Hipermetrop (Hipermetropi)Neden bulanıklıktan çok yorgunlukla fark edilir?

Ne olduğu

Işık retinanın arkasında odaklanır, genç yaşta göz bunu kendi çabasıyla telafi edebilir

Belirtileri

Çoğu zaman bulanık görme değil, yorgunluk ve baş ağrısıdır

Çocuklarda

Önemi ayrıdır: göz tembelliği ve göz kaymasına yol açabilir ve bu ikisi geri dönüşsüz olabilir

Erişkinde

Düzeltmede LASIK yılların birikmiş verisine sahiptir. Yakın görme de sorun oluşturuyorsa mercek seçenekleri gündeme gelir

Tanım

Hipermetropi nedir?

Hipermetropi, ışığın retinanın arkasında odaklanmasıdır. Halk arasında yakını görememe denilen şikayetin iki sık nedeninden biridir, diğeri presbiyopidir. İkisi ayrı durumlardır ve hipermetropide ilerleyen derecelerde uzak görme de bozulur. Yakını görememe şikayetinin hangi kusura işaret ettiği göz kusurları sayfasında anlatılmaktadır.

Bunun iki nedeni olabilir: göz normalden kısadır ya da korneanın ve merceğin kırıcılığı yetersizdir ¹.

Belirtiler

Belirtileri

• Yakındaki yazıların bulanık görünmesi, okurken kağıdı uzaklaştırma
• Uzun süreli okuma, bilgisayar ya da telefon kullanımında göz yorgunluğu
• Özellikle gün sonunda ortaya çıkan baş ağrısı
• Gözlerde yanma, batma, sulanma
• Yüksek hipermetropide uzak görmenin de bulanıklaşması
• Çocuklarda: okumaktan kaçınma, çabuk yorulma, gözde kayma

Belirtilerin yaşla değişmesi hipermetropiye özgüdür. Yirmili yaşlarda hiç şikayeti olmayan bir kişi, otuzlu yaşların sonunda önce yakında sonra uzakta zorlanmaya başlayabilir. Bu, kusurun arttığı anlamına gelmez. Gözün onu gizleme yeteneğinin azaldığı anlamına gelir.

Hipermetrop nasıl görür?

Hipermetropide görmenin nasıl olacağını numara tek başına belirlemez. Araya akomodasyon adı verilen bir telafi mekanizması girer. Göz içindeki mercek şekil değiştirerek kırıcılığını artırır ve hipermetropiden kaynaklanan bulanıklığı gizler. Bu nedenle aynı numara farklı yaşlarda, hatta günün farklı saatlerinde farklı görme verir.

Aynı numara neden yaşla birlikte daha bulanık görünür?

Akomodasyon kişi ne kadar gençse o kadar iyi çalışır ve yaşla birlikte zayıflar. Numara hiç değişmediği halde görmenin bozulmasının nedeni budur. Akomodasyonun kapattığı bu bölüme gizli hipermetropi denir. Ölçümde görünmez, ancak göz damlayla dinlendirildiğinde ortaya çıkar ⁶. Tipik seyir şöyledir:

• Genç yaşta hiç gözlük ihtiyacı hissedilmeyebilir. Numara oradadır, ama göz onu kendi kapatmaktadır.
• Yaş ilerledikçe numaranın bir kısmına ihtiyaç duyulmaya başlanır.
• Daha ileri yaşta numaranın tamamı olmadan net görülemeyebilir.

Aynı mekanizma gün içinde de çalışır. Akomodasyon yorgunlukla zayıfladığı için sabah gözlüksüz rahat olan bir kişi akşam zorlanabilir. Gözlük kullananlarda ise aynı gözlük günün bir saatinde yeterli, başka bir saatinde yetersiz ya da fazla gelebilir.

Neden yakın görme uzaktan daha kötü olur?

Akomodasyon aslında yakını netleştirmek için kullanılan bir mekanizmadır. Hipermetropide bunun bir bölümü uzağı netleştirmeye harcanır ve yakına ayrılacak pay azalır. Sonuç olarak bu kişilerde yakın görme, uzak görmeye kıyasla daha kötüdür. Yakın şikayetinin çoğu zaman uzak şikayetinden önce başlamasının nedeni de budur.

Hipermetrop astigmat nedir?

Hipermetropi çoğu zaman tek başına bulunmaz, yanında astigmatizma da olur. Halk arasında hipermetrop astigmat denilen tablo budur. Ayrı bir hastalık değildir, iki refraksiyon bozukluğu aynı gözde yan yana durmaktadır.

Reçetede iki değerle görünür: küresel değerin önünde artı işareti hipermetropiyi, silindirik değer astigmatizmayı karşılar. Görme açısından ikisi üst üste biner. Hipermetropide yakın görme daha çok zorlanırken astigmatizma her mesafede bulanıklık yaptığı için, birlikte bulunduklarında hem yakın hem uzak etkilenebilir. Astigmatizmanın eşlik eden kusura göre sınıflandırılması astigmatizma sayfasında anlatılmaktadır.

Kaç numara hipermetropta ne kadar bulanıklık olur?

Bu soruya numaraya bakarak cevap verilemez. Bulanıklığın derecesi kişiden kişiye değişir: eşlik eden astigmatizma miktarı, göz bebeğinin çapı, kornea yapısı, yaş ve hatta o günkü yorgunluk sonucu değiştirir.

Söylenebilecek tek genel şey şudur: aynı kişi için daha düşük numara daha iyi görme demektir. Bu karşılaştırma kişinin kendi içinde geçerlidir, iki farklı kişi arasında değil. Numaranızın sizin gözünüzde ne anlama geldiği muayenedeki ölçümle ortaya çıkar.

Çocuklar

Çocuklarda hipermetropi: asıl önemli başlık

Her çocuk bir miktar hipermetropiyle doğar ve bu, göz büyüdükçe genellikle azalır. Sorun, hipermetropinin beklenenden yüksek olduğu durumlarda başlar.

Düzeltilmemiş yüksek hipermetropi çocuklarda iki ciddi soruna yol açabilir ^2,3:

• Göz tembelliği (ambliyopi). Görüntü sürekli bulanık düştüğü için görme yolu tam gelişmez. Zamanında düzeltilmezse kalıcı olabilir.
• İçe kayma (akomodatif ezotropya). Çocuk net görmek için sürekli akomodasyon yaptığında gözler içe doğru kayabilir. Bu tip kaymanın önemli bir bölümü yalnızca gözlükle düzelir.

Görme taraması ile kapsamlı göz muayenesi aynı şey değildir. Tarama, çocuk hekiminin, hemşirenin ya da okul taramasında eğitilmiş bir görevlinin yaptığı kısa eleme testleridir: görme keskinliği, kırmızı refle testi (göz bebeğinden dönen kırmızı yansımanın kontrolü), örtme testi (kaymayı ortaya çıkaran test) ya da cihazla tarama ^7,8. Kapsamlı göz muayenesini göz hekimi yapar: öykü, kayma ve göz hareketleri, gözün ön kısmının biyomikroskopla (göz muayene mikroskobuyla) incelenmesi, damlalı numara ölçümü ve göz dibi muayenesi bu muayenenin parçasıdır ⁷.

Amerikan Oftalmoloji Akademisi'nin Pediatric Eye Evaluations Preferred Practice Pattern® belgesine göre taramayı geçemeyen, test edilemeyen, şikayeti olan ya da ailede göz tembelliği ya da şaşılık öyküsü gibi risk taşıyan çocuk bu muayeneye yönlendirilir, taramayı geçen ve risk etkeni olmayan sağlıklı çocuğa ise kapsamlı muayene gerekmez ⁷.

Amerikan Oftalmoloji Akademisi'nin Pediatric Eye Evaluations Preferred Practice Pattern® belgesi hangi numaradan başlayarak gözlük verileceğini yaşa göre bir tabloda sıralar ⁷. Değerler diyoptri cinsinden alt sınırdır: yazılan sayı ve üzeri düzeltilir.

Şaşılık ya da göz tembelliği varsa eşikler daha düşüktür. Bir yaş altındaki hipermetropi eşiği Akademi'nin Şubat 2026 düzeltmesiyle beş diyoptridir.

Anizometropik ambliyopi — yani iki göz arasındaki numara farkına bağlı göz tembelliği — erişkinlikte de karşımıza çıkar. Bu grupta lazer sonrası yalnızca gözlüksüz görmenin değil, gözlükle düzeltilmiş görmenin de artabildiğini Ağca'nın ilk yazarı olduğu 57 gözlük serimizde gösterdik (Ağca A, ve ark. Int J Ophthalmol 2013, doi:10.3980/j.issn.2222-3959.2013.03.20) ⁴ → LASIK sayfası.

Tanı

Nasıl teşhis edilir?

Hipermetropinin tanısında bir ayrıntı belirleyicidir: akomodasyon, ölçümü yanıltır. Genç bir gözde cihazla yapılan sıradan ölçüm, kusurun bir bölümünü gizlediği için olduğundan düşük çıkabilir.

Bu nedenle özellikle çocuklarda ve genç erişkinlerde göz bebeğini büyüten ve akomodasyonu geçici olarak durduran damla kullanılarak ölçüm yapılır (sikloplejik refraksiyon). Gerçek numara ancak bu şekilde ortaya çıkar ².

Bu damla yakını bulanık gösterir ve ışığa hassasiyet yapar. Etki, kullanılan damlaya göre 4 ila 48 saat sürebilir ve araç kullanmanızı zorlaştırabilir. → muayene öncesi hazırlık

Düzeltme

Nasıl düzeltilir?

• Gözlük. En basit ve en güvenli yöntemdir. Çocuklarda ilk ve çoğu zaman tek seçenektir ⁵. Kullanılan cam artı numaralıdır: ortası kenarlarından kalın, yani ince kenarlı (dışbükey) bir mercektir ve ışığı toplayarak odağı retinanın üzerine çeker ⁶. Reçetede küresel değerin önünde artı işareti bulunması bunu gösterir.
• Kontakt lens. Gözlüğe alternatif.
• Lazerle görme düzeltme. Hipermetropide korneanın orta bölgesi dikleştirilerek düzeltme yapılır. Bu grupta LASIK yılların birikmiş verisine sahiptir ve ilk tercihidir. SMILE'ın hipermetropide kullanımı daha yenidir ve literatürü LASIK'inkine göre hala dardır → LASIK sayfası
• Göz içi mercek seçenekleri. Yüksek hipermetropide ya da yakın görme de sorun oluşturuyorsa mercek seçenekleri değerlendirilir → fakik göz içi merceği · akıllı lens

Hipermetropide seçeneklerin neden daha dar olduğunu — göz içinde ilave merceğin sığacağı boşluğun çoğu zaman bulunmamasını ve lazerin etkisinin sınırlı kalmasını — bir söyleşide anlatılmıştır: videonun ilgili bölümü. Videonun tamamı Ben uygun muyum? sayfasında.

Hipermetrop gözlüğü nasıl bir camdır?

Artı numaralı cam görüntüyü bir miktar büyütür. Numara arttıkça bu etki belirginleşir ve camın kalınlığı da artar. Bu nedenle yüksek hipermetropide gözlük hem daha ağır olur hem de dışarıdan bakan biri için gözleri olduğundan büyük gösterir.

Camın gözden uzaklığı da sonucu değiştirir. Artı numaralı bir cam göze yaklaştıkça etkisi azalır, uzaklaştıkça artar. Bu nedenle ±5,00 diyoptrinin üzerindeki numaralarda camın göze uzaklığı reçeteye yazılır ve gözlükçüde bu mesafeye uyulur ⁶. Aynı numaralı iki gözlüğün farklı çerçevelerde farklı görünmesinin nedeni budur.

Kontakt lens gözün üzerinde durduğu için bu mesafe ortadan kalkar. Yüksek hipermetropide lens, aynı numarayla daha doğal bir görüntü verebilir.

Ayrım

Hipermetropi ile presbiyopi aynı şey mi?

Hayır — ve bu ikisi en sık karıştırılan başlıklardan biri. İkisi de yakın görmeyi zorlaştırır, ama nedenleri farklıdır.

• Hipermetropi gözün optik yapısıyla ilgilidir: göz kısadır ya da kırıcılık yetersizdir. Doğuştan vardır ve her yaşta görülebilir.
• Presbiyopi yaşla ilgilidir: göz içindeki merceğin şekil değiştirme yeteneği azalır. Kırklı yaşlarda başlar ve herkeste görülür ⁵.

İkisi bir arada bulunabilir. Bu durumda yakın görme zorluğu daha erken ve daha belirgin başlar. Hipermetropisi olan bir kişinin kırklı yaşlarda “birden bozuldum” demesinin nedeni budur: presbiyopi, o güne kadar akomodasyonla gizlenen hipermetropiyi de açığa çıkarır.

Yakını görememenin ayrıntısı → Presbiyopi sayfası

Sorular

Sık sorulan sorular