Refraksiyon Bozukluğu (Göz Kusurları)Miyopi, hipermetropi, astigmatizma ve presbiyopi

Miyopi

Işık retinanın önünde odaklanır. Uzak bulanıktır

Hipermetropi

Işık retinanın arkasında odaklanır. Yakın bulanıktır ve genç yaşta gözün kendi çabasıyla gizlenebilir

Astigmatizma

Işık tek noktada odaklanamaz. Her mesafede bulanıklık olur

Presbiyopi

Yaşla birlikte merceğin şekil değiştirme yeteneği azalır. Kırklı yaşlarda başlar ve herkeste görülür

Temel

Refraksiyon bozukluğu (göz kusuru) nedir?

Göze giren ışık önce korneadan, sonra göz içindeki mercekten geçer ve arkadaki retina üzerinde odaklanır. Net görme, bu odaklanmanın tam olarak retina üzerinde gerçekleşmesine bağlıdır.

Odak noktası retinanın önüne ya da arkasına düşerse, ya da hiç tek bir noktada toplanamazsa görüntü bulanıklaşır. Bunun nedeni gözün uzunluğu, korneanın eğriliği ya da merceğin durumudur ¹.

Halk arasında göz bozukluğu ya da göz kusuru denilen bu durum hekimlikte refraksiyon bozukluğu olarak adlandırılır. Dört ayrı durumu kapsar: miyopi, hipermetropi, astigmatizma ve presbiyopi.

Refraksiyon bozukluğu (refraksiyon kusuru, ametropi), göz akomodasyon yapmadığında, yani dinlenme halindeyken, görüntüyü netleştirmek için şeklini değiştirmediğinde, uzaktaki bir cisimden gelen ışığın retina üzerinde uygun şekilde odaklanamamasıdır ve görüntünün bulanık olmasıyla sonuçlanır ⁴. Emetropi ise akomodasyon yapmayan gözde uzaktaki bir cisimden gelen ışığın tam olarak retina üzerinde odaklandığı, yani refraksiyon bozukluğu bulunmayan durumdur ³.

Ayrım

Göz bozukluğu belirtileri: hangisi sizde var?

Şikayetinizden yola çıkarak bir fikir edinebilirsiniz. Ancak kesin ayrım ölçümle yapılır — özellikle hipermetropi ve düzensiz astigmatizma, basit bir ölçümde gizlenebilir.

• Uzağı göremiyorum, yakını rahat okuyorum → miyopi olabilir
• Okurken yoruluyorum, başım ağrıyor, kağıdı uzaklaştırıyorum → hipermetropi ya da presbiyopi olabilir
• Hem uzak hem yakın bulanık, geceleri ışıklar saçaklanıyor → astigmatizma olabilir
• Kırk yaşından sonra yakın görmem bozuldu → presbiyopi
• Numaram sürekli değişiyor ve yeni gözlükle de tam göremiyorum → bu, basit bir refraksiyon bozukluğundan farklıdır ve araştırılması gerekir → keratokonus

Yakını görememe hangi kusurdur?

“Yakınımı göremiyorum” cümlesi tek bir kusura işaret etmez. En sık iki tablo akla gelir ve bu ikisi birbirinden farklıdır.

• Presbiyopi. Kırklı yaşlarda başlar. Göz içindeki merceğin esnekliğini yitirmesiyle ortaya çıkar, yani bir refraksiyon bozukluğu değil yaşa bağlı bir değişikliktir. Uzak görme genellikle etkilenmez ve herkeste görülür.
• Hipermetropi. Bir refraksiyon bozukluğudur, doğuştan gelir ve her yaşta bulunabilir. Genç gözde kendi odaklama çabasıyla telafi edilebildiği için çoğu zaman bulanıklık olarak değil yorgunluk ve baş ağrısı olarak fark edilir.

İki soru ayrımı kolaylaştırır. Yaşınız kaç? Kırk öncesinde başlayan yakın bulanıklığı presbiyopiden çok başka nedenleri düşündürür. Uzak görmeniz nasıl? Yalnız yakın bozulmuşsa presbiyopi, hem uzak hem yakın zorlanıyorsa hipermetropi ya da astigmatizma daha olasıdır.

Ancak bu iki soru fikir verir, tanı koydurmaz. Aynı şikayeti düzeltilmemiş astigmatizma, göz kuruluğu, göz içi merceğinin bulanıklaşmaya başlaması ve başka göz hastalıkları da verir. Bu liste tam değildir. Ayrım muayenedeki ölçümle konulur — özellikle hipermetropi genç gözde gizlenebildiği için damlayla yapılan ölçüm gerekebilir.

Bir ayrıntı daha karışıklığa yol açar: miyopisi olan biri de yakını göremediğini söyleyebilir. Burada kastedilen genellikle gözlükle bakarken yakının zorlanmasıdır. Uzak gözlüğü çıkarıldığında yakın net görülebilir, ancak bunun gündelik işlere yetip yetmediği numaraya bağlıdır. Bu, yukarıdaki iki tablodan ayrı bir durumdur.

Yaşa bağlı yakın görme zorluğunun seyri ve seçenekleri presbiyopi sayfasında, doğuştan gelen refraksiyon bozukluğunun neden yorgunlukla fark edildiği hipermetropi sayfasında anlatılmaktadır.

Not

Birden fazla kusur bir arada olabilir

Refraksiyon bozuklukları birbirini dışlamaz. En sık görülen birliktelikler miyopi ile astigmatizma ve hipermetropi ile astigmatizmadır. Kırklı yaşlardan sonra bunlara presbiyopi de eklenir.

Reçetenizde birden fazla değer görmenizin nedeni budur: küresel değer miyopi ya da hipermetropiyi, silindirik değer astigmatizmayı, yakın ilavesi ise presbiyopiyi karşılar.

Bir arada bulunmaları düzeltmeyi zorlaştırmaz. Gözlük, kontakt lens ve lazer yöntemleri bu kusurları aynı anda düzeltebilir. Hangi yöntemin uygun olduğu numaraların derecesine ve korneanın durumuna göre belirlenir.

Miyop astigmat nedir?

Halk arasında “miyop astigmat” denilen tablo, aynı gözde hem miyopi hem astigmatizma bulunmasıdır. Ayrı bir hastalık değildir. İki refraksiyon bozukluğu yan yana durmaktadır ve bu, en sık görülen birlikteliktir.

Reçetede iki değerle görünür. Küresel (sferik) değer miyopiyi karşılar ve önünde eksi işareti bulunur. Silindirik değer astigmatizmayı karşılar. Silindirik değerin yanındaki derece ise astigmatın gözdeki yönünü gösterir.

Görme açısından ikisi üst üste biner. Miyopide uzak bulanıklaşır, yakın nispeten net kalır. Astigmatizma eklendiğinde yakın da tam netleşmez, buna gölgeli görme ve ışıkların dağılması eklenebilir. İkisinin nasıl göründüğü ayrı ayrı anlatılmıştır: miyop nasıl görür · astigmat nasıl görür.

Hangi kusurun ne kadar payı olduğu, nasıl gördüğünüze bakarak anlaşılamaz. Bu ayrım muayenedeki ölçümle konulur. Düzeltme için de ayrı iki işlem gerekmez — gözlük, kontakt lens ve lazer yöntemleri ikisini aynı anda düzeltir. Burada belirleyici olan astigmatın düzenli mi düzensiz mi olduğudur ve bunu kornea topografisi gösterir.

Reçetemdeki SPH, CYL ve AX ne demek?

Gözlük reçetesinde ya da ölçüm çıktısında her göz için bir satır bulunur ve bu satırdaki kısaltmalar çoğu zaman açıklanmaz. Üçü şunlardır:

AX bir kusur derecesi değildir. Silindirik cam yalnızca tek bir yönde kırıcılık taşır, bu yüzden çerçeveye doğru konumda oturtulması gerekir. AX o konumu tarif eder. Bu nedenle AX değerinin büyük ya da küçük olması görmenin iyi ya da kötü olacağı anlamına gelmez.

Bir numaranın “yüksek” olup olmadığı tek başına anlamlı değildir. Aynı değer iki farklı gözde farklı sonuç verir. Ayrıntısı ilgili sayfalarda: miyopide numaraya göre görme · astigmatta numaraya göre görme · hipermetropta numaraya göre görme.

İki gözün numarası çok farklıysa

İki göz arasındaki numara farkına anizometropi denir. Küçük farklar sık görülür ve çoğu kişide sorun yaratmaz. Fark büyüdükçe iki ayrı sorun ortaya çıkar.

Çocukta asıl risk göz tembelliğidir. Bir göz sürekli daha bulanık görüyorsa görme yolu o gözde tam gelişmez. Bu risk, farkı yaratan kusur hipermetropi olduğunda daha yüksektir ³. Bu yüzden çocukta anizometropi erken bulunmalı ve düzeltilmelidir → çocuklarda hipermetropi

Erişkinde sorun farklıdır: gözlüğe uyum. İki gözün camı farklı güçte olduğunda beyne ulaşan iki görüntünün boyutu da farklı olur. Buna aniseikoni denir. Ayrıca bakış yönü değiştikçe camların prizmatik etkisi değişir ve bu, gözlerin hizasında yön yön farklılık yaratır. Gözlükle düzeltilmiş anizometropide hastayı en çok rahatsız eden şey genellikle bu ikincisidir. Yaklaşık 3 diyoptrilik bir farktan doğan %7'ye kadar boyut farkı çoğu kişide tolere edilebilmektedir ³.

Fark büyükse kontakt lens gözlükten daha iyi bir çözüm olabilir, çünkü lens gözün üzerinde durur ve camla göz arasındaki mesafenin yarattığı boyut farkı ortadan kalkar. Aynı nedenle göz içine yerleştirilen mercekler ve lazerle görme düzeltme yüksek anizometropide ayrıca değerlendirilir.

Kod

H52 refraksiyon ve akomodasyon bozuklukları nedir?

“H52 – refraksiyon ve akomodasyon bozuklukları” bir tanı kodudur. Dünya Sağlık Örgütü'nün ICD-10 sınıflamasında göz kusurları H52 kodu altında toplanır ⁵. Kodun adındaki iki terim iki ayrı grubu anlatır. Refraksiyon bozuklukları ışığın retina üzerinde tam odaklanamamasıdır: miyopi, hipermetropi ve astigmatizma bu gruptadır. Akomodasyon bozuklukları ise gözün yakına odaklanma yeteneğiyle ilgilidir, en sık örneği presbiyopidir. Bu yüzden raporunuzda tek bir başlığın altında birden fazla durum sayılmış olabilir.

H52'nin altındaki kod, bozukluğun türünü gösterir:

Kod bozukluğun türünü söyler, derecesini söylemez. “H52.1 miyopi kaç numara” sorusunun cevabı kodda değil, reçetedeki SPH ve CYL değerlerindedir → Reçetemdeki SPH, CYL ve AX ne demek? Bir gözde iki kodun birlikte yazılması (H52.1 ve H52.2) miyopi ile astigmatizmanın aynı gözde bulunduğunu gösterir → Birden fazla kusur bir arada olabilir.

H52.6 ve H52.7 tür söylemeyen genel kodlardır. H52.6 (refraksiyonun diğer bozuklukları) miyopi, hipermetropi, astigmatizma, anizometropi, presbiyopi ve akomodasyon bozuklukları dışında kalan refraksiyon bozuklukları için kullanılır. H52.7 (refraksiyon bozukluğu, tanımlanmamış) ise kusurun türünün ayrıntılı kaydedilmediği durumlarda yazılır. İki kodda da hangi bozukluğun kastedildiği kodun kendisinden anlaşılmaz. Bunu kodu yazan hekimin muayene bulguları gösterebilir veya hekimin kendisi sözel veya yazılı ifade edebilir. Düzeltme yöntemleri → Refraksiyon bozuklukları nasıl düzeltilir?

Düzeltme

Refraksiyon bozuklukları nasıl düzeltilir?

Dört yol vardır ve hepsi aynı amaca hizmet eder: odak noktasını retina üzerine getirmek.

• Gözlük. En basit ve en güvenli yöntem ².
• Kontakt lens. Göz yüzeyi sağlıklıysa uygundur. Düzensiz astigmatizmada sert lensler ayrı bir öneme sahiptir.
• Lazerle görme düzeltme. Korneanın şekli değiştirilir. Üç yöntem vardır ve seçim göze göre yapılır → karar adımları
• Göz içi mercek. Lazerin yetmediği gözlerde → fakik göz içi mercek

Sorular

Sık sorulan sorular