ICL ve Eyecryl — Fakik Göz İçi MerceğiKorneaya dokunmadan, yüksek numaraların kalıcı cerrahi tedavisi

Özet

Fakik göz içi merceği kısaca: lazerden farkı ne?

---

Ne için

Yüksek miyopi (−3 ile −20 diyoptri), astigmatizma (1–4 diyoptri) ve hipermetropi

Nasıl

Korneaya dokunulmadan, 2,8 mm'lik kesiden, göz içine

Doğal mercek

Yerinde kalır. Uyum yeteneği korunur

Geri alınabilir mi

Evet, gerektiğinde mercek çıkarılabilir

Uzun dönem

Yedi yıla uzanan kendi takip sonuçlarımız aşağıda

Asıl seçenek olduğu durum

Numaranın lazer aralığının üzerinde olduğu ya da kornea kalınlığının yetmediği gözler

Takip

Ömür boyu düzenli kontrol gerekir: endotel hücre sayısı, göz tansiyonu ve merceğin konumu izlenir

Yöntem

Fakik göz içi merceği nedir?

---

Gözün içinde, renkli tabakanın (iris) hemen arkasında, doğal merceğin önünde küçük bir boşluk vardır. Fakik mercek buraya yerleştirilir. “Fakik” kelimesi, gözün kendi merceğinin yerinde bırakıldığı anlamına gelir. Katarakt ameliyatından farkı budur: katarakt ameliyatında doğal mercek çıkarılır, burada çıkarılmaz.

Merceğin yerleştirildiği yere göre üç tip vardır. Açıya oturan ön kamara mercekleri, endotel kaybı nedeniyle terk edilmiştir. İrise tutunan mercekler bugün çok az kullanılır. Bugün tercih edilen tip arka kamara fakik merceğidir. Korneanın iç yüzeyindeki hücre tabakasına (endotel) en uzak yerleşim budur ve katlanabilir olduğu için 2,8 milimetrelik bir kesiden dikişsiz uygulanabilir ⁷.

Üç görüntü de ANTERION ön segment OCT ile alındı. Fakik mercekleri görüntülemek ve vault ölçmek için Ağca bu cihazı kullanmaktadır. Kesit çözünürlüğü merceğin konumunu ve kendi lensle arasındaki mesafeyi doğrudan ölçmeye elveriyor.

Üç pratik sonucu var:

• Kornea olduğu gibi kalır. Doku alınmadığı için korneanın dayanıklılığı azalmaz, ektazi riski oluşmaz ve cerrahiye bağlı kuru göz gelişmez ⁷.
• Geri alınabilir. Gerekirse mercek çıkarılabilir. Lazerde alınan doku geri konamaz.
• İleride katarakt ameliyatı olursanız seçenekleriniz kısıtlanmaz. Kornea doğal profilinde kaldığı için, ileri yaşta akıllı mercek uygulanması gerektiğinde hesaplamalar bozulmaz ⁷. Merceğin göz içinde bulunması, göz uzunluğu ölçümünü küçük bir miktar değiştirmektedir. Hesapta düzeltilmediğinde sonuç hipermetrop yönde kayabilir. Bu etkiyi ölçen çalışmanın yazarları arasında Ağca yer almaktadır (Yaşa D, Köse B, Sucu ME, Ağca A. Int Ophthalmol 2020, doi:10.1007/s10792-020-01377-6) ²⁰. Ölçüm bilindiği için hesap buna göre yapılır ve sonuç etkilenmez → katarakt ameliyatı

Merceğin ortasındaki delik. Güncel merceklerin optik merkezinde çok küçük bir delik bulunur (ICL'de KS-AquaPORT, Eyecryl'de 360 mikron). Bu delik göz içi sıvısının dolaşımını sürdürür. Eski nesil merceklerde gerekli olan koruyucu lazer işlemine (iridotomi) artık çoğu durumda ihtiyaç kalmaz ve göz tansiyonu yükselmesi riskini azaltır ⁷. Ağca, Yanoff-Duker Oftalmoloji kitabının 5. baskı Türkçe çevirisinde (Güneş Tıp Kitabevleri, 2022) Fakik Göz İçi Lensler bölümünü çevirmiştir¹¹.

Deneyim

Deneyimimiz ve yayınlarımız

---

Eyecryl fakik merceği Ağca 2016'dan bu yana uygulamaktadır. O günden bu yana bu merceğin klinik sonuçlarını izlemiş ve yayımlamıştır.

Bugün dünya literatüründe Eyecryl ile ilgili yayımlanmış çalışmaların önemli bir bölümünde Ağca yazar olarak yer almaktadır. Türkiye'den bu konuda yayımlanan serilerin neredeyse tamamı ekibimizin çalışmalarıdır. Bu merceğin klinik sonuçlarını bildiren seri de bizimkidir (Yaşa D, Ürdem U, Ağca A, ve ark. J Ophthalmol 2018, doi:10.1155/2018/1329874). Aynı hasta grubu beş ve yedi yıla kadar izlendi ^1,8,9.

Deneyim yalnızca tek bir markayla sınırlı değil. Fakik merceklerin diğer tiplerini de — iris fiksasyonlu ön kamara mercekleri (Artisan/Verisyse ve katlanabilir Artiflex/Veriflex) — uzun süre uyguladık ve beş yıllık sonuçlarını yayımladık (Yaşa D, Ağca A, ve ark. Semin Ophthalmol 2016, doi:10.3109/08820538.2014.962164; Yaşa D, Ağca A. J Ophthalmol 2018, doi:10.1155/2018/4210460; Çakır İ, Ağca A, ve ark. Haydarpasa Numune Med J 2020, doi:10.14744/hnhj.2018.58672) ^4,5,6. Bu deneyim, hangi merceğin hangi göze uygun olduğunu değerlendirirken belirleyici oluyor: fakik mercek cerrahisinde asıl mesele markayı seçmek değil, gözü doğru okumaktır.

Bu alandaki birikim Türkçe literatüre de aktarılmıştır: arka kamara fakik göz içi lensleri konusundaki kitap bölümünün yazarı Ağca'dır ⁷.

Karşılaştırma

ICL ve Eyecryl arasındaki fark

---

Türkiye'de bu iki mercek kullanılabiliyor. Aralarındaki farklar olduğu gibi anlatılmalıdır, çünkü hastalar bu soruyla gelmektedir.

Materyal. ICL'in materyaline üretici Collamer adını vermiştir. İçinde az miktarda kollajen bulunan, su tutan bir akrilik türüdür. Eyecryl ise kollajen içermeyen hidrofilik akriliktir. İkisi de aynı ana malzeme ailesindendir. Collamer'ın klinik üstünlüğü gösterilmiş değildir ⁷.

Kanıt hacmi. Burada fark açıktır: ICL 1990'lardan beri kullanılıyor, on yılı aşan takipli, çok merkezli çalışmaları ve meta-analizleri var. Eyecryl 2014'ten beri piyasada. Hakemli literatürü daha dar ve bu literatürün önemli bölümü bizim serilerimizden oluşuyor ⁷.

Sonuçlar. İki merceği doğrudan karşılaştıran bağımsız çalışmalar var. Hindistan'dan iki yıllık prospektif bir karşılaştırmada torik Eyecryl ile torik ICL arasında görme keskinliği, numara ve kalan astigmat bakımından fark bulunmamıştır ⁷. Mısır'dan bağımsız bir seri de benzer sonuçlar bildirmiştir. Kısacası kısa ve orta dönemde iki mercek benzer sonuç veriyor. ICL'in üstünlüğü sonuçlarda değil, arkasındaki veri hacmindedir.

İki merceği kendi hastalarında da uygulayan Ağca'ya göre hangisinin uygun olduğu markadan çok gözün ölçülerine bağlıdır: ön kamara derinliği, sulkus çapı, astigmat miktarı ve merceğin bulunabilir boyutları. Kararı ölçümlerden sonra birlikte veriyoruz.

Arka kamara ve ön kamara mercekleri: kendi karşılaştırmamız

Yukarıdaki karşılaştırma ICL ile Eyecryl arasındadır. İkisi de arka kamara mercekleridir, yani irisin arkasına yerleşir. Fakik merceklerin bir de ön kamara tipi vardır: iris kıskaçlı mercekler, irisin ön yüzüne tutturulur. Artiflex bu tipin katlanabilir örneğidir — ICL değildir, farklı bir mercek ailesidir.

Ağca'nın yazarları arasında yer aldığı, bu iki farklı yerleşimi doğrudan karşılaştıran çalışmayı yayımladık: iris kıskaçlı Artiflex ile arka kamaraya yerleşen Eyecryl, 79 göz, tek cerrah, üç yıllık takip (Köse B, Ağca A. Beyoglu Eye J 2021, doi:10.14744/bej.2021.82612) ¹⁴. Üçüncü yılın sonunda görme keskinliği, numara ve endotel hücre kaybı bakımından iki mercek arasında anlamlı fark çıkmadı. Kümülatif endotel kaybı Artiflex'te %5,5, Eyecryl'de %5,4'tü. Eyecryl grubunda bir hastanın iki gözünde ön subkapsüler katarakt gelişti. Artiflex grubunda bir gözde görmeyi etkilemeyen bir bulanıklık oluştu. Hiçbir gözde glokom gelişmedi.

İris kıskaçlı merceklerin kendi içindeki farkları da inceledik: Verisyse ile Veriflex'i beş yıl boyunca izlediğimiz seride iki mercek arasında görme, numara ve endotel kaybı bakımından fark bulunmadı. Beşinci yıldaki kümülatif endotel kaybı %7,4 ve %7,6'ydı (Yaşa D, Ağca A. J Ophthalmol 2018, doi:10.1155/2018/4210460) ⁵. Verisyse merceğiyle yüksek miyopi tedavisinin beş yıllık etkinlik ve güvenlik sonuçlarını ayrı bir seride de bildirdik (Çakır İ, Demir G, Kepez Yıldız B, Öcal MC, Yıldırım Y, Ağca A. Int Ophthalmol 2021, doi:10.1007/s10792-021-01841-x) ¹⁵.

Uygunluk

Kimlere uygun?

---

• 21–60 yaş arası olmak
• Gözlük numarasının kararlı olması — yüksek miyoplarda bu mutlak bir şart değildir, aşağıya bakınız
• Ön kamara derinliğinin yeterli olması — endotelden ölçülen değer, Avrupa onayında 2,80 mm, ABD onayında 3,00 mm ve üzeri ⁷
• Kornea iç yüzeyindeki endotel hücre sayısının yaşa göre yeterli olması
• Göz içi basıncının normal ve açının dar olmaması
• Gebe olmamak

Numarası hala ilerleyenler

Ölçütlerden biri, gözlük numarasının son bir yılda yarım diyoptriden fazla değişmemiş olmasıdır. Ancak bu, mutlak bir engel olarak uygulanmamaktadır ve nedeni açıkça söylenmelidir.

Fakik mercek uyguladığımız gözler zaten yüksek miyop gözlerdir. Bu gözlerde numaranın tümüyle durmasını beklemek çoğu zaman gerçekçi değildir. Numaranın ilerlemesi ameliyatın etkinliğini zamanla azaltabilir — yıllar içinde bir miktar numara geri gelebilir — ancak güvenliğini azaltmaz. Bu nedenle, numarayı düşürmek ve mümkün olan en düşük düzeyde tutmak amacıyla fakik mercek yine de düşünülebilir.

Karar ilerlemenin hızına, gözün ölçülerine ve hastanın beklentisine göre birlikte verilir. Böyle bir gözde ileride ek bir düzeltme gerekebileceğini de ameliyat öncesinde konuşuyoruz.

Numarası çok yüksek olanlar

Fakik merceğin en güçlü olduğu alan burasıdır. Yaklaşık −8,50 diyoptrinin üzerindeki miyopilerde lazerle yeterli doku kalmayabilir. Bu gözlerde fakik mercek hem daha öngörülebilir hem daha kalıcıdır ⁷. Kendi serimizin ortalama numarası −13 diyoptriydi (Yaşa D, Ürdem U, Ağca A, ve ark. J Ophthalmol 2018, doi:10.1155/2018/1329874) ¹.

Bu tercihin doku miktarı dışında ikinci bir gerekçesi daha var. Lazerle görme düzeltmesi korneanın şeklini değiştirerek çalışır ve bu değişiklik yüksek dereceli aberasyonlarda bir artışa yol açar. Aberasyonlar, gözlükle düzeltilemeyen ve görme kalitesini bozan kırıcılık kusurlarıdır. Kamaşma, ışık etrafında halkalar, görüntüde bulanma ve kontrast algısında bozulma gibi şikayetlere yol açabilirler. Literatürde üzerinde uzlaşılan bir nokta var: düzeltilen numara ne kadar yüksekse bu artış o kadar fazla oluyor ^12,13. Fakik mercekte ise korneaya dokunulmadığı için korneanın şekli değişmez. Korneaya bağlı bu artış oluşmaz. Yüksek numaralarda Ağca'nın tercihini etkileyen etkenlerden biri de budur — tek etken olmamakla birlikte.

Korneası ince olanlar

Lazerle görme düzeltmesinde belirleyici olan kornea kalınlığı ve topografinin normal olmasıdır. Kornea buna elvermiyorsa hiçbir lazer yöntemi — SMILE, LASIK ya da PRK — uygun değildir. Bu durumda korneaya hiç dokunmayan bir yöntem gündeme gelir: fakik göz içi merceği, yani bu sayfada anlatılan ameliyat.

Kornea ölçümlerinizin lazere elverip elvermediğini nasıl değerlendirildiğini lazer yöntemi seçimi sayfasında altı adımda anlatılmıştır.

Kuru gözü belirgin olanlar

Kornea sinirleri kesilmediği için cerrahiye bağlı kuru göz gelişmez ⁷.

Kimlere uygun değildir?

---

• Ön kamarası sığ olanlar ya da göz açısı dar olanlar ⁷
• Orta ya da ileri düzeyde glokomu bulunanlar ⁷
• Endotel hücre sayısı yaşına göre yetersiz olanlar. Endotelin hızlı kaybedileceği öngörülen gözler (örneğin Fuchs endotelyal distrofisi) ⁷
• Katarakt gelişmiş olanlar
• Kontrol altında olmayan göz içi iltihabı (üveit) bulunanlar
• Gebelik dönemindekiler
• 21 yaşın altındakiler — ruhsat kapsamı dışıdır ⁷

Muayene yapılmadan karar verilemez.

Gebelikte neden beklendiği ve emzirmenin neden ayrı değerlendirildiği ayrıca anlatılmıştır.

Süreç

Fakik mercek ameliyatı nasıl yapılır, sonrasında ne olur?

---

İşlem damla ya da göz çevresi anestezisiyle, siz uyanıkken yapılır ve yaklaşık on beş dakika sürer. Kornea kenarından 2,8 milimetrelik bir kesi açılır, katlanmış mercek kendi enjektörüyle göz içine yerleştirilir ve dört ucu irisin arkasına, sulkus denilen boşluğa yerleştirilir. Astigmat düzeltilecekse mercek ameliyat öncesinde işaretlenen eksene hizalanır. Dikiş atılmaz. Ağca, fakik göz içi merceği ameliyatını 2019'da ESCRS'in Paris'te düzenlenen 37. Kongresi'nde direktörlüğünü üstlendiği öğretici kursta (IC-94; ICL, Eyecryl, Artisan ve Artiflex) ve 2020'de Türk Oftalmoloji Derneği'nin Kış Sempozyumu'ndaki Eyecryl fakik ve fakik torik göz içi merceği uygulama kursunda öğretmiştir.

Görme çok hızlı düzelir. Lazer ameliyatlarının aksine kornea yüzeyi iyileşme sürecine girmediği için, hastaların çoğu ertesi gün belirgin biçimde net görür.

Takip. Ameliyatın ertesi günü, birinci hafta, birinci ay ve altıncı ayda kontrol yapılır. Sonrasında yılda bir kez kontrol ömür boyu sürer. Bu, fakik merceğin lazerden en önemli farkıdır: gözünüzün içinde kalıcı bir mercek vardır ve merceğin konumu, göz tansiyonu ve endotel hücre sayısı düzenli izlenmelidir ⁷.

Video

Ameliyat süreci — video anlatımı

---

Aşağıdaki söyleşide Ağca, fakik göz içi mercek ameliyatına karar verildikten sonra sürecin nasıl işlediğini anlatmaktadır: hazırlık, merceğin gelmesi, anestezi, iki gözün sırası ve sonrasında ne zaman günlük hayata dönüldüğü.

Videoda anlatılanlar. Videoda ameliyat öncesi hazırlık, mercek siparişi, anestezi seçimi, iki gözün neden ayrı seanslarda yapıldığı ve ameliyattan sonraki ilk günler anlatılmaktadır.

Ameliyat öncesinde özel bir hazırlık gerekir mi? Gerekmez, muayene ve ölçümler yeterlidir. Mercek kişiye özel numarada olduğu için stokta bulunmaz, siparişle getirilir: birkaç gün ile bir hafta arasında bir bekleme olur.

Muayeneye kontakt lensle gelinir mi? Kontakt lens fakik mercek ölçümlerini etkilemez, ancak önce lazerin uygun olup olmadığına bakıldığı için muayeneye lenssiz gelmek ikinci bir randevuyu gereksiz kılar.

Ameliyat hangi anesteziyle yapılır? Genellikle damla ya da göz çevresi anestezisiyle yapılır. Ağca bazı durumlarda, özellikle yüksek miyoplarda, genel anesteziyi tercih edebildiğini anlatmaktadır.

İki göz aynı gün yapılır mı? Ağca iki gözü aynı anda yapmamayı tercih etmektedir. Önce bir göz yapılır, sonuç ve merceğin boyu görülür, uygunsa ikinci göze geçilir. Aradaki süre için verdiği aralık beş altı gündür.

Ameliyattan sonra ne zaman gündelik hayata dönülür? Ameliyat günü hafif bir rahatsızlık olur, ertesi gün çalışılabilir. İlk günlerde göze darbe gelmemesine, su, makyaj ve tozdan korunmaya dikkat edilir.

İki gözü aynı seansta yapmamayı tercih etmektedir. Önce bir göz yapılır, sonucu görülür, gerekirse ikinci gözde merceğin ölçüsü buna göre ayarlanır. İki göz arasında genellikle beş-altı gün beklenir. Ameliyat günü hafif bir rahatsızlık olur, ertesi gün günlük hayata dönülebilir ve görme çoğu kişide gözlüksüz araç kullanabilecek düzeydedir. İlk günlerde göze darbe gelmemesine, su, makyaj ve tozdan korunmaya dikkat edilir.

Videonun tam metni

Söyleşinin yazıya dökümü (YouTube, 4 Nisan 2026, 5 dakika 2 saniye). Konuşma dilindeki dolgu sözcükler çıkarılmış, cümleler ve anlam korunmuştur.

Soru: Hocam, tekrardan merhabalar.

Ağca: Merhaba.

Soru: Nasılsınız?

Ağca: İyiyim, sağ ol. Sen nasılsın?

Soru: Ben de iyiyim, teşekkür ederim. Hocam, geçen videomuzda fakik göz içi merceklerini konuşmuştuk, işlemlerden bahsetmiştiniz. Bugün de fakik göz içi merceği ameliyatı olmaya karar verdim. Bunun öncesinde ve sonrasında beni neler bekliyor?

Ağca: Öncesinde yapman gereken özel bir şey yok. Normal gözlük muayeneni olacaksın. Fakik göz içi mercekleri siparişle geliyor, genelde stoklanmıyor, çünkü çok sayıda numara olduğu için o esnada hastanede bulunmuyor. Dolayısıyla merceğin gelmesi birkaç gün ya da bir hafta sürüyor, bir bekleme süresi oluyor. Yani geleyim, hemen fakik göz içi merceği ameliyatı olayım diyemiyoruz.

Soru: Kontakt lensi çıkartıp gelmek gerekiyor mu, lazer ameliyatları gibi?

Ağca: Yok, onun pek bir önemi yok. Fakik göz içi merceği muayenesi için baktığımız tetkikler kontakt lensten etkilenmez. Fakat lazer yapamadığımız hastalarda fakik göz içi merceği yapacağımız için, dolayısıyla öncesinde lazer olabilir mi diye bakacağımız için, pratikte kontakt lens kullanmadan gelse daha doğru olur, tekrar git gel gerekmez. Çünkü lazer yapamayacağımıza emin olmadan fakik göz içi merceğine geçmiyoruz. Onun dışında özel bir hazırlığı yok. Genel anestezi altında da lokal anestezi altında da yapılabilir. Genellikle lokal anestezi tercih edilir, çünkü anestezinin kendine özgü riskleri oluyor. Herhangi bir ameliyatı lokalle yapabiliyorsak lokalde yapmayı tercih ederiz.

Ağca: Fakat bazı durumlarda geneli tercih edebiliyoruz: fakik göz içi merceği bazen biraz ağrılı olabiliyor, özellikle yüksek miyoplarda. Genel anestezi ya da lokal anestezi olacak olmasına göre bir ön hazırlık süreci var, anestezi doktoru görüyor. Onun dışında yapacağımız bir şey yok. Yani fakik göz içi merceği olmaya karar veriyorsunuz, tetkikleriniz uygunsa mercek sipariş ediliyor. Merceğin geldiği gün hastaneye geliyorsunuz, ameliyatınızı oluyorsunuz. Fakik göz içi merceği ameliyatlarında iki gözü aynı anda yapmıyoruz. Yapılabilir ama yapmamayı tercih ediyoruz, çünkü göz içi ameliyat ve göz içi ameliyatlarda riskler her zaman biraz daha fazladır.

Ağca: Önce bir göz yapılır, onda bir problem olup olmadığına bakılır, problem yoksa diğerine geçilir.

Soru: Problemden kastınız enfeksiyon gibi problemler mi?

Ağca: Örneğin enfeksiyon, ya da mercek büyük ya da küçük gelebilir. Küçük geldiyse o merceği değiştiriyoruz. İlk göze takılır, küçük geldiyse ikinci göz için ona göre bir büyük boy sipariş verilip o takılabilir. İki göze de taktıysanız ve ikisi de küçük geldiyse ikisine de ikinci ameliyatı yapmanız gerekir. Bu tip ufak tefek avantajları olduğu için tek tek yapmak tercih edilir.

Soru: Ne kadar bekliyorsunuz mesela? Bugün bir gözü yaptırdım, bir sonraki göz için araya ne kadar süre giriyor?

Ağca: Kişiden kişiye ya da duruma göre değişir, ama ideali beş altı gün beklemek.

Soru: beş altı gün, yakınmış yine.

Ağca: Evet. Ertesi gün de yapılabilir, dediğim gibi aynı anda da yapılabilir. Yani birisi ben aynı anda yapıyorum dediğinde niye aynı anda yapıyorsun denmez, duruma göre bazen gerekebiliyor. Ama genellikle beş altı gün bekleyerek yapmak daha güvenli olur.

Soru: Peki sonrası için Hocam: ameliyattan çıktım, işime ne zaman devam edebiliyorum?

Ağca: Fakik göz içi merceği ameliyatı çok ağrılı bir işlem değil. Olduğunuz gün biraz ağrı, rahatsızlık olur, onun için o gün çok çalışacak durumda olmazsınız, ama ertesi gün çalışacak durumda olursunuz. Gözünüze darbe gelmemesi lazım. İçine su, enfeksiyona neden olabilecek başka bir şey, makyaj malzemesi, toz toprak kaçmaması lazım.

Soru: Lazerle aynı şeyi anlatıyorsunuz.

Ağca: Temizlik ve hijyene dört beş gün dikkat etmek gerekir, bir de darbe almamaya. Bunlar zaten normalde de dikkat ettiğimiz şeyler olduğu için ekstra bir önlem almaya gerek yok.

Soru: Ameliyattan sonra görüntü bir gün sonra mı netleşiyor?

Ağca: Hemen ertesi gün gündelik hayatını sürdürecek boyutta olur. Tam pırıl pırıl olmayabilir, tam son haline gelmiş olmaz. Fakat gene de gözlüksüz rahat rahat görecek, araba kullanacak seviyede olur. Bunlar konforlu ameliyatlar: gerek lazer, LASIK ya da SMILE olacaksanız, gerek fakik göz içi merceği, çok konforlu ameliyatlar ve bir komplikasyon gelişmeden sonuçlanırsa hastayı çok büyük bir problemden kurtarıyor aslında. Gözlük tamam, problem değil diyoruz. Hatta hastalar anlasın, kafalarında yanlış bir imaj oluşmasın diye gözlük için hastalık değil diyoruz, ama aslında hastalık. Siz beş numara miyopsanız ve gözlük dediğimiz şey daha icat olmadıysa bu hayatla bağdaşmayabilir.

Ağca: Diyelim teknoloji yok, ormanda yaşıyorsunuz, yedi numara miyopsunuz: hayatta kalamayabilirsiniz. Ya da altı numara hipermetropsunuz: yapmanız gereken işi yapamazsınız, yakını göremezsiniz, alet yapamazsınız, problemlerinizi çözemezsiniz. Orta Çağ'da yaşıyor olsaydık, gözlük icat edilmemiş olsaydı, bunlar bir nevi özür olarak değerlendirilirdi. Gözlüksüzken nispeten özürlü olabiliyorsunuz. Şimdi bu problemler gözlükle gündelik hayatta çözüldüğü için, gözlük kullanıldığı takdirde bizim için pratikte bunlar birer hastalık değil. Fakat gerçekte normal de değil, hayatla bağdaşmaması bile mümkün. Gözlük nasıl teknolojik bir icatsa lazer de öyle. Yani gözlük çok masum da lazer daha az masum mu? Niye, lazer daha teknolojik diye mi? Teknoloji ilerledikçe masumiyet mi azalıyor?

Ağca: O zaman en masumu hiç takmamak mı? Hiç takmayalım mı? Takmadığımız için ölebiliriz ama. Gözlük de ilk bulunduğunda muhtemelen insanlar bunu sürekli taksam gözüme zarar verir mi diye düşünüyordu, endişe ediyordu. Üstelik gözlüğün de kendine özgü riskleri var: gözlük camı uygun değilse, ya da uygun olsa bile, travmayla kırılıp gözünüzü kesebilir. Hiç takmadığınızda o risk yok mesela. Dolayısıyla gözlük de teknoloji, o açıdan bakınca zarar veriyordur belki diye insan endişe edebilir, hatta dediğim gibi gözünüze darbe geldiğinde verebilir de. Ama ondan çok korkmuyoruz, çünkü çok alıştık. Böyle ön kabullerle, çok düşünmeden hareket etmemek lazım.

Ağca: Şu lazer kaç yıldır var ki diye. Gözlük de ilk çıktığında öyle diyorlardı herhalde.

Soru: Çok güzel örneklediniz bence. Teşekkürler Hocam.

Ağca: Sağ olun. Görüşmek üzere.

Yöntem seçimi

Fakik mercek mi, lazer mi?

---

İkisi birbirinin rakibi değil, farklı gözlerin çözümüdür.

Özetle: kornea uygunsa ve numara lazerin aralığındaysa lazeri öneriyoruz. Numara yüksekse, kornea ince ya da şüpheliyse fakik merceği öneririz. İki yöntemin de kendi riski var ve ikisi de aynı hastada aynı anda doğru olmayabilir. Ağca, orta derecede miyopide lazer ile fakik göz içi merceği arasındaki seçimi 2022'de Türk Oftalmoloji Derneği'nin ulusal kongresinde anlatmıştır. → SMILE göz ameliyatı sayfası

Ayrıntılar

Ameliyat öncesinde hangi ölçümler yapılır?

---

Fakik mercek cerrahisinde ameliyat öncesi ölçümler, lazerden daha belirleyicidir. Çünkü merceğin hem gücü hem boyu göze göre seçilir.

• Ön kamara derinliği. Endotelden doğal merceğe olan mesafe. Bu değer yeterli değilse ameliyat yapılmaz ⁷.
• Endotel hücre sayımı. Korneanın iç yüzeyindeki hücre yoğunluğu. Yaşa göre bir alt sınırın üzerinde olmalıdır. Ameliyat sonrasında da düzenli tekrarlanır ⁷.
• Sulkus ölçüleri ve göz içi görüntüleme. Merceğin boyu buna göre seçilir. Yanlış boy, merceğin doğal merceğe fazla yaklaşmasına ya da fazla uzaklaşmasına yol açar. Sulkus çapı ile ölçülebilen diğer göz parametreleri arasındaki ilişkiyi inceleyen çalışmanın ilk yazarı Ağca'dır (Ağca A, ve ark. Turk J Ophthalmol 2011, doi:10.4274/tjo.41.64936) ¹⁶.
• Kornea topografisi ve kalınlığı, göz tansiyonu ve açı muayenesi.
• Genişletilmiş retina muayenesi. Yüksek miyop gözlerde retinanın çevresi doğuştan incedir. Yırtık ve dekolman görülme olasılığı, numarası düşük gözlere göre yüksektir. Bu, ameliyat öncesinde retinanın ayrıntılı incelenmesini ve gerekirse önce retina tedavisi yapılmasını gerektirir. Ameliyattan sonra ani ışık çakmaları, uçuşan cisimler ya da görme alanında perde hissi olursa vakit kaybetmeden başvurmanız gerekir ^17,18.
• Numaranın damlalı ve damlasız ölçümü. Merceğin gücü doğrudan bu ölçüme dayanır. Yüksek numaralı ve düşük görmeli gözlerde bu ölçüm daha zordur ve tekrarlanması gerekebilir ¹.

Fakik mercek ameliyatının riskleri neler?

---

Aşağıdakiler sizi korkutmak için değil, kararınızı bilerek verebilmeniz için yazılmıştır. Ağca, fakik göz içi merceğinin komplikasyonlarını 2021'de ve 2022'de Türk Oftalmoloji Derneği'nin ulusal kongrelerindeki Eyecryl fakik ve fakik torik göz içi merceği uygulama kurslarında, erken ve geç dönem komplikasyonlarını 2026'da derneğin Kış Sempozyumu'nun fakik göz içi merceği panelinde anlatmıştır.

Endotel hücre kaybı

Korneanın iç yüzeyindeki hücreler yenilenmez ve sayıları ömür boyu yavaşça azalır. Göz içine mercek konması bu kaybı bir miktar hızlandırır. Ağca'nın yazarları arasında yer aldığı kendi serilerimizde birinci yıldaki kayıp %3,9–4,5, üçüncü yılda kümülatif %3,1, beşinci yılda %6,9, yedinci yılda %7,0 düzeyindeydi (Yaşa D, Ürdem U, Ağca A, ve ark. J Ophthalmol 2018, doi:10.1155/2018/1329874) ^1,2,8,9,10. Kaybın büyük bölümü ameliyatın kendisine bağlıdır ve ilk yıldan sonra belirgin biçimde yavaşlar ². İris fiksasyonlu merceklerle karşılaştırma yapan çalışmamızda beş yıllık kayıp %7,4–7,6 bulunmuştu ⁵.

Bu nedenle endotel sayımı ömür boyu izlenir. Hasta genç olduğu için mercekle uzun yıllar yaşayacaktır ⁵.

Fakik mercek retina dekolmanı riskini artırır mı?

Bu soru sık soruluyor ve cevabı literatürde büyük ölçüde nettir: arka kamara fakik merceğinin — yani ICL ve Eyecryl gibi merceklerin — dekolman riskini artırdığı gösterilmemiştir. Ameliyat olan ve olmayan yüksek miyop gözleri karşılaştıran çalışmalarda on yıllık dekolman oranları arasında anlamlı fark bulunmamıştır ¹⁷. On yıllık çok merkezli bir seride de dekolmanın, merceğin değil yüksek miyopinin doğal seyrinin parçası olduğu sonucuna varılmıştır ¹⁸. Güncel derleme literatürü de bu yöndedir ¹⁹.

Bir nüans da olduğu gibi aktarılmalıdır: uzlaşı mutlak değil. Ameliyattan kısa süre sonra gelişen olgular bildirilmiş ve cerrahinin bazı gözlerde arka vitreus dekolmanını öne çekebileceği ileri sürülmüştür. Bu, riskin toplamını artırmaktan çok zamanlamasını değiştirebilir. Pratikte anlamı şu: ameliyattan kaçınmak değil, ameliyat öncesi retina muayenesini ve özellikle ilk yılın takibini ciddiye almak.

Katarakt

Doğal mercek yerinde bırakıldığı için, yıllar içinde bu merceğin saydamlığını kaybetmesi (katarakt) fakik mercek cerrahisinin bilinen geç riskidir. Ağca'nın yazarları arasında yer aldığı iki yıllık serimizde 52 gözün 2'sinde (%4) ön subkapsüler bulanıklık gelişti (Ürdem U, Ağca A. Beyoglu Eye J 2019, doi:10.14744/bej.2019.52824) ².

Torik mercekle üç yıl izlediğimiz 52 gözde bu oran %5,8'di. Üç gözün ikisinde bulanıklık görmeyi etkilemedi, birinde iki sıra kayba yol açtı ve o hastaya merceğin çıkarılması ile katarakt ameliyatı önerildi (Akbaş YB, Kepez Yıldız B, Sucu ME, Ağca A, ve ark. BMC Ophthalmol 2024, doi:10.1186/s12886-024-03633-0) ¹⁰. Uluslararası verilerde ICL sonrası katarakt nedeniyle ameliyat oranı beşinci yılda %4,9, onuncu yılda %18,3 bildirilmiştir ⁷. Santral delikli yeni nesil merceklerde bu oran belirgin biçimde düşmüştür. ABD onay çalışmasında üç yılda %0,16 ⁷.

Katarakt geliştiğinde tedavisi mümkündür: fakik mercek çıkarılır ve katarakt ameliyatı yapılır.

Merceğin kendisinin bulanıklaşması

Nadir ama bildirilmesi gereken bir durum. Ağca'nın yazarları arasında yer aldığı üç yıllık torik serimizde 52 gözün birinde (%1,9) merceğin kendisinde bulanıklaşma görüldü. Hastanın düzeltilmiş görmesi tam olmakla birlikte hafif bir görme kaybı tarif etti (Akbaş YB, Kepez Yıldız B, Sucu ME, Ağca A, ve ark. BMC Ophthalmol 2024, doi:10.1186/s12886-024-03633-0) ¹⁰.

Buradaki oranı gerçek sıklık gibi okumamak gerekir: 52 gözde bir olgu, yalnızca bu seride ne görüldüğünü anlatır. Seyrek olayların gerçek sıklığı ancak çok daha büyük serilerle ve daha uzun izlemle belirlenir. Hidrofilik akrilik merceklerde kireçlenmeye bağlı bulanıklaşma bilinen bir olgudur. Üretim, ambalajlama, cerrahi sırasında kullanılan maddeler ve hastanın metabolik durumu sorumlu tutulmuştur. Bu, Eyecryl fakik mercekte bildirilen ilk bulanıklaşma olgusudur ¹⁰. Gerekirse mercek değiştirilebilir.

Merceğin konumu (vault)

Merceğin doğal mercekle arasındaki mesafeye vault denir. Çok az olması katarakt riskini, çok fazla olması göz tansiyonu yükselmesi ve pigment dağılımı riskini artırır ⁷. Bu mesafe merceğin boyuna bağlıdır ve boyu ameliyat öncesi ölçümlerle seçilir. Her zaman tam isabet etmeyebilir.

Ağca'nın yazarları arasında yer aldığı kendi serimizde bir yıllık ortalama vault 535 mikrondu ve yedi yıllık takipte anlamlı değişiklik göstermedi (Yaşa D, Ürdem U, Ağca A, ve ark. J Ophthalmol 2018, doi:10.1155/2018/1329874) ^1,9. Torik mercekle izlediğimiz seride ise vault yıllar içinde kademeli olarak azaldı: birinci yılda 548, ikinci yılda 494, üçüncü yılda 473 mikron ¹⁰. Bu azalma beklenen bir seyirdir ve gözün kendi merceğinin yaşla kalınlaşmasıyla açıklanır. Ölçüm bu nedenle her kontrolde tekrarlanır. Gerekirse mercek değiştirilebilir.

Göz tansiyonu yükselmesi

Serilerimizde görülen tek erken sorun, ameliyat sonrası kullanılan kortizonlu damlaya bağlı geçici göz tansiyonu yükselmesiydi. Damla kesildiğinde normale döndü ^1,2,4. Eski nesil merceklerde görülen ani basınç yükselmesi (pupiller blok), santral delikli merceklerde neredeyse ortadan kalkmıştır ⁷.

Torik mercekte dönme

Astigmat düzelten mercek göz içinde dönerse düzeltmenin bir kısmı kaybolur. 5 derecelik bir dönme silindir gücünün yaklaşık %17'sini götürür ³. Ağca'nın yazarları arasında yer aldığı 43 gözlük çalışmamızda merceklerin %90'ından fazlası tüm kontroller arasında 5 dereceden az döndü ve hiçbir hastada yeniden konumlandırma gerekmedi (Yaşa D, Köse B, Ağca A. J Ophthalmol 2020, doi:10.1155/2020/1624632) ³. Üç yıl izlediğimiz 52 gözde de tablo aynıydı: merceklerin %92,3'ü üçüncü yılda 5 derecenin altında kalmıştı ¹⁰. Ağca, Eyecryl Phakic Toric fakik göz içi merceğinin cerrahi tekniğini ve klinik sonuçlarını 2019'da Türk Oftalmoloji Derneği'nin ulusal kongresindeki Eyecryl fakik ve fakik torik göz içi merceği uygulama kursunda anlatmıştır.

Işık çevresinde halka

Fakik mercekten sonra ışık çevresinde halka görme, kornea lazer cerrahisine göre daha sık bildirilmiştir ⁷. Çoğu hastada zamanla azalır ve gündelik yaşamı etkilemez, ancak ameliyat öncesinde konuşulması gereken bir başlıktır.

Numaranın zamanla değişmesi

Yüksek miyopide göz yıllar içinde bir miktar uzamaya devam edebilir. Bu, merceğe değil gözün kendi seyrine bağlı küçük bir kaymaya yol açar. Ağca'nın yazarları arasında yer aldığı beş yıllık serimizde gözlerin %75'i hedefin yarım diyoptri içinde kalmıştı (Çakır İ, Sönmez O, Pehlivanoğlu S, Yalçınkaya Çakır G, Kepez Yıldız B, Yıldırım Y, Ağca A. J Cataract Refract Surg 2023, doi:10.1097/j.jcrs.0000000000001110) ⁸. İris fiksasyonlu merceklerle yaptığımız beş yıllık çalışmada bu kayma daha belirgindi (Yaşa D, Ağca A. J Ophthalmol 2018, doi:10.1155/2018/4210460) ⁵.

Fakik mercek üzerine kendi çalışmalarımızda ne bulduk?

---

Yeni bir arka kamara merceğinin ilk sonuçları. 58 gözde bir yıl: hedeflenen numaranın %93'ünde bir diyoptri içinde kalındı, hiçbir gözde iki sıra görme kaybı olmadı, endotel kaybı %3,9'du, tek komplikasyon bir hastada geçici göz tansiyonu yükselmesiydi ¹.

İki yıllık takip. 52 gözde: endotel kaybının birinci yıldan sonra durduğunu gösterdik. İki gözde (%4) ön subkapsüler bulanıklık gelişti. Endotel kaybının seyri bu çalışmayla ortaya kondu (Ürdem U, Ağca A. Beyoglu Eye J 2019, doi:10.14744/bej.2019.52824) ².

Torik mercekte dönme kararlılığı. 43 gözde altı ay: merceklerin %90'ından fazlası 5 dereceden az döndü, ortalama eksen sapması 4,95 dereceydi. Sonuçlar uluslararası torik mercek kararlılık ölçütlerinin içinde kaldı (Yaşa D, Köse B, Ağca A. J Ophthalmol 2020, doi:10.1155/2020/1624632) ³.

Torik fakik mercekte üç yıl. 52 gözde: üçüncü yılda gözlerin %73'ü hedeflenen astigmatın yarım diyoptri içindeydi, %70'i ameliyat öncesine göre en az bir sıra daha iyi gördü, merceklerin %92,3'ü 5 derecenin altında döndü, kümülatif endotel kaybı %3,1'di. Üç gözde ön subkapsüler bulanıklık, bir gözde merceğin kendisinde bulanıklaşma görüldü — bu, Eyecryl fakik mercekte bildirilen ilk bulanıklaşma olgusudur ¹⁰.

İris fiksasyonlu merceklerde iki yıl. 62 gözde: ikinci yılda gözlerin %90'ı hedefin bir diyoptri içindeydi. Endotel kaybı ilk altı ayda oldu, sonrasında durdu ⁴.

İki iris fiksasyonlu merceğin beş yıllık karşılaştırması. 97 gözde: beş yıllık kümülatif endotel kaybı %7,4 ve %7,6. Katarakt %2. Hiçbir gözde iki sıra kayıp olmadı ⁵.

Katlanabilir iris fiksasyonlu mercekte beş yıl. 23 gözde: ortalama numara −10,7 diyoptriden −1,6 diyoptriye indi. Endotel kaybı %6,6 ⁶.

Kitap bölümü. Arka kamara fakik göz içi lensleri konusunda Türkçe kaynak: platformlar, hasta seçimi, güç ve boyut hesabı, cerrahi teknik ve komplikasyon yönetimi ⁷.

Bu çalışmaların bir bölümü aynı hasta grubunu yıllar boyunca izleyen uzun dönem serileridir ^1,3,9.

Yayınlar sayfası → · Google Scholar profili →

Sorular

Sık sorulan sorular

---