Kornea NakliGöz nakli değil kornea nakli: hangi katman hastaysa o değiştirilir

Nakledilen nedir

Göz küresi değil, gözün en önünde duran saydam tabaka olan kornea

Kararı ne belirler

Korneanın hangi katmanının hastalandığı. Yöntem buna göre değişir

Kaç yöntem var

Penetran keratoplasti (tam kat nakil), DALK (ön katman nakli) ve DMEK (iç katman nakli)

Her bulanıklıkta gerekir mi

Yüzeyde kalan, derine işlememiş lekelerde nakil yapılmadan lazerle tedavi gündeme gelebilir

Tanım

Kornea nakli nedir, “göz nakli” ile aynı şey mi?

---

Kornea, gözün renkli kısmının önünde duran saydam tabakadır. Işığı içeri alır ve gözün kırıcı gücünün büyük bölümünü sağlar. Saydamlığını yitirdiğinde ışık düzgün geçemez ve görme azalır.

Halk arasında göz nakli denilen ameliyat, kornea naklidir. Göz küresinin bütün olarak nakledilmesi bugünün tıbbında mümkün değildir. Bunun nedeni görme sinirinin gözü doğrudan beyne bağlaması ve kesildiğinde yeniden bağlanamamasıdır. Değiştirilen, yalnızca gözün en önündeki saydam tabakadır.

Bunun pratik bir karşılığı vardır. Kornea nakli, görmeyi engelleyen şey korneadaysa işe yarar. Görme kaybı retinadan ya da görme sinirinden kaynaklanıyorsa kornea değiştirilse bile görme geri gelmez. Bu ayrım muayenede yapılır.

Korneanın katmanları ve neden önemli oldukları

Kornea tek parça bir cam değildir, üst üste duran katmanlardan oluşur. Nakil kararını belirleyen şey, hastalığın bu katmanların hangisine yerleştiğidir.

Katmanların erişkindeki kalınlıkları, hangilerinin yenilendiği ve saydamlığın nasıl korunduğu kornea sayfasındadır.

• Epitel. En dıştaki ince örtüdür ve kendini yeniler. Yüzeysel lekeler bu düzeyde ve hemen altında birikir.
• Stroma. Korneanın kalınlığının büyük bölümünü oluşturur. Saydamlığı buradaki liflerin düzeni sağlar. Yara izleri ve kalıtsal birikimler çoğunlukla bu katmanı tutar.
• Descemet zarı ve endotel. En içteki tabakadır. Endotel hücreleri korneadan sıvıyı sürekli dışarı pompalar ve korneayı kuru, dolayısıyla saydam tutar. Bu hücreler yenilenmez. Sayıları belli bir düzeyin altına düştüğünde kornea şişer ve buğulanır.

Karar

Korneanın hangi katmanı hasta? Kararı belirleyen soru budur

---

“Kornea nakli olacaksınız” cümlesi tek bir ameliyatı tarif etmez. Uygulamada dört ayrı yol vardır ve hangisinin seçileceğini hastalığın korneada ne kadar derine indiği belirler.

Derinliğe göre karar

Hasta olan	Yapılan
Yalnız yüzey — derine işlememiş leke	Nakil gerekmeyebilir. Lazerle yüzey tedavisi — PTK (fototerapötik keratektomi)
Ön katmanlar hasta, endotel sağlam	DALK — yalnız ön katmanlar değiştirilir, hastanın kendi endoteli kalır
Endotel hasta, ön katmanlar saydam	DMEK — yalnız Descemet zarı ve endotel değiştirilir
Tüm katmanlar tutulmuş	Penetran keratoplasti — korneanın tamamı tam kat değiştirilir

Lekenin gözle ya da aynada görünüyor olması derinliği hakkında bilgi vermez. Derinlik muayenede biyomikroskopla ve ön segment optik koherens tomografisiyle değerlendirilir.

Bu tablonun ilk satırı önemlidir, ama olduğundan büyük okunmamalıdır. Yüzey tedavisiyle çözülebilen lekeler, korneası bulanıklaştığı için başvuran hastaların bir bölümünü oluşturur, çoğunluğunu değil. Derine inen bulanıklıklarda ve endotel yetmezliğinde nakil gerekir.

Endikasyon

Kornea nakli kimlere gerekir?

---

Ortak nokta korneanın saydamlığını ya da düzgün biçimini yitirmiş olmasıdır. Bunun nedeni hastadan hastaya değişir.

• Endotel yetmezliği. İki neden öne çıkar. Fuchs endotelyal distrofisi kalıtsaldır ve endotel hücreleri yıllar içinde azalır. Psödofakik büllöz keratopati ise katarakt ameliyatı sırasında ya da sonrasında endotelin hasar görmesiyle ortaya çıkar. Ağca'nın yazarları arasında yer aldığı serilerde iç katman naklinin en sık iki nedeni bunlardır (Kandemir Beşek N, Yalçınkaya G, Kırgız A, Çakmak S, Genç S, Nacaroğlu ŞA, Kepez Yıldız B, Yıldırım Y, Ağca A. Int Ophthalmol 2022, doi:10.1007/s10792-021-02078-4; Genç S, Tülü Aygün B, Esen F, Yıldırım Y, Ağca A. Semin Ophthalmol 2019, doi:10.1080/08820538.2019.1648690) ^1,3.
• İleri keratokonus. Korneanın incelip dikleşmesi gözlük ve kontakt lensle düzeltilemeyecek düzeye geldiğinde nakil gündeme gelir. Nakil keratokonusta son basamaktır. Ondan önce iki şey denenir: ilerlemeyi durdurmak için kornea çapraz bağlama, korneadaki düzensizliği azaltıp görmeyi artırmak için kornea içi halka. Nakil, bu seçenekler yetersiz kaldığında gündeme gelir. Keratokonusta hangi aşamada ne yapıldığı keratokonus sayfasında anlatılmaktadır.
• Enfeksiyon sonrası yara izi. Mikrobiyal keratit iyileştikten sonra korneada kalıcı bir leke bırakabilir. Enfeksiyonun ilerlediği ve korneayı erittiği durumlarda ise gözü korumak amacıyla acil nakil gerekebilir.
• Kalıtsal kornea distrofileri. Granüler, maküler ve latis distrofilerinde kornea kalıtsal olarak bulanıklaşır. Yüzeyde kalanlarda lazerle tedavi, derine inenlerde nakil gündeme gelir⁸.
• Yaralanma sonrası kalıcı bulanıklık. Göz travması korneayı da göz içindeki dokuları da etkileyebilir. Acil bir kapama gerekmiyorsa nakil için beklenir. Kornea iyileşip son halini aldığında, geride kalan hasarın görmeyi ne kadar etkilediği değerlendirilebilir. Bekleme ayrıca göz yüzeyinin toparlanmasına ve iltihabın azalmasına zaman tanır. Yüzeyin nakil kararındaki yeri hemen aşağıda anlatılmaktadır. Doku defektinin kapatılması gerekiyorsa durum farklıdır. Korneada oluşan kısmi bir doku açıklığı, donör korneadan alınan bir parçanın o bölgeye dikilmesiyle kapatılabilir. Bu işleme yama keratoplastisi (patch keratoplasty) denir ve erken dönemde uygulanır.
• Önceki naklin işlevini yitirmesi. Nakledilen doku yıllar içinde yetersiz kalabilir. Bu durumda yeniden nakil gerekir¹.

Bu liste tam değildir. Korneayı bulanıklaştıran daha seyrek görülen başka nedenler de vardır ve tanı muayeneyle konulur.

Oküler yüzey bozuksa nakil öncesinde ne yapılır?

Kornea nakli yalnız korneayla ilgili bir karar değildir. Nakledilen doku, üzerine yerleştiği yüzeyin sağlığına bağımlıdır. Gözün yüzeyi iltihaplıysa ya da korneaya doğru damarlanma varsa nakledilen dokunun reddedilme riski artar.

Bu yüzeyin yenilenmesini korneanın kenarında, limbusta duran kök hücreler sağlar. Kimyasal yanık, ağır ve uzun süren yüzey iltihabı, tekrarlayan göz ameliyatları ya da uzun süreli damla kullanımı bu hücreleri azaltabilir. Hücreler yetersiz kaldığında konjonktiva dokusu kornea üzerine doğru ilerler, yüzey düzensizleşir ve damarlanır. Bu tabloya limbal kök hücre yetmezliği denir.

Yüzey iltihabının ağır nedenlerinden biri Stevens-Johnson sendromudur. Stevens-Johnson sendromu, çoğunlukla bir ilaca karşı gelişen, deriyi ve mukozaları tutan ağır bir reaksiyondur. Gözde kuru göz, kornea yüzeyinin damarlanması ve saydamlığını yitirmesi gibi kalıcı sorunlar bırakabilir ve limbal kök hücre yetmezliğine yol açabilir. Ağca, Stevens-Johnson sendromu zemininde gelişen kornea delinmesi olan bir olguda uyguladığı kornea nakli, ön kamara içine anti-VEGF enjeksiyonu ve katarakt ameliyatını 2026'da Türk Oftalmoloji Derneği'nin 21. Mart Sempozyumu'nda olgu panelinde video üzerinden sunmuştur.

Böyle bir gözde önce yüzeyin onarılması gerekir. Bunun için amniyotik membran (amnion zarı) uygulaması ve limbal kök hücre nakli kullanılır. Prof. Dr. Alper Ağca, amniyotik membran uygulamasını ve gözdeki patolojiye göre uygun olan kök hücre nakli yöntemini uygulamaktadır. Kornea nakli düşünülen hastalarda çoğunlukla amniyotik membranla birlikte konjonktival-limbal otogreft (CLAU) ya da basit limbal epitel nakli (SLET) uygulanmaktadır.

Her iki yöntemde de aktarılan doku hastanın kendi sağlam gözünden alınır. İki gözde de kök hücre yetmezliği varsa kendi gözünden doku alınamaz, bu durumda donörden hazırlanan keratolimbal allogreft (KLAL) uygulanır. SLET’te sağlam olan diğer gözden alınan küçük bir limbus parçası bölünerek amniyotik membran üzerine yerleştirilir. Amniyotik membran dondurularak saklanan dokudan hazırlanır ve olguya göre fibrin doku yapıştırıcısıyla, dikişle ya da ikisi birlikte tespit edilir.

Yüzey ameliyatı ile kornea naklinin aynı seansta yapılması sonucu olumsuz etkiler. Sekiz merkezde 68 gözün incelendiği çok merkezli seride eşzamanlı keratoplasti, başarısızlık riskini belirgin biçimde artıran iki etkenden biri olarak bulunmuştur¹³. Yüz yirmi beş hastalık seride de aynı bulgu bildirilmiştir¹⁴. Bu nedenle zorunlu bir durum yoksa iki ameliyat ayrılır.

Sıra şöyledir: acil bir durum yoksa önce oküler yüzey için yapılabilecek her şey yapılır. Sonra gözün iyileşebileceği kadar iyileşmesi beklenir. Daha fazla beklemenin ek fayda getirmeyeceği düşünüldüğünde kornea nakline geçilir. Bekleme süresi altta yatan hastalığın şiddetine göre çok değişir ve önceden kesin bir süre verilemez. Yüzey tedavisi ve gerekirse cerrahisi başladıktan sonra aradan aylar geçmeden nakil yapılması çok nadirdir. Bazı durumlarda bir yıl beklenmesi gündeme gelebilir.

Nakil kararı yalnız korneaya bakılarak verilmez. Gözün geri kalanının, özellikle retinanın ve görme sinirinin, görmeyi taşıyabilecek durumda olması gerekir. Korneası bulanık bir gözde arkanın değerlendirilmesi güç olabilir, bu durumda başka incelemelere başvurulur.

Yöntem

Kornea nakli nasıl yapılır, hangi yöntem hangi durumda uygulanır?

---

Üç yöntem birbirinin daha iyi ya da daha kötü hali değildir. Her biri korneanın farklı bir katmanına karşılık gelir ve hastaya uyanı seçilir. Ağca, Beyoğlu Göz Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nde 2011-2020 arasında kornea bölümünün sorumluluğunu yürütmüş, penetran keratoplasti, DALK, DMEK, DSAEK (endotel naklinin daha kalın greftle yapılan biçimi) ve yama keratoplastisi uygulamış, bu ameliyatların eğitimini uzmanlık öğrencilerine vermiştir. Ağca, Türk Oftalmoloji Derneği'nin Kornea ve Oküler Yüzey Birimi aktif üyesidir. Görevlerin ayrıntısı → kilometre taşları.

DMEK — Fuchs endotelyal distrofisi ve büllöz keratopatide iç tabaka nakli

Yalnızca Descemet zarı ve endotel değiştirilir. Korneanın kalınlığının büyük bölümü hastanın kendisinde kalır. Nakledilen zar çok incedir ve dikişle tutturulmaz, göz içine verilen bir hava ya da gaz kabarcığıyla yerine yapıştırılır. Bu nedenle ameliyattan sonra bir süre sırtüstü yatmak gerekir.

Uygulandığı yer, ön katmanları saydam kalmış ama endoteli yetmiş gözlerdir: Fuchs endotelyal distrofisi ve büllöz keratopati. Ağca bu ameliyatı uygulamaktadır.

Kabarcık zarı yeterince tutmazsa işlem tekrarlanabilir. Buna yeniden kabarcık verme denir ve başarısızlık değil, sürecin bilinen bir parçasıdır. Kırk üç hastalık serimizde 10 hastada (yüzde 23) gerekmiştir (Genç S, Tülü Aygün B, Esen F, Yıldırım Y, Ağca A. Semin Ophthalmol 2019, doi:10.1080/08820538.2019.1648690) ³.

Kataraktla birlikte yapılabilir mi? Üçlü işlem

Endotel yetmezliği olan hastaların önemli bir bölümü katarakt yaşındadır ve iki sorun aynı gözde bulunur. Bu durumda tek ameliyatta üç iş yapılır:

1. Korneanın iç tabakası — Descemet zarı ve endotel — nakledilir.
2. Hastanın kendi merceği, yani kataraktlı olan mercek alınır.
3. Yerine yapay bir göz içi merceği yerleştirilir.

Adı buradan gelir. Üç ayrı ameliyat değildir — tek seansta yapılan tek ameliyattır ve içinde üç işlem vardır. Literatürdeki adı üçlü işlemdir.

Ağca'nın yazarları arasında yer aldığı çalışmalarda benzer gözlerin sonuçları yayımlanmıştır (Kandemir Beşek N, Yalçınkaya G, Kırgız A, Çakmak S, Genç S, Nacaroğlu ŞA, Kepez Yıldız B, Yıldırım Y, Ağca A. Int Ophthalmol 2022;42(1):269-279, doi:10.1007/s10792-021-02078-4)¹. Kazancı tek ameliyat ve tek iyileşme dönemidir. Ağca bu ameliyatı, ileri derecede zor olgular da dahil olmak üzere uygulamaktadır. Kararı korneanın durumu, kataraktın durumu ve gözün ölçümleri birlikte belirler. Kataraktın kendisi katarakt ameliyatı sayfasında anlatılmaktadır.

Bilinen bir sonucu da kayda geçmek gerekir: üçlü işlemden sonra yerleştirilen göz içi merceğinin bulanıklaşabildiği, Ağca'nın yazarları arasında yer aldığı bir olgu bildiriminde anlatılmıştır (Kandemir Beşek N, Tülü Aygün B, Kepez Yıldız B, Er MO, Yıldırım Y, Genç S, Ağca A. J Fr Ophtalmol 2020, doi:10.1016/j.jfo.2019.06.023) ¹¹. Bildirimdeki iki hasta işlemden üç ay sonra bulanık görme ve kamaşma yakınmasıyla başvurmuş, ikisi de ek bir işlem gerekmeden izlenmiştir. Literatürde bu bulanıklaşma, işlem sırasında göz içine verilen hava ya da gazla ve tekrar kabarcık verme sayısıyla ilişkilendirilerek tartışılmaktadır. DMEK cerrahisine bağlı mercek komplikasyonunun Türkiye'den ilk bildirimi budur¹¹. İleri olgularda merceğin değiştirilmesi gerekebilir.

DALK — yalnız ön katmanların değiştirilmesi

Korneanın hastalıklı ön katmanları değiştirilir, hastanın kendi iç tabakası yerinde bırakılır. İki sonucu vardır. Doku reddi riski, endotelin de nakledildiği tam kat ameliyata göre daha düşüktür. Gözün darbeye dayanıklılığı da daha iyidir.

Uygulandığı yer, ön katmanların hastalandığı ama endotelin sağlam kaldığı gözlerdir. Keratokonus bunun en sık örneğidir. Ağca bu yöntemle ilgili ilk kongre sunumunu 2004'te ASCRS kongresinde yapmıştır.

Katmanların ayrılmasında iki teknik kullanılır. Big-bubble tekniğinde katmanlar hava verilerek ayrılır. Predesmetik teknikte ise Descemet zarına yakın bir düzlemde durulur. Bu iki tekniğin geride bıraktığı katman ön segment optik koherens tomografisiyle karşılaştırılmıştır^6,7. Kalan stromal kalınlık yüksek çözünürlüklü Spectralis ön segment tomografisiyle ölçülerek greft arayüzü değerlendirildi⁷.

Penetran keratoplasti — korneanın tamamının değiştirilmesi

Korneanın bütün katmanları tam kat değiştirilir ve nakledilen doku dikişle tutturulur. En eski yöntemdir ve yerini tamamen bırakmamıştır. Tüm katmanların tutulduğu olgularda ve enfeksiyonun ilerlediği acil durumlarda hala gereklidir.

Endotel de nakledildiği için doku reddi riski diğer iki yönteme göre daha yüksektir. Ameliyattan sonraki ilk hafta göz içi basıncı bakımından daha dikkatli izlenmesi gerekir. Üç yöntemin karşılaştırıldığı çalışmada birinci haftada basıncın yüksek kalması yalnız bu grupta anlamlı bulunmuştur⁴.

Travmalı gözde ameliyat sırası nasıl belirlenir?

Göz travmasında kornea ve mercek birlikte etkilenmiş olabilir. Penetran travmanın onarımı korneanın dikilmesini de kapsar ve bu gözlerin bir bölümünde ilerleyen dönemde nakil gerekir. Mercek tarafında ise katarakt cerrahisi, merceğin dikilerek yerleştirilmesi ve ön kamaranın düzeltilmesi gündeme gelebilir.

Katarakt bazen travmanın onarıldığı ilk ameliyatta alınır, bazen bir süre beklenir, bazen de geç dönemde ameliyat edilir.

Bu gözlerin bir bölümünde, alışılmış katarakt ameliyatından farklı olarak, doğal merceğin yerini alacak yapay mercek ancak dikilerek yerleştirilebilir. Bu da bazen katarakt ameliyatıyla aynı seansta, bazen ikinci bir seansta yapılır.

Ön kamaranın düzeltilmesi erken ya da geç dönemde gerekebilir. Göz bebeğindeki hasarın ya da şekil bozukluğunun onarımı (pupilloplasti) için de aynısı geçerlidir.

Bu gözlerde rutin bir yaklaşım yoktur. Travmanın tipi, şiddeti, verdiği hasarın miktarı ve hasar verdiği dokular her gözde farklıdır. Yol her göz için ayrı çizilir.

Açık glob yaralanmalarının klinik özellikleri ve uzun dönem sonuçları üzerine Ağca'nın yazarları arasında yer aldığı bir seride, üç buçuk yıllık dönemde ameliyat edilen seksen sekiz pediatrik hastanın gözü geriye dönük olarak incelenmiştir. (Kepez Yıldız B, Çakır İ, Kandemir Beşek N, Yıldırım Y, Demir G, Gürez C, Öcal MC, Ağca A. Türkiye Klinikleri J Ophthalmol 2020, doi:10.5336/ophthal.2019-70026) ¹⁵

Nakilsiz seçenek

Hangi bulanıklıklar nakil yapılmadan tedavi edilebilir?

---

Korneanın yalnız en dış kısmını tutan ve derine işlememiş lekelerde, nakil yapılmadan excimer lazerle çözüm bulunabilir. Bu yönteme fototerapötik keratektomi (PTK) denir. Lekeyi taşıyan yüzey dokusu lazerle buharlaştırılır. Bağış dokusu kullanılmadığı için doku reddi de söz konusu değildir.

Sınırı baştan yazmak gerekir. Bu yöntem yalnız yüzeysel lekelerde işe yarar ve korneası bulanıklaştığı için başvuran hastaların çoğunu oluşturmaz. Derine inen bulanıklıklarda nakil gerekir.

Salgın göz nezlesinden (adenovirüs) sonra kalan lekeler

Adenoviral keratokonjonktivit geçtikten sonra korneada dağınık, yüzeysel lekeler bırakabilir. Bunlar görmeyi hem azaltır hem bozar: ışıklar dağılır, görüntü gölgelenir.

Ağca'nın yazarları arasında yer aldığı iki çalışmada bu lekelerin lazerle tedavisi bildirilmiştir. Yirmi dört gözlük seride düzeltilmiş görme keskinliği 0,6 logMAR düzeyinden 0,2 logMAR düzeyine yükselmiş, koma ve toplam yüksek sıra sapmalar anlamlı biçimde azalmıştır (Kepez Yıldız B, Urvasızoğlu S, Yıldırım Y, Ağca A, ve ark. Cornea 2017, doi:10.1097/ICO.0000000000001296) ⁹. Otuz iki gözlük ikinci seride hastalar ortalama yirmi altı ay izlenmiştir (Yıldırım Y, Alagöz C, Garip R, Ölçücü O, Ağca A, ve ark. Türkiye Klinikleri J Ophthalmol 2016, doi:10.5336/ophthal.2015-47554) ¹⁰.

Yüksek sıra sapmaların azalması, tabloda okunan sıranın artmasından ayrı bir kazançtır. Işıkların dağılması ve gölgeli görme gibi şikayetler bu ölçümle birlikte azalır.

Kalıtsal kornea distrofileri (granüler ve maküler)

Kırk bir gözü iki yıl izlediğimiz çalışmada hem gözlüksüz hem düzeltilmiş görme keskinliği anlamlı biçimde artmıştır (Kemer Atik B, Yıldırım Y, Sönmez O, Gümüş G, Kepez Yıldız B, Ağca A. Semin Ophthalmol 2020, doi:10.1080/08820538.2020.1778743) ⁸.

Yöntemin sınırı da aynı çalışmada görünür. Lazer lekeyi temizler, hastalığı ortadan kaldırmaz. Doku kalıtsal olarak hastadır ve leke yeniden oluşabilir. Yirmi dördüncü ayın sonunda hiçbir gözde nüks görülmemiş, izlem sürdürülünce maküler distrofisi olan iki hastada yirmi altıncı ve kırkıncı aylarda belirgin nüks çıkmış ve yeniden tedavi gerekmiştir. Çalışmanın kendi sonucu şudur: nüks maküler distrofide daha sık bir sorundur ve bu grupta yeniden tedavi ya da nakil daha çok gerekmektedir⁸.

Yüzey düzeldiğinde nakil gerekmeyebilir

Bulanıklığın bir bölümü korneanın kendi dokusundan değil, üzerindeki bozuk yüzeyden kaynaklanır. Yüzey onarıldığında bu bölüm düzelebilir ve görme, nakil yapılmadan beklenenden daha iyi bir düzeye çıkabilir. Limbal kök hücre nakliyle yüzeyi toparlanan bazı gözlerde kornea nakli gündemden düşer.

Bu her olguda böyle olmaz. Korneanın derin katmanlarındaki kalıcı bulanıklık, yüzey düzelse de yerinde kalır. Ayrım ancak yüzey iyileştikten sonra yapılan muayeneyle netleşir. Bu da bekleme süresinin bir başka gerekçesidir.

Lazerle yüzey tedavisi naklin daha iyi hali değildir, naklin yerine geçtiği bir alan da yoktur. İkisi korneanın farklı derinliklerine karşılık gelir. Hangisinin gerektiğini lekenin derinliği belirler, bu da muayeneyle ve görüntülemeyle ölçülür.

Sonrası

Ameliyattan sonra neye dikkat edilir?

---

Kornea nakli, ameliyatla biten bir tedavi değildir. Sonucu belirleyen şeylerin bir bölümü ameliyattan sonraki izlemde yaşanır.

Bu belirtiler doku reddinin habercisi olabilir. Erken fark edilen doku reddi tedaviye yanıt verebilir, geciktiğinde nakledilen doku kaybedilebilir. Belirtiler ameliyattan yıllar sonra da ortaya çıkabilir, bu nedenle bu liste zamanla unutulmamalıdır.

Damlalar

Nakil sonrasında kortizonlu damlalar uzun süre kullanılır. Kullanım süresi ve azaltma takvimi kişiye göre belirlenir, kendiliğinden bırakılmaz. Damlanın erken kesilmesi doku reddi riskini artırır.

Dikişler

Tam kat nakilde kornea dikişle tutturulur ve dikişler aylarca kalır. Ne zaman alınacağı gözün iyileşmesine göre belirlenir. Ön katman naklinde de dikiş kullanılır. İç katman naklinde korneaya dikiş atılmaz.

Görmenin oturması

Görmenin ne kadar sürede oturacağı yönteme ve gözün durumuna göre değişir. Bu süre için muayene edilmemiş bir göz üzerinden rakam vermek doğru olmaz. Ameliyat öncesinde size uygulanacak yöntem ve beklenen seyir ayrıntısıyla anlatılır.

Kornea nakli olanların yorumları?

Bu konuda en sık aranan şeylerden biri, ameliyat olmuş kişilerin yorumlarıdır. Bu sitede hasta yorumu yayımlanmamaktadır. Sağlık Hizmetlerinde Tanıtım ve Bilgilendirme Yönetmeliği hasta memnuniyeti içeriklerini yasaklar ve bu yasak, hastanın kendisi izin verse bile geçerlidir.

Bunun yerine bu sayfada ölçülebilir olan yazılmıştır: nakil sonrası görmenin hangi düzeye çıktığı ve nakledilen dokunun ne kadar dayandığı, yukarıdaki bölümde kaynaklarıyla anlatılmıştır.

Tek tek yorumlar o kişinin deneyimini anlatır, size ne olacağını söylemez. Çok sayıda hastada ölçülmüş sonuçlar ise sizin de benzer bir sonuç alma olasılığınız hakkında fikir verir.

Doku

Nakledilecek kornea kimden alınır?

---

Nakledilen kornea bağışlanan dokudan elde edilir. Türkiye'de nakledilen korneaların tamamı Sağlık Bakanlığı'na bağlı göz bankalarından sağlanır. Doku göz bankasında saklanır ve nakilden önce değerlendirmeden geçirilir. Bu değerlendirmenin en önemli başlığı endotel hücre sayımıdır, çünkü nakledilen dokunun ömrünü büyük ölçüde bu hücreler belirler.

Sistem şöyle işler: hem donör hastaneler hem de nakil yapan hastanelerin her biri bir göz bankasına bağlıdır. Bağlı hastanelerden birinde korneası alınmaya uygun bir kişi vefat ettiğinde göz bankasına haber verilir ve dokuyu bankanın görevlisi alır.

Ağca'nın yazarları arasında yer aldığı bir çalışmada, çalıştığı hastanenin kornea bankasındaki yerli ve ithal donör kornealarının speküler mikroskobik özellikleri karşılaştırılmıştır (Kepez Yıldız B, Yıldırım Y, Bozkurt E, Özgürhan EB, Ağca A, ve ark. MN Oftalmoloji 2017, TR Dizin 255816) ¹².

Kornea nakli için ne kadar beklenir?

Kornea nakli yapma yetkisi her göz hekiminde yoktur. Bu yetkiye sahip bir hekim muayene sonunda nakil kararı verdiğinde, muayene bulgularını ve kornea talebini Sağlık Bakanlığı'nın ulusal doku ve organ nakli bilgi sistemine (TDİS) kaydeder. Talep, hastanenin bağlı olduğu göz bankasının sırasına girer. Uygun bir doku çıktığında ve sıra o hastaya geldiğinde kornea, bankadan ameliyatın yapılacağı hastaneye gönderilir.

Bekleme süresi üç etkene bağlı olarak değişir: bankanın kendine bağlı hastanelerden ne sıklıkla kornea alabildiği, o bankaya ne kadar talep geldiği ve hekimin çalıştığı hastanede sırada bekleyen hasta sayısı. Bu nedenle her hasta için geçerli tek bir süre söylenemez. Günümüzde bu süre hastaneden hastaneye yaklaşık bir ile altı ay arasında değişmektedir. Aynı hastanede bile sıradaki hasta sayısı ve dokunun bulunma sıklığı değiştikçe bekleme süresi kısalıp uzayabilir.

Bir bağıştan iki hasta

İç katman naklinde korneanın yalnız arka yüzü kullanılır. Bu, bir donör korneadan hazırlanan dokunun bölünerek iki ayrı göz için kullanılabilmesine imkan verir. Ağca'nın yazarları arasında yer aldığı kırk üç hastalık serimizde bu yöntemin sonuçları bildirilmiştir (Genç S, Tülü Aygün B, Esen F, Yıldırım Y, Ağca A. Semin Ophthalmol 2019, doi:10.1080/08820538.2019.1648690)³. En sık endikasyon psödofakik büllöz keratopatiydi. Endotelin üç ile on dört gün arasında bekletilmiş olması sonuçları kötüleştirmedi. Hava yerine yüzde yirmilik SF6 gazının tamponad olarak kullanıldığı gözlerde daha az yeniden kabarcık gerektiği yönünde bir eğilim görüldü, ancak bu fark istatistiksel olarak anlamlı değildi.

Bağış dokusunun sınırlı olduğu bir alanda tek bir bağıştan iki hastaya ulaşılabilmesi, yöntemin klinik değerinin bir parçasıdır.

Sorular

Sık sorulan sorular

---