Ayrıntılar
SMILE ameliyatı öncesinde hangi muayeneler yapılır?
Refraktif cerrahi öncesi değerlendirme yalnızca numaranın ölçülmesinden ibaret değildir. Ameliyat öncesi muayenede en az şu başlıklar değerlendirilir: uzak ve yakın görme, gözlük numarasının damlalı ve damlasız ölçümü, bilgisayarlı kornea topografisi/tomografisi, kornea kalınlığı ölçümü, gözyaşı ve göz yüzeyi değerlendirmesi, göz hareketleri ve kayma muayenesi, retina muayenesi 22.
Numaranın doğru ölçülmesi
Bu ölçümün doğruluğu, uluslararası literatürde ayrı bir başlık olarak ele alınır: uyum (akomodasyon) kusurları, çift gözle görme sorunları, göz yorgunluğu, yanlış verilmiş gözlük, ölçümü yapan kişinin deneyimi ve cihazın tekrarlanabilirliği sonucu etkileyebilir. Mümkün olduğunda damla ile (sikloplejik) ölçüm önerilir 23. Refraktif cerrahi için istenen hassasiyet, gözlük reçetesi için istenenden yüksektir.
Gözde kayma varsa
Muayenede kayma (şaşılık) saptanırsa bu ayrıca değerlendirilir. Ağca'nın yazarları arasında yer aldığı çalışmada, kısmi akomodatif şaşılığı olan hastalarımızda refraktif cerrahinin kayma açısını tek başına düzeltmediğini gösterdik (Kepez Yıldız B, Ulaş MG, Aygıt ED, Gürez C, Kandemir Beşek N, Yıldırım Y, Ağca A, ve ark. Beyoglu Eye J 2018, doi:10.14744/bej.2018.57060) 28. Numara düzelse bile kayma yerinde kalabilir. Bu nedenle bu hastalarda ayrıntılı ortoptik muayene yapılır ve beklenti baştan konuşulur.
Kornea
Topografi ile korneanın yüzey biçimi çıkarılır, pakimetri ile kalınlık ölçülür, ameliyat sonrası geriye kalacak doku hesaplanır. Düzensiz bir topografi, kalınlık yeterli olsa bile cerrahiyi engelleyen bir bulgudur 22. Ağca bu değerlendirmeyi yalnızca kornea şekliyle sınırlı tutmaz. Erken dönem (klinik öncesi) keratokonusu yakalamak için kornea biyomekaniğini de ölçer 23. Bu ölçüm uluslararası literatürde de önerilmektedir. Lazer öncesi topografide neye bakıldığını Ağca 2018'de Türk Oftalmoloji Derneği'nin 15. Mart Sempozyumu'ndaki topografi analizi panelinde anlatmış, derneğin kornea topografisi kurslarında öğretmiştir.
Kontakt lens kullanıyorsanız
Lens korneanın şeklini geçici olarak bozabildiği için ölçümlerden önce bir süre ara verilmesi gerekir: yumuşak lenslerde en az üç gün ile iki hafta, torik ve sert lenslerde daha uzun bir süre 22. Bu nedenle bazı hastalarda ölçümün birden fazla kontrolde tekrarlanması gerekir.
Planlamanın kişiye özel olması
Lazerin uygulanacağı değerler (nomogram) hastadan hastaya ayarlanır. Ayarlamada numaranın kendisi dışında yaş, hangi göz olduğu, kornea eğriliği ve çapı, biyomekanik özellikler, kapak ve lentikül kalınlığı, kalan doku ve optik zon çapı dikkate alınır 23.
Retina
Miyopide gözün ön-arka uzunluğu arttığı için retinanın çevresinde incelme ve yırtılmaya eğilimli alanlar bulunabilir. Bu nedenle göz bebeği damlayla büyütülerek retina çevresi ayrı ayrı incelenir. SMILE yapılan 560 hastayı taradığımız çalışmada hastaların %12,1'inde çevresel retina dejenerasyonu saptadık. En sık latis dejenerasyonu ve retina delik/yırtıklarıydı. Risk taşıyan lezyonlara önce koruyucu lazer uygulandı ve refraktif cerrahi en az dört hafta sonraya bırakıldı. Takip süresince hiçbir hastada retina dekolmanı gelişmedi (Demircan A, Alkın Z, Erdem ZG, Yaşa D, Demir G, Ağca A, ve ark. Retina-Vitreus 2019, Retina-Vitreus 1902) 20.
Bu adım ameliyat gününü birkaç hafta geciktirebilir. Atlanmaması gereken bir adımdır.
SMILE ameliyatı nasıl yapılır? Adım adım
İşlem damla anestezi ile, siz uyanıkken yapılır ve iki göze aynı seansta uygulanır.
- Gözün sabitlenmesi. VisuMax 800'ün içbükey biçimde tasarlanmış başlığı, korneanın üzerine arada boşluk kalmayacak şekilde oturur ve vakum uygulayarak gözü yakalayıp hareketsiz hale getirir. Bu tasarımın avantajı, korneayı düzleştiren sistemlere göre göz içi basıncını daha az yükseltmesidir 1,2,22. Sizden başlığın ortasındaki ışığa bakmanız istenir.
- Lazer kesileri. Lazer önce lentikülün arka yüzeyini, sonra kenarını, sonra ön yüzeyini oluşturur. En sonunda yaklaşık 2,5 milimetrelik yan kesiyi açar. Bu aşama yaklaşık 10 saniye sürer. Bu sırada görüntü kararabilir. Beklenen bir durumdur.
- Lentikülün çıkarılması. Cerrah, ameliyat mikroskobu altında ince bir spatülle yan kesiden girer, lentikülün üst ve alt yüzeylerini çevre dokudan ayırır ve lentikülü bir forsepsle bütün halinde alır.
- Bitiş. Dikiş atılmaz. Kesi kendiliğinden kapanır.
Üçüncü adımın neden zor olduğu yukarıda anlatıldı. Bir ayrıntı bunu iyi gösterir: çok düşük numaralı gözlerde lentikül çok ince kalır ve ayrıştırılması zorlaşır. Uluslararası literatür, deneyimi az cerrahların bu gözlerden kaçınmasını ya da en düşük lentikül kalınlığını artırmasını önerir. Yöntemin öğrenme eğrisi de LASIK ile PRK'den daha uzundur 22,23. Ağca, SMILE ameliyatını Türk Oftalmoloji Derneği'nin eğitim kurslarında 2018, 2022, 2024 ve 2026'da öğretmiş, 2024'te derneğin canlı cerrahi sempozyumunda VisuMax 800 ile SMILE Pro olarak canlı yayında uygulamıştır.
Rakamlarla işlem: Optik zon 6,5 mm · Kapak (cap) çapı 7,5 mm · Yan kesi yaklaşık 2,5 mm
Bu değerler kişiye göre değişir. Optik zon genellikle 6–7 mm arasında ayarlanır: geniş optik zon az düzeltme riskini azaltır ve daha az aberasyonla ilişkilidir, buna karşılık daha fazla doku alınacağı için biyomekanik dayanıklılığı bir miktar daha çok etkiler. Bu nedenle optik zon belirlenirken numara, kornea kalınlığı, göz bebeği çapı ve kornea biyomekaniği birlikte değerlendirilir. Kapağın 100 mikronun altında bırakılması önerilmez 23.
SMILE ameliyatının riskleri neler?
Aşağıdakiler sizi korkutmak için değil, kararınızı bilerek verebilmeniz için yazılmıştır. Her cerrahi işlemin riski vardır.
Ne sıklıkta ne oluyor?
2025'te yayımlanan kapsamlı uluslararası KLEx değerlendirmesi, dünya literatürünü tarayarak şu sıklıkları bildirmiştir 23:
Bildirilen komplikasyon sıklıkları
| Durum | Bildirilen sıklık |
| Kesi kenarında geçici epitel sıyrığı | %13,6 |
| Opak kabarcık tabakası (lazer sırasında geçici) | %5,7 |
| Lentikülün ayrıştırılmasında güçlük | %5,5 |
| Kesi kenarında yırtılma | %2,6 |
| Erken dönemde görmenin geç toparlanması | %1,5 |
| Ameliyat sırasında vakumun kaçması | %0,5 |
| Lentikül parçasının yerinde kalması | %0,3 |
| Ara yüzde iltihabi reaksiyon (DLK) | %0,84 |
| Ameliyat çevresi enfeksiyon | %0,1 |
| Kornea ektazisi | %0,02 |
Bu listedeki maddelerin çoğu, cerrahın ameliyat sırasında fark ederek yönettiği teknik olaylardır. Aynı değerlendirmede her biri için ayrı bir yönetim yolu tanımlanmıştır 23.
Görme kalitesi ve kontrast
Kornea lazer cerrahisinin tümünde, ölçüm cihazlarıyla saptanabilen aberasyonlar (gözlükle düzeltilemeyen kırıcılık kusurları) bir miktar artar. SMILE bunun istisnası değildir 12,18,21. Kontrast duyarlılığında kuramsal olarak beklenen azalmanın nedeni de bu artıştır.
Artışın büyüklüğü yöntemler arasında büyük ölçüde benzerdir: Ağca'nın yazarları arasında yer aldığı on sekiz aylık karşı göz çalışmamızda toplam aberasyon, koma ve sferik aberasyonda iki yöntem arasında fark bulunmadı (Çankaya Kİ, Yaşa D, Ağca A, ve ark. İKSSTD 2019, doi:10.5222/iksstd.2019.29484) 21. Beş yıllık karşı göz çalışmamızda da hiçbir kontrolde fark çıkmadı 16. Tek istisna trefoildir: aynı on sekiz aylık çalışmada SMILE uygulanan gözde bir miktar daha yüksek bulundu 21.
Asıl soru, bu ölçülebilir değişimin hastanın gündelik görmesine yansıyıp yansımadığıdır. Biz de bunu ölçtük. On sekiz aylık karşı göz çalışmamızda hem aydınlık hem loş ortam kontrast duyarlılığı, iki gözde de ameliyat öncesine göre anlamlı değişiklik göstermedi (Çankaya Kİ, Yaşa D, Ağca A, ve ark. İKSSTD 2019, doi:10.5222/iksstd.2019.29484) 21. Uluslararası literatür de aynı yöne bakıyor: ölçülen aberasyon değişiklikleriyle hastanın öznel görme deneyimi arasındaki ilişki gösterilebilmiş değildir 23.
Kısacası bu değişim, cihazın gördüğü bir ayrıntıdır. Hastaların büyük bölümünde gündelik görmeye yansıyan bir kayba dönüşmez. Yine de bazı kişiler ilk dönemde ışık halkaları (halo) ya da kamaşma (glare) tarif edebilir. Bunu her hastayla ameliyat öncesinde konuşuyoruz 22.
Kornea biyomekaniği
Korneadan doku alan her lazer görme cerrahisinde korneanın biyomekanik direnci bir miktar azalır. Bu SMILE, LASIK ve PRK için ortaktır. Ölçüm cihazlarıyla saptanan bu azalmanın, ektazi gelişmediği sürece hastanın görmesine ya da gündelik yaşamına yansıyan bir etkisi gösterilmiş değildir.
Kapak oluşturulmaması ve yan kesinin kısa olması, mantıken korneanın direncinin daha iyi korunmasını gerektirir. Hayvan gözleriyle yapılan bir çalışmada tam kapak kesisi %33, kapak oluşturmadan yapılan lameller kesi ise yalnızca %5 güç kaybına yol açmıştır (Ağca A, ve ark. Clin Ophthalmol 2016, doi:10.2147/OPTH.S80412) 1,2. Ne var ki ölçümler bu beklentiyi tam karşılamıyor. Otuz hastanın bir gözüne SMILE, diğerine femtosaniye LASIK uyguladığımız çalışmada kornea histerezisi ve direnç faktörü iki grupta da benzer biçimde düştü. Altıncı ayda histerezis SMILE gözünde 8,95, femtosaniye LASIK gözünde 9,02, direnç faktörü 7,77 ve 8,07 ölçüldü ve aradaki farklar anlamlı değildi 6.
Hafif ve orta miyopide PRK uygulanan 42 göz ile SMILE uygulanan 42 gözü karşılaştırdığımızda ise düşüş SMILE grubunda daha belirgindi ve azalmanın miktarı düzeltilen numarayla ilişkiliydi. Buna karşılık iki grupta da ektazi görülmedi 11. Ektazinin seyrekliği düşünüldüğünde, bu ölçekteki bir karşılaştırmadan ektazi riski hakkında sonuç çıkarılamaz. Biyomekanik ölçümler zaten bu riski dolaylı olarak değerlendirmenin bir yoludur.
Buradaki asıl mesele şudur: bu iki ölçüm korneanın gerçek dayanıklılığını doğrudan göstermez 1. Ölçümde düşük çıkan bir değer, korneanın taşıma gücünün gerçekten azaldığı anlamına gelmez. Bu nedenle biyomekanik ölçümler tek başına bir sonuç ölçütü değil, ektazi riskini değerlendirirken baktığımız verilerden biridir 23.
Kısacası kornea, kapaksız yapıldığı için biyomekanik olarak daha sağlam kalabilir. Ancak bunun bugün için bilinen bir klinik avantajı saptanmamıştır 22. Bu nedenle SMILE'ın “korneayı daha güçlü bıraktığı” gibi bir cümleyi bu sayfada kurmuyoruz. Elimizdeki en güçlü avantaj, kapak yapılmamasının kapağa bağlı sorunları ortadan kaldırması ve kornea sinirlerinin daha az hasar görmesidir.
Numaranın düzelmemesi ya da geri gelmesi
Hedeflenen numaraya tam ulaşılamayabilir. Yüksek miyopide yıllar içinde küçük bir miyopik kayma görülebilir 13. Yüksek numaralı hastalarla bu olasılığı ameliyat öncesinde konuşuyoruz. Böyle bir durumda hedef, ikinci bir lazer cerrahisi ya da göz içi mercek ameliyatıyla yeniden yakalanabilir. Düşünebileceğimiz seçenekler PRK, LASIK, ikinci bir lentikül çıkarma ve SMILE cap'inin flebe dönüştürülmesidir (bu yönteme CIRCLE adı verilir) 1,22. Hangi seçeneğin uygun olduğu, ek tedavi gündeme geldiğinde ölçümlerle belirlenir.
Lentikülün eksik çıkarılması
Nadir görülür (bildirilen sıklık %0,3) 23. Saptandığında ikinci bir küçük girişimle düzeltilebilir ve görme genellikle eski düzeyine döner (Ağca A, ve ark. JCRS Online Case Rep 2018, doi:10.1016/j.jcro.2018.07.001) 14,23. Ağca, SMILE komplikasyonlarının yönetimini 2021'de Türk Oftalmoloji Derneği'nin çevrim içi düzenlenen canlı cerrahi sempozyumunda anlatmıştır.
Ektazi (kornea deformasyonu)
Refraktif cerrahinin en ciddi geç komplikasyonudur. LASIK sonrası bildirilen oran %0,04–0,60'tır 22. KLEx sonrasında dünya genelinde bildirilen sıklık %0,02'dir 23. Yani çok daha seyrektir. Ancak bildirilen olgular, SMILE'ın ektaziye karşı koruyucu olmadığını göstermektedir 22. Bizim tarafımızdan yayınlanan serilerde ektazi gözlenmemiştir 12,18.
Wang ve arkadaşlarının 2023'te yayımladığı makale KLEx sonrası bildirilen ektazi olgularını tek tek incelemiştir. Bu incelemeden çıkan tablo, ameliyat öncesi değerlendirmenin neden bu kadar ayrıntılı yapıldığını açıklıyor 23:
- Ektazi gelişen gözlerin %65,5'inde ameliyat öncesi topografi şüpheli ya da anormaldi. %52,3'ünde ameliyat sonrası kalan doku 280 mikronun altındaydı. 23
- Olguların yaklaşık %30'u ilk yıl, %70'i ilk iki yıl içinde ortaya çıkmış. Bir bölümü daha geç görülmüştür. Bu nedenle takip uzun süreli olmalıdır. 23
- Ektazi her yaşta, her numarada ve her kornea kalınlığında görülebilmiştir. Yani tek bir ölçüm riski öngörmeye yetmez, değerlendirme bütüncül olmalıdır. 23
Ektaziden korunmanın en güçlü adımı, kornea şekli anormal olan gözlerde bu ameliyatın yapılmamasıdır 22,23. Gelişmesi halinde ilerlemeyi durdurmak için kornea çapraz bağlama (CXL) uygulanır. Görme sert kontakt lensle iyileştirilebilir 23.
Teknik sınırlamalar
Bugünkü platformda topografi kılavuzlu tedavi mevcut değildir 1. Hipermetropi ise artık onaylı aralıkta (+0,15 ile +7 diyoptri) tedavi edilebilmektedir 26. Bununla birlikte hipermetropide lentikül çıkarma deneyimi miyopiye göre çok daha yenidir ve uzun dönem verisi henüz sınırlıdır.
SMILE üzerine kendi çalışmalarımızda ne bulduk?
Yöntemin bugün bilinen özelliklerinden bazıları, Ağca'nın ortak yazarı olduğu aşağıdaki çalışmalarda incelendi.
- Kornea duyarlılığı ve kuru göz. SMILE ile femtosaniye LASIK'i aynı hastanın iki gözünde karşılaştırdık: kornea duyarlılığı birinci hafta, birinci ve üçüncü ayda SMILE gözünde daha iyi korundu, altıncı ayda fark kalmadı. Gözyaşı ölçümlerinde ise hiçbir kontrolde fark çıkmadı (Demirok A, Özgürhan EB, Ağca A, ve ark. Optom Vis Sci 2013, doi:10.1097/OPX.0b013e31829d9926) 7. Ameliyat sonrası kuru gözün kornea duyusundaki azalmadan kaynaklandığı varsayılırdı. Ağca'nın yazarları arasında yer aldığı bu çalışma, iki bulgunun birbirinden bağımsız seyredebildiğini gösterdi 7.
- Sinir liflerinin yenilenmesi. Konfokal mikroskopla izlediğimizde sinir lifi yoğunluğu için de aynı tablo görüldü: erken dönemde SMILE gözü önde, altıncı ayda eşit 9.
- Ara yüzey ve iyileşme yanıtı. Yine konfokal mikroskopla, SMILE uygulanan gözlerde korneadaki iyileşme yanıtının ilk üç ayda LASIK'e göre daha belirgin olduğunu, altıncı ayda farkın kaybolduğunu gösterdik (Ağca A, ve ark. J Ophthalmol 2014, doi:10.1155/2014/265012) 8. Ağca'nın yazarları arasında yer aldığı bu çalışma, iyileşme yanıtını canlı gözde ölçtü ve lentikül düzeyindeki geri saçılım artışının geçici olduğunu gösterdi 8.
- Kornea biyomekaniği. SMILE ile femtosaniye LASIK'i karşılaştırdığımızda kornea histerezisi ve direnç faktörü iki grupta da benzer biçimde düştü. Beklenenin aksine fark çıkmadı 6. PRK ile karşılaştırdığımızda ise düşüş SMILE grubunda daha belirgindi. İki grupta da ektazi görülmedi 11.
- Yöntemin ilk basamağı (FLEx). Lentikül çıkarmanın küçük kesiden yapılmayan ilk biçimi FLEx idi. Bu yöntemle altı aylık sonuçlarımızı yayımladık (Demirok A, Ağca A, ve ark. Clin Ophthalmol 2013, doi:10.2147/OPTH.S45225) 4, ardından FLEx ile SMILE'ı görme keskinliği ve aberasyonlar bakımından doğrudan karşılaştırdık (Ağca A, ve ark. Cont Lens Anterior Eye 2014, doi:10.1016/j.clae.2014.03.001) 5.
- Kapak (cap) kalınlığının doğruluğu. Planlanan kapak kalınlığına ne kadar yaklaşıldığını ölçtük. Cihazın bu parametredeki isabeti ve tekrarlanabilirliği bu çalışmayla belgelendi (Özgürhan EB, Ağca A, ve ark. Clin Ophthalmol 2013, doi:10.2147/OPTH.S45227) 3.
- PRK ile karşılaştırma. Görme ve refraksiyon sonuçları benzerdi. Toplam aberasyon artışı ise SMILE grubunda daha yüksek bulundu 10.
- Uzun dönem. Hafif-orta miyopide beş yıl: sonuç birinci yıldan sonra oturuyor ve orada kalıyor 15. Yüksek miyopide beş yıl: küçük bir geri dönüş var, değişim esas olarak ilk yılda oluyor 13. Aynı hastanın iki gözünde beş yıl: SMILE ile LASIK arasında görme, hedefe yakınlık ve görme kalitesi bakımından fark yok 16.
- İnce kornea. Kalınlığı 500 mikronun altında olan, topografisi normal ve dikkatle seçilmiş gözlerde güvenli ve etkili sonuçlar elde edildi. Ektazi gelişmedi 18. Bu çalışma, 2025'te yayımlanan kapsamlı uluslararası KLEx değerlendirmesinde kaynak gösterilmiştir 23.
- Erken dönem görme. Düzeltilmiş görmenin toparlanma seyrini ayrıntılı izledik: ilk günlerdeki geçici düşüş bir ay içinde tümüyle geri döndü (Yaşa D, Kesim C, Ağca A, ve ark. South Clin Ist Euras 2018, doi:10.14744/scie.2018.69875; Çankaya Kİ, Yaşa D, Ağca A, ve ark. İKSSTD 2019, doi:10.5222/iksstd.2019.29484) 19,21.
- Yerinde kalan lentikül. Bir parçanın yerinde kalmasının görmeyi nasıl bozduğunu ve nasıl düzeldiğini yayımladık (Ağca A, ve ark. JCRS Online Case Rep 2018, doi:10.1016/j.jcro.2018.07.001) 14. Ayrıntısı aşağıda.
- Geniş hasta serisi. Üçüncü basamak bir merkezde uygulanan SMILE olgularının kısa ve uzun dönem sonuçlarını yayımladık (Yeşilkaya C, Arıcı M, Yıldırım Y, Ağca A, ve ark. J Fr Ophtalmol 2020, doi:10.1016/j.jfo.2019.11.020) 17.
- Ameliyat süresi ve erken görme. SMILE'ın ilk yıllarında ameliyatın uzun sürmesinin ertesi günkü görmeyi kötüleştirdiği varsayılıyordu. Ağca'nın ilk yazarı olduğu serimiz bu varsayımı ölçtü ve desteklemedi. Aynı cerrahın yaptığı 38 gözün ameliyat videolarını saniye saniye inceledik. İşlem süresi 95 ile 525 saniye arasında değişiyordu. Buna karşılık sürenin uzunluğu ile ameliyat sonrası birinci gün ve birinci haftadaki görme keskinliği arasında bir ilişki bulunmadı (Ağca A, ve ark. Beyoglu Eye J 2016, doi:10.14744/bej.36855) 27. Yani ameliyatın uzun sürmesi, kötü bir sonucun habercisi değildir.
- Şaşılığı olan hastalar. Kısmi akomodatif şaşılığı bulunan 11 hastanın 19 gözünde, refraktif cerrahinin kayma açısını anlamlı biçimde değiştirmediğini gösterdik. Hiçbir hastada çift görme gelişmedi (Kepez Yıldız B, Ulaş MG, Aygıt ED, Gürez C, Kandemir Beşek N, Yıldırım Y, Ağca A, ve ark. Beyoglu Eye J 2018, doi:10.14744/bej.2018.57060) 28.
- Retina güvenliği. SMILE yapılan 560 hastanın %12,1'inde çevresel retina dejenerasyonu saptadık. Risk taşıyanlara önce koruyucu lazer uygulandı ve takip süresince hiçbir hastada retina dekolmanı gelişmedi (Demircan A, Alkın Z, Erdem ZG, Yaşa D, Demir G, Ağca A, ve ark. Retina-Vitreus 2019, Retina-Vitreus 1902) 20.
Lentiküle ait bir parça yerinde kalırsa ne olur?
Lentikülün bir bölümü gözde kalırsa görme bulanıklaşır ve kornea topografisi düzensizleşir. Böyle bir olguyu ayrıntısıyla yayımladık 14. Yirmi altı yaşındaki hastanın ameliyat sonrası düzeltilmiş görmesi üç sıra düşmüştü, topografide burun tarafında dikleşme ve düzensiz astigmatizma vardı. Kesitsel optik tomografi yerinde kalan parçayı doğruladı. İki ay sonra aynı kesiden girilerek kalan lentikül çıkarıldı. Bir ay içinde hastanın gözlüksüz görmesi ameliyat öncesindeki gözlüklü görme düzeyine ulaştı, kornea berraklaştı ve ön yüzey eğriliği düzene girdi. Olgu bildirimi Ağca'nın ilk yazarı olduğu yayında sunulmuştur (Ağca A, ve ark. JCRS Online Case Rep 2018, doi:10.1016/j.jcro.2018.07.001). Buradaki asıl bilgi şudur: yerinde kalan lentikül kalıcı bir görme kaybı anlamına gelmez, fark edilip çıkarıldığında görme kalitesi geri dönebilmektedir.
Bu çalışmaların bir bölümü, Türkiye'den lentikül çıkarma cerrahisi üzerine yayımlanan erken çalışmalar arasındadır 3,4,7. Tam liste ve künyeler Yayınlar sayfasında yer almaktadır.
Yayınlar sayfası → · Google Scholar profili →