Akıllı Lens Ameliyatı (Akıllı Mercek)

Nedir: Tıbbi bir terim değildir. Katarakt ameliyatında eskiden beri kullanılagelen monofokal (tek odaklı) merceklere kıyasla orta ve yakın mesafeyi daha iyi gösteren göz içi merceklerine verilen yaygın bir addır
Katarakt yoksa: Katarakt olmadığı halde, gözlük numaralarını düşürmek amacıyla kişinin doğal merceği çıkarılıp yerine akıllı mercek takılıyorsa buna bilimsel literatürde katarakt ameliyatı değil, şeffaf lens cerrahisi ya da refraktif lens değişimi denir. Yapılan işlem aynıdır. Fark, alınan mercekte katarakt olmamasıdır
Artısı ve eksisi: Gözlük bağımlılığını azaltır. Karşılığında görme kalitesinde bir miktar düşme olur
Sonuçta: Çoğu hasta için bu düşme hissedilmeyecek boyuttadır. Buna karşılık gözlüksüz yakın görme hissedilir biçimde artar
Uygunluk: Her göze uygun değildir, Ağca'nın hangi gözlere uygulamadığı ayrı bir bölümde yazılmıştır

Prof. Dr. Alper Ağca meslektaşlarına multifokal göz içi merceğinde hasta seçim ölçütlerini anlatırken — Prof. Dr. Alper Ağca'nın meslektaşlarına anlattığı seçim ölçütü, bu sayfada yazanla aynıdır: görme kalitesi gözlük bağımsızlığından önemliyse multifokal mercek kullanılmaz.

Akıllı lens, gözün doğal merceğinin yerine yerleştirilen ve uzak, ara ve yakın mesafede gözlük ihtiyacını azaltmayı amaçlayan çok odaklı ya da odak derinliği artırılmış göz içi merceklerinin genel adıdır. Katarakt ameliyatıyla birlikte ya da katarakt beklemeden şeffaf lens değişimi olarak uygulanır. Genellikle yakın gözlüğünün başladığı dönemde, gözlükten büyük ölçüde kurtulmak isteyen hastalarda değerlendirilir. Mercek seçimi göz ölçümlerine göre yapılır ve her göz her merceğe uygun değildir. Uyguladığı merceklerin sonuçlarını Ağca ve ekibi hakemli dergilerde yayımlamıştır.

Özet

Yakın gözlüğünden kurtulanların oranı

Aşağıdaki rakamlar bu üç mercek arasındaki en çarpıcı farkları net bir şekilde ortaya koymaktadır.

Rakamların kaynağı FDA onay dosyalarıdır. FDA, Amerika Birleşik Devletleri'nin ilaç ve tıbbi cihaz denetim kurumudur. Bir göz içi merceğinin Amerika'da satılabilmesi için üreticinin, o merceği bir karşılaştırma grubuyla birlikte denediği çok merkezli bir çalışmayı FDA'ya sunması ve kurumun bu veriyi bağımsız olarak incelemesi gerekir. İnceleme sonunda hazırlanan rapor herkese açık olarak yayımlanır.

Bu, elimizdeki en güvenilir veri türüdür: firmanın kendi seçtiği sonuçları değil, denetimden geçmiş çalışmanın tamamını içerir — iyi sonuçları da, yan etkileri de. Bu sayfadaki bütün rakamlar FDA verisidir. Hepsi altıncı ay değerlendirmesine aittir ve hasta anketiyle toplanmıştır.

%83,6Trifokal mercek takılan hastalarda yakın için gözlüğe hiç ihtiyaç duymayanlar ⁴

%46,1EDOF mercek takılanlarda aynı oran — ancak soru "nadiren ya da hiç" biçiminde sorulmuş, ayrı bir çalışmadan ⁵

%8,2Monofokal mercek takılanlarda yakın için gözlüğe hiç ihtiyaç duymayanlar — trifokal çalışmasının karşılaştırma kolu ⁴

Bu üç rakamı okurken bir noktaya dikkat etmek gerekiyor. Trifokal ve monofokal oranları aynı çalışmanın iki kolundan geliyor. Birbiriyle doğrudan karşılaştırılabilirler. EDOF oranı ise başka bir çalışmadan geliyor ve orada soru farklı sorulmuş. Trifokal çalışmasında hastalara "yakın için gözlüğe hiç ihtiyaç duydunuz mu" diye sorulmuş. EDOF çalışmasında ise "nadiren ya da hiç ihtiyaç duydunuz mu" diye. İkinci soruya, ara sıra gözlük kullanan bir kişi de "evet" diyebilir. Bu yüzden ikinci soru daha yüksek oran üretir.

Bu farkın büyüklüğünü ölçebiliyoruz. Her iki çalışmada da bir monofokal karşılaştırma grubu var ve ikisinde de aynı tip mercek kullanılmış. Birinci soruyla bu grupta oran %8,2 çıkmış. İkinci soruyla %16,2. Mercek aynı, hastalar benzer — değişen tek şey sorunun kendisi ve oran ikiye katlanmış.

Bu nedenle EDOF'un %46,1'ine biraz temkinli yaklaşmak gerekir. Aynı soru trifokal çalışmasındaki gibi "hiç kullanmadım" biçiminde sorulsaydı, bu oranın belirgin biçimde daha düşük çıkması beklenirdi.

Trifokal grupta ise soru zaten katı biçimde sorulmuş — "hiç kullanmadım" — ve buna rağmen oran %83,6. Yani iki mercek arasındaki yakın görme farkı, yukarıdaki rakamlarda göründüğünden de büyük. Ayrıntılı tablolar ve diğer mesafeler aşağıdaki bölümde.

Buradaki oranlar FDA onay dosyalarından gelmektedir. Ağca'nın kendi hasta serisinde difraktif-refraktif multifokal mercekle elde ettiği sonuçlar bu sayfada ayrı bir başlıkta durmaktadır.

Memnuniyet

Geri dönebilse aynı kararı yeniden verir miydi?

%99,2Trifokal mercek takılan hastalardan geri dönsem yine aynısını taktırırdım diyenlerin oranı ⁴

%87,4Monofokal mercek takılanlarda aynı soruya verilen yanıt — aynı çalışmanın karşılaştırma kolu ⁴

FDA verisinden gelen bu iki rakam, sayfadaki bütün ayrıntıların özeti sayılabilir: çok odaklı mercekler ışıkla ilgili bazı belirtilere yol açar, ama bu belirtiler hastaların kararını neredeyse hiç değiştirmiyor. Üstelik monofokal mercek takılanların memnuniyeti daha düşük. Ayrıntılar ve kaynak aşağıdaki bölümde.

Akıllı lens taktıranların yorumları neler?

Akıllı lens hakkında en sık aranan şeylerden biri, ameliyat olmuş kişilerin yorumlarıdır. Bu sitede hasta yorumu yayımlanmamaktadır. Sağlık Hizmetlerinde Tanıtım ve Bilgilendirme Yönetmeliği hasta memnuniyeti içeriklerini yasaklar ve bu yasak, hastanın kendisi izin verse bile geçerlidir.

Bunun yerine burada, aynı soruyu yüzlerce hastaya sormuş ve hakemli biçimde yayımlanmış anket verileri kullanılmaktadır. Yukarıdaki oran bunlardan biridir. Aynı çalışmada hastalara doğrudan şu da sorulmuştur: aynı merceği yakınlarınıza önerir misiniz? Trifokal mercek takılanların %98,4'ü önereceğini söylemiştir ⁴. Monofokal mercek takılanlarda bu oran %95,5.

Bir yorum ve bir anket sonucu farklı şeylerdir. Bir yorum, bir kişinin şahsi deneyimini anlatır ve size ne olacağı hakkında bilgi vermez. Yüzlerce hastanın aynı soruya verdiği yanıt ise sizin de benzer bir sonuç alma olasılığınız hakkında fikir verir. Aradığınız şey başkalarının ne yaşadığıysa, bakılacak yer bu tür güvenilir anket verileridir.

Terim

Akıllı lens nedir, akıllı mercek nedir?

Önce bir şey belirtilmelidir: "akıllı lens" tıbbi bir terim değildir. Hiçbir bilimsel yayında geçmez. Türkiye'de, katarakt ameliyatında eskiden beri kullanılagelen monofokal merceklere kıyasla orta ve yakın mesafeyi daha iyi gösteren göz içi mercekleri için yerleşmiş bir addır. Merceğin akıllı olmasıyla bir ilgisi yoktur.

Daha doğru bir ifadeyle, presbiyopiye yönelik göz içi merceklerine halk arasında verilen adın akıllı mercek olduğu söylenebilir. Yani kırklı yaşlardan sonra kaybedilen yakın görme yeteneğini bir ölçüde telafi etmeyi hedefleyen mercekler.

Bu terim sayfada kullanılmaktadır, çünkü bilimsel literatür dışında Türkçede bu şekilde kullanılmaktadır ve hastalar bu adla aramaktadır. Ama neyin ne olduğunu bilerek karar vermeniz için gerçek adları da yazılmıştır.

Aynı ameliyat halk arasında akıllı lens ameliyatı, akıllı mercek ameliyatı, kalıcı lens, göze mercek takma ameliyatı ve göz mercek ameliyatı adlarıyla da anılmaktadır. Hepsi aynı işlemi tarif etmektedir: gözün kendi merceğinin çıkarılıp yerine yapay bir göz içi merceği yerleştirilmesi.

Bir ayrım daha: Torik mercek bu gruba girmez. Torik, astigmatı düzelten mercektir ve presbiyopiyle ilgisi yoktur. Bazen "premium lens" başlığı altında akıllı merceklerle birlikte anılırlar.

"Premium lens", monofokal merceğin dışında ek özellikleri olan üst segment mercekler anlamında kullanılmaktadır. Ağca bu adlandırmayı yanıltıcı bulmaktadır, çünkü kaliteli ve kalitesiz algısı yaratarak yanlış anlaşılmaya açıktır.

Gerek monofokal merceklerin gerekse akıllı lens diye anılan merceklerin torik olan ve olmayan çeşitleri vardır. Hastanın ameliyattan sonra ne kadar astigmatı kalacağı önceden öngörülebilir. Anlamlı miktarda astigmat kalacağı öngörülüyorsa, seçilen merceğin torik biçimi takılarak astigmat en aza indirilebilir.

Yani torik mercek özel bir ayrıcalık değil, astigmatı olan hastanın standart hakkı olmalıdır. Bu durumun ayrıntısı astigmat ve torik mercek başlığında ayrıca anlatılmıştır.

Video

Premium göz içi lens ne demek? Video anlatımı

Aşağıdaki söyleşide Ağca premium lens, özellikli lens ve akıllı lens adlarının aynı mercek grubunu tanımladığını, bu adların tıbbi terim olmadığını anlatmaktadır.

Videoda anlatılanlar. Videoda Ağca premium lens, özellikli lens ve akıllı lens adlarının ne anlama geldiğini, bu adların neden tıbbi terim olmadığını ve ek özelliklerin her zaman avantaj sağlamadığını anlatmaktadır.

Premium lens tıbbi bir terim midir? Değildir. Ağca premium kelimesinin daha üst segment çağrışımı taşıdığını, akıllı lens gibi bunun da bilimsel bir tabir olmadığını ve özendirici çağrışımı nedeniyle hekimler arasında hoş karşılanmadığını anlatmaktadır.

Premium mercek daha üstün müdür? Ağca bu adın üstünlük anlamına gelmediğini, bu mercek grubunun özelliklerinin farklı olduğunu, bazı açılardan daha iyi bazı açılardan daha kötü sonuç verdiğini söylemektedir.

Hastalar premium ya da akıllı lens derken neyi kastediyor? Uzağın yanında yakını da gözlüksüz gösteren mercekleri. Katarakt ameliyatında kullanılan standart mercek uzağı zaten gösterir. Yakını tamamen ya da kısmen gösteren mercekler halk arasında bu adlarla anılır.

Bu grubun gerçek adları nedir? EDOF ve trifokal gibi mercek tiplerinin bilimsel adları vardır. Ağca bu adların teknik ve telaffuzu zor olduğu için hastalarca kullanılmasını beklemediğini, kendisinin de hastayla konuşurken akıllı lens deyip içeriği anlattığını belirtmektedir. Ayrıntı için → mercek tipleri ve gerçek farkları.

Ek özellik her zaman avantaj mıdır? Değildir. Ağca standart dışı ek özelliklerin her zaman avantaj sağlamadığını, bazen dezavantaj yarattığını söylemektedir.

Premium lens söyleşisinin tam metni

Söyleşinin yazıya dökümü (YouTube, 23 Temmuz 2026, 1 dakika 48 saniye). Konuşma dilindeki dolgu sözcükler çıkarılmış, cümleler ve anlam korunmuştur.

Ağca: Premium göz içi lensler nedir? Premium İngilizce bir kelime, daha üst özelliklere sahip, daha özel, daha üst segment gibi anlamları var. Dolayısıyla bilimsel bir tabir değil.

Ağca: Biz akıllı lens diyoruz, o da bilimsel bir tabir değil. Akıllı lens, özendirici bir anlamı olduğu için biz doktorlar tarafından çok hoş karşılanmıyor. Premium lens dendiğinde de, aynı özendirici çağrışım nedeniyle, ben çok hoş karşılamıyorum. Neden? Çünkü premium dediğimiz lens grubunun özellikleri farklı, daha üstün olduğu anlamına gelmiyor. Bazı açılardan daha iyi, bazı açılardan daha kötü.

Ağca: Peki premium derken, akıllı derken neyi kastediyoruz? Türkçede hastaların kastettiği, yakını ve uzağı gösteren mercek. Yalnız uzağı değil, yakını da gösteren. Çünkü katarakt ameliyatında kullanılan standart mercekler uzağı zaten gösteriyor. İlaveten yakını da gözlüksüz gösteren mercekler, bu tamamen olabilir kısmen olabilir, hastalar tarafından akıllı lens diye adlandırılıyor.

Ağca: Yani hasta katarakt ameliyatı olduktan sonra gözlükten de kurtulayım diyorsa taktığımız merceklere biz çeşitli isimler veriyoruz: EDOF, trifokal ve benzeri. Hastalar bunların tamamına akıllı lens diyebiliyor. Bu tip ekstra özelliklere sahip merceklere İngilizcede halk arasında premium lens deniyor.

Ağca: Premium lens, özellikli lens, akıllı lens: bunlar benzer anlamlara gelen, standart dışı ekstra özellikleri olan mercek grubunu tanımlamak için halk arasında kullanılan kelimeler. Bu özellikler her zaman avantaj sağlamıyor, bazen dezavantaj yaratıyor.

Ağca: Bunların her birinin bilimsel anlamda ayrı isimleri var. Fakat karışık, telaffuzu zor ve teknik olduğu için hastalar tarafından kullanılmasını beklemiyorum. Dolayısıyla ben de hastayla konuşurken akıllı lens diyorum, içeriğini anlatıyorum.

Tipler

Mercek tipleri ve gerçek farkları

Geçiş çok hızlı olduğu için pek fark edilmese de, insan belirli bir anda yalnızca belirli bir mesafeyi net görür. Cep telefonunun kamerası gibi: yakına odaklanırsanız uzak bulanıktır, uzağa odaklanırsanız yakın bulanıktır. Birinden diğerine geçerken hızlı da olsa bir mekanizma çalışır ve yeni odaklanılan yeri netleştirir.

Gözde de durum aynıdır. Doğal dinlenme halinde uzak nettir, yakın bulanıktır. Gözün kendi merceği gençken şeklini değiştirerek gerektiğinde orta mesafeyi, gerektiğinde yakını netleştirir. Bu şekil değiştirme mekanizmasına akomodasyon denir.

Yapay merceklerin hiçbiri bunu yapamaz — hiçbiri şekil değiştirmez. Yaptıkları şey, gelen ışığı farklı biçimlerde bölmek ya da yaymaktır.

Üç terimi baştan tanımlayalım, çünkü sayfa boyunca geçecek ve hepsi farklı şeyler:

Işık halkaları (halo). Işık kaynağının çevresinde görülen bulanık halka. Geceleri farların ya da sokak lambalarının etrafında bir hale gibi.
Kamaşma (glare). Işığın göz kamaştırması ve o anda görmenin azalması. Karşıdan gelen farın gözünüzü alması gibi.
Yıldızlanma (starburst). Işık kaynağından dışarı doğru uzanan ışınsal çizgiler. Işık, yıldız gibi çevreye çizgiler saçıyormuş gibi görünür.

Bu üçü, pozitif disfotopsi denen grubun en sık görülen örnekleridir. Disfotopsi bundan geniş bir başlıktır ve göz içi merceği takıldıktan sonra görülen istenmeyen ışık olaylarının tamamını kapsar. Işık şeritleri, ışık yayları ve ani parlamalar da aynı grupta sayılır¹².

Bir de negatif disfotopsi vardır. Bu bir ışık değil, gölgedir: görme alanının dış yanında, yay biçiminde koyu bir gölge olarak tarif edilir. Çok odaklı merceğe özgü değildir, monofokal mercekten sonra da görülür. Ameliyattan sonraki ilk haftalarda hastaların dörtte birine varan bölümünde bildirilmiştir, birinci yılda %0,13 ile %3 aralığına iner¹³.

Çok odaklı merceklerde pozitif disfotopsinin görülme sıklığı monofokal merceğe göre yüksektir. Aşağıda rakamlarıyla verilmiştir.

Monofokal

Tek bir mesafedeki nesnelerin net görüntüsünü sağlar, bu mesafe genellikle uzaktır. Bakılan nesne yaklaştıkça görüntü bulanır. Orta ve yakın mesafede yazılar okunamayacak kadar bulanıktır. Görme kalitesi en yüksek olan mercektir. Yakın için gözlük gerekir.

Tek odaklı mercekte kendi sonuçlarımız

Mor ışığı kısmen filtre eden, sarı kromoforlu asferik bir tek odaklı merceği 49 hastanın 49 gözünde altı ay izledik (Yaşa D, Demircan A, Acar B, Torun M, Ölçücü O, Ürdem U, Ağca A, ve ark. İstanbul Med J 2019, doi:10.4274/imj.galenos.2018.25993)¹⁰.

Görme birinci ayda kararlı hale geldi ve sonraki kontrollerde değişmedi. Altıncı ayda gözlüksüz uzak görme hastaların %79'unda, gözlüklü uzak görme %93'ünde 20/25 ya da daha iyiydi. Hastaların %96'sı hedef numaranın bir diyoptri içindeydi. Ameliyat sırasında ya da sonrasında hiçbir hastada komplikasyon görülmedi. Sarı kromoforun görme keskinliğine ve kırma sonucuna etkisi olmadı, sonuçlar kromoforsuz merceklerle aynıydı.

Monofokal plus (enhanced monofokal)

Monofokale göre odak derinliği bir miktar artırılmıştır. Cisim yaklaştıkça monofokale kıyasla biraz daha yavaş bulanır. Orta mesafeyi biraz daha iyi gösterir, ancak yine de ne orta mesafede ne yakında gözlüksüz idare edilebilecek bir görme sağlar. Işık halkası ve kamaşma gibi şikayetler açısından da, görme kalitesi açısından da monofokale çok yakındır.

EDOF (artırılmış odak derinliği)

Monofokal merceklerde odak, olabildiğince keskin bir görüntü için tek noktada ve olabildiğince küçük tutulmaya çalışılır. EDOF merceklerde ise bu odak, mercek daha geniş bir mesafeyi gösterebilsin diye uzatılıp yayılır.

Bu mercekler uzak ve orta mesafede gözlüksüz görme sağlar, yakında sağlamaz. Buna karşılık ışık halkası ve gece kamaşması gibi şikayetler, trifokale göre belirgin biçimde daha az sayıda hastada görülür. Ağca, ZEISS'in EDOF teknolojisini ve EDOF merceği AT LARA 829MP'yi 2017'de Türk Oftalmoloji Derneği'nin ulusal kongresinde anlatmıştır.

Trifokal

Üç ayrı odak oluşturur: uzak, orta ve yakın. Yakın mesafede gözlüksüz net görme sağlama ihtimali en yüksek olan mercek tipidir. Bedeli ise ışık halkası ve yıldızlanma gibi disfotopsi şikayetlerinde bir miktar artış, uzak görme kalitesinde ve görme keskinliğinde bir miktar düşüştür. Ağca, VSY'nin sinüzoidal optik yapılı (difraktif halkaları keskin basamaklar yerine dalga biçiminde şekillendirilmiş) trifokal merceği Acriva Trinova Pro C'nin çalışma prensibini 2022'de, trifokal merceklerin optik prensiplerini ve hasta memnuniyetini belirleyen etkenleri ise Rayner'ın spiral optikli merceği Galaxy'nin ilk sonuçlarının tartışıldığı uydu sempozyumunda 2024'te Türk Oftalmoloji Derneği'nin ulusal kongrelerinde anlatmıştır.

Bir mercek yakını ne kadar iyi gösterirse, ışık halkası ve kamaşma gibi disfotopsi şikayetleri de o kadar sık görülür. Bunun rahatsız edici boyuta varıp varmayacağı ayrı bir konudur. Bugünün teknolojisinde hiç disfotopsi yapmadan her mesafede iyi görme sağlamak mümkün değildir. Dolayısıyla, bir merceğin hem yakını çok iyi gösterdiği hem de hiç disfotopsi yapmadığı söyleniyorsa, bu bugünkü literatürle bağdaşmaz.

Difraktif-refraktif multifokal mercekte kendi sonuçlarımız

Işığı kırma ve kırınım optiğini tek mercekte birleştiren difraktif-refraktif multifokal merceğin sonuçlarını, 41–79 yaş arası 13 hastanın 26 gözünde altı ay izledik ve yayımladık (Ağca A, ve ark. Evaluation of visual results of hydrophilic diffractive-refractive multifocal intraocular lenses. J Emmetropia 2016;7(3):127-132)⁸.

Altıncı ayda hastaların gözlüksüz uzak görmesi, ameliyat öncesindeki gözlüklü görmelerinden daha iyiydi. Orta ve yakın mesafede gözlüksüz görme de belirgin biçimde düzeldi: altıncı ayda gözlüksüz görme ortalaması uzakta 0,04, orta mesafede 0,08, yakında 0,05 logMAR ölçüldü. Artık sferik kusur ortalama 0,08 diyoptri, artık astigmat 0,61 diyoptriydi.

Video

Akıllı mercek çeşitleri nelerdir? Video anlatımı

Aşağıdaki söyleşide Ağca monofokal, EDOF ve trifokal mercekleri elinde tutarak göstermekte, aralarındaki yüzey farkını ve bu farkın görmeye yansımasını anlatmaktadır.

Videoda anlatılanlar. Videoda Ağca üç mercek tipini elinde tutarak göstermekte: monofokal, EDOF ve trifokal merceklerin yüzey farkı, halkaların ne işe yaradığı ve neye yol açtığı anlatılmaktadır.

Monofokal mercek neyi gösterir? Tek bir noktaya odaklanır. Ağca bu odağı genellikle uzağı net görecek şekilde ayarladığını, yakına ya da orta mesafeye ayarlamanın mümkün olduğunu ama o zaman diğer mesafelerin görülemeyeceğini anlatmaktadır.

Trifokal merceğin üzerindeki halkalar ne yapar? Halkalar uzak dışındaki mesafelerin de gözlüksüz görülmesini sağlar. Aynı halkalar ışıkların etrafında hale görülmesine yol açar.

Bu haleler geçer mi? Halelerin kendisi geçmez, çünkü halkalar mercekte kalmaya devam eder. Ağca hastaların çoğunun zamanla adapte olduğunu ve haleleri fark etmez hale geldiğini, adapte olmayanların çoğunda da rahatsızlık oluşmadığını anlatmaktadır.

EDOF mercek trifokalden nasıl ayrılır? Yüzeyi düz görünür, üzerindeki desenler trifokaldeki kadar belirgin değildir. Bu nedenle hale daha az olur, buna karşılık yakını trifokal kadar iyi göstermez.

Neden önce trifokal düşünülüyor? Ağca engel bir durum yoksa ve hastanın hayat tarzı da uygunsa önce trifokal merceği düşündüğünü söylemektedir: memnun kalmayan küçük azınlıkta merceği çıkarıp monofokale geçmek mümkündür, ancak önce monofokal takıldıysa sonradan trifokale geçmek çok istisnai durumlar dışında mümkün olmaz.

Mercek çeşitleri söyleşisinin tam metni

Söyleşinin yazıya dökümü (YouTube, 18 Temmuz 2026, 3 dakika). Konuşma dilindeki dolgu sözcükler çıkarılmış, cümleler ve anlam korunmuştur.

Ağca: Katarakt ameliyatından sonra üç çeşit mercek takabiliyoruz. Biri monofokal dediğimiz mercek, diğeri EDOF, o da monofokal gibi düz yüzeyli, üçüncüsü trifokal mercekler: bunların üzerinde yuvarlak halkalar var. Ayrıca her birinin torik olan ve olmayan modelleri var.

Ağca: Monofokal mercekler tek bir noktaya odaklanıyor. O odağı, hasta uzağı net görecek şekilde ayarlıyoruz. Yakını görecek şekilde de ayarlayabilirdik, o zaman uzağı göremezdi. Orta mesafeye ayarlasak uzağı da yakını da göremezdi. Yani ameliyat sırasında hangi mesafeyi göreceği şekilde bir numara yerleştirirsek orayı görüyor, diğer mesafeleri görmüyor.

Ağca: Hastanın uzağı görecek şekilde ayarlandığı halde orta mesafeyi ve yakını da gözlüksüz görebilmesi için kullanılan mercekler trifokal merceklerdir. Üzerindeki halkalar uzak dışındaki mesafeleri de görebilmesini sağlıyor, ama aynı halkaların varlığı ışıkların etrafında haleler görülmesine yol açıyor.

Ağca: Bu haleler geçer mi? Geçmiyor, çünkü haleler merceğin üzerindeki halkalar yüzünden var ve halkalar orada kalmaya devam ediyor. Fakat hasta bunları fark etmemeye, yani adapte olmaya başlayabiliyor, haleler görünmez hale gelebiliyor. Adapte olmadığı durumların çoğunda da bir problem olmuyor: ışıkların etrafında haleler görüyorum ama beni rahatsız etmiyor diyor hasta.

Ağca: Haleler ameliyattan sonra altıncı, yedinci ayda hala görünüyorsa ve hastayı rahatsız edecek kadar görünüyorsa, ancak o zaman bir şey yapmaya çalışıyoruz. Genellikle trifokal mercek çıkarılıp yerine monofokal olan takılıyor: haleler ortadan kalkıyor, ama halkaların sağladığı avantaj da ortadan kalkıyor.

Ağca: Üçüncü mercek tipi EDOF merceklerdir. EDOF merceklerin yüzeyi monofokal gibi düz görünüyor, ama üzerinde de hastanın diğer mesafeleri görmesini sağlayacak desenler var, bunlar trifokaldeki kadar belirgin değil. Dolayısıyla bu düzensizliğin yaptığı haleler daha az oluyor, buna karşılık yakını trifokal kadar iyi göstermiyor.

Ağca: Katarakt ameliyatında bu üç alternatifimiz var. Hastanın kataraktı varsa ve engel bir durum yoksa öncelikle trifokal mercekleri düşünüyorum, hastanın hayat tarzına göre de değişiyor tabii. Neden? Çünkü değiştirme imkanımız var: trifokal mercek taktığımızda hastaların büyük çoğunluğu memnun oluyor, memnun olmayan küçük azınlıkta ise çıkarıp zaten ilk başta takabileceğimiz merceğe geçmek mümkün.

Ağca: Önce monofokal taktığımızı düşünelim: hastada ışık kamaşması olmuyor ama gözlük kullanmak zorunda kaldığı için rahatsız oluyor ve keşke öbürünü taksaydım diyor. Onun dönüşü pek olmuyor, önce monofokal takıldıysa orada kalıyor, çıkarıp trifokal takmak çok istisnai durumlar dışında mümkün olmuyor. Bunları konuşup ona göre karar vermek lazım.

Sınıflama

Yeni sınıflama: isme değil nereyi ne kadar gösterdiğine bakın

Bu bölüm sayfanın en önemli kısmı. Bir merceğin adı ya da çalışma mekanizması, o merceğin ne yaptığını söylemez.

Yıllarca mercekler nasıl çalıştıklarına göre sınıflandı: difraktif mi refraktif mi, bifokal mi trifokal mi. Sorun şu ki bu adlandırma hastanın ne göreceğini söylemiyordu. Aynı "EDOF" etiketini taşıyan iki mercek, hastaya çok farklı sonuçlar verebiliyordu.

Avrupa Katarakt ve Refraktif Cerrahi Derneği (ESCRS) bu nedenle işlevsel bir sınıflama önerdi ¹. Yeni sınıflamanın sorduğu tek soru şu: hasta gerçekte nereyi, ne kadar iyi görüyor? Dayanağı, yayımlanmış defokus eğrilerinin analiziyle incelenmesidir ². İşlevsel Görme Çalışma Grubu'nun (Functional Vision Working Group) 2026'da yayımlanan Global consensus on the evidence-based functional classification of simultaneous vision IOLs başlıklı uzlaşı metni, ESCRS sınıflamasının temel ölçüsünün adını range of the depth of field (ROF) yerine alan derinliği (depth of field, DOFi) olarak değiştirmiştir, çünkü ROF kısaltması periferik görme alanı terimleriyle karışabilmektedir ²².

Birinci soru: yakını gösteriyor mu?

İlk ayrım, merceğin yakını gösterip göstermediği üzerine. Mercekler önce buna göre iki ana gruba ayrılıyor. Ölçüt, 2,30 diyoptri defokusta 0,2 logMAR düzeyinde görme²². Bu rakamlar kabaca 43 santimetrede en az 0,6 görme keskinliği düzeyine denk geliyor.

Göremiyorsa: kısmi alan derinliği (PARTIAL-DOFi)
Görüyorsa: tam alan derinliği (FULL-DOFi)

Kısmi grupta: bari orta mesafeyi gösteriyor mu?

Yakını göstermiyorsa, orta mesafeyi nasıl gösterdiğine odaklanılıyor. Ölçüt, 0,2 logMAR görmenin kaç diyoptri defokusa kadar korunduğu.

1,58 diyoptri ve üzerindeki defokuslarda en az 0,2 logMAR görme sağlayabiliyorsa bu mercekler uzatılmış (extended) sınıfında sayılıyor²². Bu rakamlar, hastanın yaklaşık 63 santimetrede 0,6 görebilmesine denk gelir. Bunları orta mesafeyi gösteren mercekler olarak düşünebiliriz.

1,2 diyoptri defokusta bile görme keskinliği 0,2 logMAR düzeyinin altına düşüyorsa bu mercekler daraltılmış (narrowed) sınıfına giriyor²². Bu, hastanın kabaca 80 santimetre gibi uzak bir mesafede bile 0,6 görememesi demektir. Katarakt cerrahisinde kullanılan monofokal mercekler bu gruptadır ve yalnızca uzağı gösteren mercekler olarak düşünülebilir.

İkisinin arasında kalan mercekler kuvvetlendirilmiş (enhanced) sınıfındadır. Yakın ve orta mesafede işlevsel görme sağlamazlar, ama monofokal merceklerden bir miktar daha iyidirler. Ayrıntı aşağıdaki tabloda verilmiştir.

ESCRS sınıflamasında kısmi alan derinlikli (PARTIAL-DOFi) merceklerin defokus aralıkları
Aralık	Sınıf	Yaygın adı
1,2 diyoptrinin altında	Daraltılmış (narrowed)	Monofokal
1,2–1,58 diyoptri	Kuvvetlendirilmiş (enhanced)	Monofokal plus
1,58–2,3 diyoptri	Uzatılmış (extended)	EDOF

Tam alan derinliğinde: orta ile yakın arasındaki fark ne kadar?

ESCRS sınıflamasında tam alan derinlikli (FULL-DOFi) merceklerde orta ile yakın arasındaki görme farkı
Görme farkı	Sınıf	Ne anlama gelir
0,14 logMAR ve üzeri	Dik (steep)	Arada belirgin bir boşluk — bifokal davranış
0,05–0,14 logMAR	Yumuşak (smooth)	Hafif dalgalanma var
0,05 logMAR'ın altında	Sürekli (continuous)	Mesafeler arası geçiş pürüzsüz

Ağca, tam alan derinlikli (FULL-DOFi) grubundaki mercekleri Türk Oftalmoloji Derneği'nin canlı cerrahi sempozyumlarında 2014, 2019, 2025 ve 2026'da salondaki meslektaşlarının önünde canlı yayında takmıştır: 2014'te Katarakt ve Refraksiyon Cerrahisi Birimi'nin 7. Canlı Cerrahi Sempozyumu'nda ZEISS AT LISA, 2019'da Alsanza Alsafit Fourier ve 2025'te Alcon Clareon PanOptix trifokal merceklerini, 2026'da ise trifokal olmayan ama tam alan derinlikli, yani trifokaller gibi yakını da gösteren Johnson & Johnson TECNIS Odyssey merceğini.

Bunun pratikteki anlamı: "EDOF" yazan bir mercek ölçüldüğünde "extended" değil "enhanced" çıkabilir. Ticari adlandırma ile ölçülen davranış her zaman örtüşmemektedir. Çünkü bazı teknolojiler daha olumlu bir imaj sağlamak için farklı isimler altında piyasaya sunulabilmektedir. ESCRS sınıflamasının en büyük faydası bu noktadadır, çünkü adı değil davranışı ölçüye bağlamaktadır.

Uluslararası Standardizasyon Örgütü'nün (ISO) göz içi merceklerinin klinik araştırmalarını düzenleyen ISO 11979-7:2024 standardı da mercekleri yalnız tasarımlarına göre değil klinik sonuçlarına göre de sınıflar ve eşzamanlı görme mercekleri (simultaneous vision IOL) için üç alt grup tanımlar: multifokal (MIOL), uzatılmış odak derinlikli (extended depth of focus, EDF) ve tam görme aralıklı (full visual range, FVR) ^3,22. ISO 11979-7:2024, bir merceğin bu gruplardan birinde piyasaya çıkabilmesi için göstermesi gereken sonuçları monofokal bir kontrol merceğiyle karşılaştırarak belirler ^3,22.

İşlevsel Görme Çalışma Grubu'nun Global consensus on the evidence-based functional classification of simultaneous vision IOLs başlıklı uzlaşı metni ise ESCRS sınıflamasını piyasaya çıktıktan sonra biriken kanıta dayanan ve daha çok kategoriyle daha ayrıntılı bir performans profili veren bir çerçeve olarak tanımlar ve ISO 11979-7:2024 ile ESCRS sınıflamasının birbirini tamamladığını yazar ²².

Ama ESCRS sınıflamasının da sınırları vardır — bunu da söylemek gerekir. Bu sınıflama merceğin nereyi ne kadar gösterdiğini ölçer. Fakat halo ve kamaşma gibi disfotopsi şikayetlerini ve şiddetini, ya da kontrast duyarlılığı gibi görme kalitesini etkileyen diğer parametreleri ölçemez. Oysa hasta memnuniyetinde bunların da etkisi vardır. Yani sınıflama muayenenin yerini almaz. Muayenede bakılması gereken şeyler tam da sınıflamanın ölçmediği ya da ölçemeyeceği şeylerdir.

Sınıflamanın ikinci sınırı, ölçümün tek gözde yapılmasıdır. Defokus eğrisi, tek gözün hangi mesafeyi ne kadar göreceğini dolaylı olarak gösteren bir ölçümdür. Oysa hasta günlük hayatta iki gözü birden açıkken bakar ve iki gözün birlikte ne kadar gördüğü bu ölçüme girmez. En bilinen örnek monovizyondur: bir gözde uzak numarasının en aza inmesi hedeflenirken, diğer gözde ise yakını görebilmesi için bir miktar miyopi kalması hedeflenir. Miyopi hedeflenen gözün uzak görmesi bir miktar bozulurken yakın görmesi düzelir.

Örneğin bir çalışmada²¹ iki gözüne de monofokal plus mercek takılan 60 hasta iki gruba ayrılmıştır. İki gözü de uzağa hedeflenen 30 hastada iki gözle birlikte bakarken 0,2 logMAR görme 1,3 diyoptri defokusa kadar korunurken, bir gözünde kasıtlı olarak 1,50 diyoptri miyopi bırakılan (yani monovizyon yapılan) 30 hastada 2,5 diyoptriye kadar korunduğu görülmüştür. Bu rakam, tam alan derinliği için aranan eşik olan 2,30 diyoptrinin üzerindedir.

Yani tek göze takıldığında o göz için tam alan derinliği sağlayamayan bu mercek, iki göze birden ve monovizyon yapılarak takıldığında hastanın o eşiğin ötesine geçmesini sağlamıştır. Aynı strateji başka merceklerle ve farklı monovizyon düzeyleriyle de kullanılabilir. Ancak bu uygulamaların üzerinde uzlaşılmış bir ölçütü yoktur — örneğin gözde ne kadar miyopi bırakılacağı. ESCRS sınıflaması da bunu ölçmez.

Rakamlar

Akıllı lens ameliyatı sonrası hangi şikayetler olur?

Akıllı lens ameliyatından sonra gözde öncelikle her katarakt ameliyatından sonra görülen şikayetler olur: yanma, batma, sulanma ve ışık hassasiyeti. Bunlar katarakt ameliyatı sonrası beklenen şikayetler başlığı altında anlatılmaktadır. Bu şikayetler genellikle bir gün içinde büyük ölçüde geçer ya da gündelik hayatı etkilemeyecek boyuta iner.

Bunun ötesinde akıllı mercek, normal katarakt ameliyatında kullanılan tek odaklı merceğe kıyasla görme kalitesinde, kontrast duyarlılığında ve görme keskinliğinde bir miktar düşmeye sebep olur. Bu etkiler sağlıklı bir gözde genellikle gündelik hayatta fark edilmeyecek boyuttadır. Başlangıçta fark edilecek boyutta olsa bile genellikle ilk altı ay içinde kişiyi rahatsız etmeyecek seviyeye iner.

Tek odaklı merceklerde de görülebilen disfotopsi şikayetleri akıllı mercek takılan hastalarda daha sık görülür. Ayrıca akıllı mercek takılan hastalarda tek odaklı merceklerde hiç görülmeyen bazı disfotopsi biçimleri de olabilir.

Bu bölümde firma broşürlerini değil, FDA onay dosyalarındaki karşılaştırmalı çalışma verileri kullanılmaktadır. Çünkü orada hem lens hem de karşılaştırma grubu (monofokal) aynı çalışmada, aynı yöntemle değerlendirilmiş.

Trifokal mercek

Dünyada en yaygın kullanılan trifokal merceklerden birinin FDA onay dosyasında, 129 trifokal ve 114 monofokal hasta altıncı ayda karşılaştırılmış ⁴. Belirtiyi "şiddetli" olarak niteleyenler:

FDA onay dosyasında belirtiyi şiddetli diye niteleyen hastalar: trifokal ve monofokal, altıncı ay
Belirti	Trifokal	Monofokal
Işık halkaları (halo)	%12,6	%0,9
Yıldızlanma (starburst)	%16,0	%1,8
Kamaşma (glare)	%3,2	%1,8

Bu rakamlar tek başına okunursa ürkütücü görünür. Ama aynı çalışmada ayrı bir soru daha sorulmuş: bu belirti sizi ne kadar rahatsız etti? "Çok rahatsız oldum" diyenler:

Aynı dosyada belirtiden çok rahatsız olduğunu söyleyenler: trifokal ve monofokal
Belirti	Trifokal	Monofokal
Işık halkaları	%2,4	%0,9
Yıldızlanma (starburst)	%4,8	%0,9
Kamaşma (glare)	%1,6	%0,9

Buradaki ayrım çok önemli ve sürekli karıştırılıyor: şiddet, yani miktar, ile verdiği rahatsızlık aynı şey değildir. Disfotopsi az, hatta zor fark edilir olabilir ama çok rahatsız edebilir. Ya da çok belirgin olabilir ama hiç rahatsız etmeyebilir. Yukarıdaki tabloda halkayı "şiddetli" diye niteleyen her yüz hastadan on üçü, "çok rahatsız oldum" diyen ise iki-üçü. Bu iki tabloyu ayırmadan verilen her rakam yanıltıcıdır. Asıl ölçüt, hastanın ameliyat sonrasında ne olduğunu net bir şekilde deneyimledikten sonra hala kararının arkasında durup durmadığıdır. Bu da bizi sıradaki başlığa götürüyor.

Başkasına önerir miydiniz, yine yaptırır mıydınız?

Yukarıdaki bütün rakamlar belirtiyi ölçüyor. Ama hastanın kararını asıl gösteren soru şudur — ve aynı çalışmada sorulmuş: "Bugünkü görmenizle, en baştan karar verecek olsaydınız aynı mercekleri yine taktırır mıydınız?"

%99,2Trifokal mercek takılan hastalardan geri dönsem yine aynısını taktırırdım diyenlerin oranı ⁴

%87,4Monofokal mercek takılanlarda aynı oran — aynı çalışmanın karşılaştırma kolu ⁴

Aynı ankette sorulan diğer iki soru:

Aynı ankette öneri ve memnuniyet soruları: trifokal ve monofokal
	Trifokal	Monofokal
Aileme ya da arkadaşıma öneririm	%98,4	%95,5
Görmemden çok memnunum	%74,0	%60,0

Dikkat çekilmesi gereken rakam trifokal değil, monofokaldir. Trifokal takılan 127 hastanın 126'sı aynı kararı yeniden verirdi. Buna karşılık monofokal takılan her sekiz hastadan biri, geri dönse başka bir şey isterdi. Yani "güvenli olan monofokaldir" varsayımı, hastanın kendi değerlendirmesinde karşılık bulmuyor.

Halo ve yıldızlanma rakamlarıyla bu tabloyu yan yana koyduğunuzda tablo tamamlanıyor: belirti sık, rahatsızlık nadir, pişmanlık çok nadir. Üçünü birbirinden ayırmadan verilen her rakam eksik kalır.

Akıllı mercek hangi yaşlarda uygundur?

Kataraktı olan hastada çocukluk çağı dışında akıllı mercek için bir yaş sınırı yoktur. Üst sınır bulunmaz. Alt sınır ise nettir denemez, ancak Ağca'nın uygulamasında on sekiz yaş altındaki hastalara akıllı mercek takılmaz.

Bunun iki sebebi vardır ve ikisi de aynı yere çıkar: ameliyat sonrasında gözde kalacak numaranın hem düşük hem de kararlı olmasının gerekmesi.

Akıllı mercek sonrasında hem görme kalitesinin iyi olması hem de hastanın uzağı ve yakını gözlüksüz idare edebilecek kadar görebilmesi için ameliyat sonrasında gözlük numarasının çok düşük bir seviyeye inmiş olması gerekir. Gözde kaç numara kalacağı, göz içine takılacak merceğin kaç numara olacağına bağlıdır ve bu değer formüllerle hesaplanır.

Birinci sebep, mevcut göz içi mercek formüllerinin çocuk yaş grubunda erişkinlerdeki kadar iyi sonuç vermemesidir. Bu nedenle çocuk gözlerinde ameliyat sonrasında tahmin edilenden daha yüksek numara kalmasına daha sık rastlanır.

İkinci sebep, çocuklarda göz yapısının hala değişmeye devam etmesidir. Takılması gereken merceğin numarası da bu nedenle değişir. Bugün için uygun olan, yani numarayı düşük bir seviyeye çekecek mercek, yarın için fazla kuvvetli ya da fazla zayıf kalabilir. Numara bugün istenen seviyeye çekilse bile ileride bozulur.

Yani iki sorun vardır: bugün için ne gerektiği yeterli hassasiyetle hesaplanamaz ve bugün için tutturulsa bile ileride bozulur.

Burada kesin bir yaş sınırı verilemez, çünkü göz gelişiminin hangi yaşta durduğu kişiden kişiye değişir. Ancak genel olarak şu söylenebilir: çoğu hastada 18–20 yaş sonrasında hala bir değişiklik olacaksa bile bu değişiklik lazerle ya da ilave göz içi merceği cerrahisiyle düzeltilebilir seviyede kalır.

Bu nedenle kataraktı olan hastalarda alt sınır çok net olmamakla birlikte Ağca'nın uygulamasında 18–20 yaş civarındadır, üst sınır ise yoktur. Bu yaş aralığında uygunluk kararı diğer etkenlere bakılarak verilir.

Kataraktı olmayan hastada durum farklıdır. Burada mercek, görmeyi engelleyen bir bulanıklığı gidermek için değil, gözlük ihtiyacını azaltmak için değiştirilir. Bu işleme refraktif lens değişimi denir.

Bu ameliyat için kuruluşların belirlediği yaş sınırları farklıdır. Almanya Refraktif Cerrahi Komisyonu'nun 2024 tarihli Bewertung und Qualitätssicherung refraktiv-chirurgischer Eingriffe belgesi ile Hollanda Refraktif Cerrahi Derneği'nin Consensus Refractiechirurgie 2018 belgesi on sekiz yaş altını kontrendikasyon sayar ^17,19.

Elli yaştan söz eden üç belge (İngiltere Kraliyet Oftalmoloji Koleji'nin Refractive Lens Exchange hasta bilgilendirme metni, ESCRS Recommendations for Refractive Surgery ve Almanya Refraktif Cerrahi Komisyonu'nun Bewertung und Qualitätssicherung refraktiv-chirurgischer Eingriffe belgesi) bunu kesin bir sınır olarak değil, yol gösterici bir yaş olarak ele alır: ilk ikisi bir eşik olarak önerir, üçüncüsü elli yaş altında riskin arttığı uyarısını yapar. İngiltere Kraliyet Oftalmoloji Koleji 2024 tarihli Refractive Lens Exchange hasta bilgilendirme metninde elli yaş üstü ve lazer için uygun olmayan numaraya sahip kişilerin bu ameliyata uygun olmasının muhtemel olduğunu bildirir. Aynı metin elli yaş altındaki çoğu hastada lazer ya da fakik göz içi merceğinin genellikle daha iyi seçenek olduğunu yazar ¹⁵.

Avrupa Katarakt ve Refraktif Cerrahi Derneği'nin ESCRS Recommendations for Refractive Surgery belgesinin 9.2.1 bölümü bu ameliyatın elli beş yaş üstünde, tercihen arka vitre dekolmanı geliştikten sonra ve periferik retinada lattice dejenerasyonu gibi yatkınlık yaratan bir bozukluk yokken düşünülebileceğini yazar. ESCRS Recommendations for Refractive Surgery belgesinin aynı bölümünün açıklama kısmında elli yaş üstü ve refraksiyonu kararlı hastalar da endikasyon olarak sayılır ¹⁶.

ESCRS Recommendations for Refractive Surgery belgesi bu yaşı kesin bir sınır saymaz. Tartışmanın asıl elli beş ile altmış yaş arasında başladığını, başka seçeneği olmayan yüksek hipermetropta ise ameliyatın daha erken düşünülebileceğini yazar. ESCRS Recommendations for Refractive Surgery belgesi bu ifadenin kanıt düzeyini dört basamaklı ölçekte en alt basamak olarak işaretler ve kendisinin henüz taslak olduğunu belirtir ¹⁶.

Almanya Refraktif Cerrahi Komisyonu ise 2024 tarihli Bewertung und Qualitätssicherung refraktiv-chirurgischer Eingriffe belgesinde elli yaş altında riskin arttığına dikkat çeker ¹⁷.

Ağca'nın uygulaması bu çerçeveyle uyumludur. Kataraktı olmayan hipermetrop ve emetrop hastalarda alt sınır elli yaştır. Bu iki grup arasında fark gözetilmez.

Miyop hastada durum ayrıdır. Uzun göz yapısı retina dekolmanı riskini artırır ve bu risk mercek çıkarıldığında yükselir. Amerikan Oftalmoloji Akademisi'nin refraktif cerrahi kılavuzu (Refractive Surgery Preferred Practice Pattern, 2023), yüksek miyopide refraktif lens değişimi sonrası retina dekolmanının gözlerin yüzde iki ila sekizinde bildirildiğini ve riskin zamanla biriktiğini yazar ¹⁸. Avrupa Katarakt ve Refraktif Cerrahi Derneği'nin ESCRS Recommendations for Refractive Surgery taslağının 9.2.1 bölümü daha ileri gider ve sekiz diyoptri ve üzerindeki çok yüksek miyopide, önceden arka vitre dekolmanı gelişmiş olgular dışında bu ameliyatı kontrendike sayar ¹⁶.

ESCRS Recommendations for Refractive Surgery taslağının 9.2.5 bölümü de yüksek miyop hastada retina dekolmanı riskinin, özellikle kataraktı olmayan genç hastalarda arttığını ve ameliyatı arka vitre dekolmanı gelişene kadar ertelemenin bu riski azaltabileceğini yazar ¹⁶.

Hollanda Refraktif Cerrahi Derneği'nin (Nederlands Gezelschap voor Refractiechirurgie) Consensus Refractiechirurgie 2018 belgesi miyop hastada tercihen elli beş yaş üstünü, arka vitre dekolmanının gelişmiş olmasını ve göz ekseninin yirmi beş milimetrenin altında olmasını ölçüt olarak verir ¹⁹. Dört belgenin (ESCRS Recommendations for Refractive Surgery, Bewertung und Qualitätssicherung refraktiv-chirurgischer Eingriffe, Consensus Refractiechirurgie 2018 ve Refractive Lens Exchange hasta bilgilendirme metni) ortaklaştığı nokta şudur: en yüksek riskli tablo, arka vitre dekolmanı gelişmemiş genç ve uzun gözdür.

Ağca kataraktı olmayan miyop hastalarda istisnai durumlar dışında akıllı mercek kullanmamaktadır. Bu hastalarda refraksiyon bozukluğu lazerle ya da fakik göz içi merceğiyle düzeltilir.

Şikayetler geçmezse ne yapılabilir?

Şikayetler geçmiyorsa öncelikle bu şikayetlere yol açabilecek başka sorunlar olup olmadığı dikkatle gözden geçirilir. Örneğin ameliyatta hedeflenen refraksiyona tam ulaşılamamış ve gözde beklenenden fazla numara kalmışsa bu şikayetleri artırır.

Buradaki fark önemlidir. Tek odaklı mercek takılmış bir gözde 0,75 miyopi ve 0,75 astigmat kalması hastayı çoğu zaman hiç rahatsız etmez ve görme kalitesini pek etkilemez. Akıllı mercek takılmış bir gözde ise aynı miktarda numara kalması hem görme keskinliğini hem görme kalitesini tek odaklı merceğe kıyasla çok daha fazla düşürebilir.

Bu nedenle şikayeti olan hastada ilk bakılacak şey genellikle geride ne kadar numara kaldığıdır. Kalan numara gözlük olarak takıldığında şikayetler geçiyorsa, geride kalan numaranın lazerle düzeltilmesi ilk seçenektir. Bunun dışında ameliyatla ilgili bir komplikasyon ya da sorun varsa tespit edilir ve düzeltilmeye çalışılır.

Ameliyat sonrasında kayda değer bir numara kalmadıysa ya da kalan numara gözlükle takıldığında şikayetler geçmiyorsa ve ameliyat teknik olarak hatasız yapıldıysa, beklemek dışında bir seçenek yoktur. Bir süre beklendiği halde şikayetler geçmiyorsa, şikayetlerin geçmesi için akıllı merceği çıkarmak dışında bir seçenek kalmaz.

Takılan akıllı mercek geri alınabilir mi?

Akıllı mercek hem çıkarılabilir hem değiştirilebilir, ancak bu iki işlemin zaman sınırı aynı değildir. Akıllı merceği çıkarıp yerine tek odaklı bir mercek koymak ameliyattan çok uzun yıllar sonra bile mümkündür. Akıllı merceği çıkarıp yerine bir başka akıllı mercek ya da EDOF mercek koymak ise ameliyatın üzerinden uzun süre geçtikten sonra mümkün olmayabilir.

Farkın sebebi merceğin nereye yerleştirildiğidir. Akıllı mercekler kapsülün içine konulur. Tek odaklı mercekler ise hem kapsülün içine hem önüne konabilir.

Katarakt ameliyatından bir süre sonra kapsülün içinde yapışıklıklar oluşur. Kapsül yapıştıktan sonra içindeki merceği çıkarmak mümkün olsa bile yerine yeni bir mercek koymak mümkün olmaz. Yeni mercek kapsülün önüne yerleştirilmek zorunda kalınır ve oraya yalnız tek odaklı mercek konabilir.

Bu yapışıklıkların ne zaman geliştiği kişiden kişiye değişir. Ancak istisnai durumlar dışında ilk altı ay içinde kapsül, içine mercek konamayacak kadar yapışmaz. Bu nedenle ilk altı ay içinde istenen her tipte mercek takılabilir. Süre uzadıkça bu seçenek daralır ve belli bir süre sonra akıllı mercek çıkarıldığında yerine yalnız tek odaklı mercek konabilir hale gelir. Amaç yalnız akıllı merceği çıkarıp tek odaklı mercek koymaksa, bu her zaman yapılabilir. Kapsülün önü mercek konmaya her zaman uygun kalır.

Burada bir ayrıntı önemlidir. Ameliyattan sonra arka kapsülde kalan ya da gelişen bulanıklaşmalar bazen bu şikayetleri artırabilir. Hekim, hastanın şikayetlerinin geçeceği umuduyla arka kapsülü YAG lazer kapsülotomi denilen işlemle açarsa, akıllı mercek çıkarıldığında yerine kapsül için takılan tipte bir mercek takılamaz. Ayrıca arka kapsülü açılmış bir gözde göz içindeki merceği çıkarmak daha zordur ve komplikasyon oranını bir miktar artırabilir.

Bu nedenle göz içindeki merceğin çıkarılması gerekebileceğine dair bir şüphe varsa, arka kapsül temizliği kararı çok dikkatli verilmelidir.

Gözlük bağımsızlığı

Aynı çalışmada altıncı ayda "hiçbir zaman gözlüğe ihtiyaç duymadım" diyenler:

Altıncı ayda hiçbir zaman gözlüğe ihtiyaç duymadığını söyleyenler: trifokal ve monofokal
Mesafe	Trifokal	Monofokal
Yakın (okuma)	%83,6	%8,2
Orta (kol mesafesi)	%94,3	%40,9
Uzak	%95,9	%84,5

Yakın sütunundaki fark — %83,6'ya karşı %8,2 — bu merceklerin var oluş nedenini tek satırda özetliyor.

EDOF mercek

Aynı yöntemle değerlendirilen bir EDOF merceğin FDA dosyasında, 106 EDOF ve 113 monofokal hasta karşılaştırılmış ⁵. Belirtiyi "şiddetli" niteleyenler:

FDA onay dosyasında belirtiyi şiddetli diye niteleyen hastalar: EDOF ve monofokal
Belirti	EDOF	Monofokal
Yıldızlanma (starburst)	%3,8	%2,7
Işık halkaları	%0,9	%0,9
Kamaşma (glare)	%0,0	%0,0

EDOF mercek bu ölçümlerde monofokalden neredeyse ayırt edilemiyor. Bu, EDOF'un ışık şikayeti açısından avantajını doğrulayan bir veri.

Madalyonun diğer yüzünü aynı dosyadaki gözlük tablosu gösteriyor. "Nadiren ya da hiç gözlüğe ihtiyaç duymadım" diyenler:

Gözlüğe nadiren ihtiyaç duyduğunu ya da hiç duymadığını söyleyenler: EDOF ve monofokal
Mesafe	EDOF	Monofokal
Yakın (okuma)	%46,1	%16,2
Orta (kol mesafesi)	%87,2	%57,6
Uzak	%94,1	%91,9
Genel olarak	%45,1	%17,1

Kazanılan şey esas olarak orta mesafedir. Yakında da monofokale göre belirgin bir iyileşme var, ama hastaların yarısından azı yakın için gözlükten kurtuluyor. Trifokalde bu oran %83,6 idi. Sizin gözlüksüz görmeyi en çok istediğiniz mesafe hangisiyse, karar oradan çıkar.

Karşılaştırma yaparken bir uyarı: Bu iki tablo farklı ölçeklerle toplanmıştır — trifokal çalışmasında "hiçbir zaman", EDOF çalışmasında "nadiren ya da hiç" sorulmuştur. Farkın büyüklüğünü iki çalışmadaki monofokal gruplardan ölçebiliyoruz: aynı tip mercekle, katı soruda %8,2, gevşek soruda %16,2. Aynı etki EDOF oranında da vardır. Soru trifokal çalışmasındaki gibi sorulsaydı %46,1'in altında bir sayı görürdük.

Bir de şu: EDOF merceğin onay dosyasında "yine aynısını taktırır mıydınız" sorusu bulunmuyor. Yani bu mercek için, trifokalde gördüğümüz türden bir memnuniyet karşılaştırması elimizde yok. Olmayan veriyi varmış gibi sunmamak gerekir.

Bu rakamları okurken iki şeyi bilin. Birincisi, hepsi hasta anketiyle toplanmıştır — cihazla yapılan bir ölçüm değil, kişinin kendi bildirimi. İkincisi, altıncı ay verisidir. Bu şikayetlerin bir bölümü zamanla azalır. Ve bunlar belirli mercek modellerinin verileridir. Her trifokal ya da her EDOF için aynen geçerli değildir.

Kendi hastalarımızda ışık halkası ve kamaşma nasıl seyretti?

Yukarıdaki FDA verisi tek bir zaman noktasını gösterir. Belirtinin zaman içindeki seyrini kendi hastalarımızda on iki ay izledik (Çelik U, Bozkurt E, Çelik B, Özgürhan EB, Ağca A, ve ark. Lentis Mplus LS-313 MF30 multifokal ve Lentis Mplus torik LU-313 MF30T multifokal torik göz içi merceği yerleştirilen hastalarda erken dönem görsel sonuçların değerlendirilmesi. Turkish Journal of Clinical and Experimental Ophthalmology 2014;9(4):238-242)⁹.

Multifokal mercek takılan 8 hastanın 16 gözü ile multifokal torik mercek takılan 6 hastanın 12 gözünde, birinci ayda her gruptan üç-dört hasta ışık halkası ve kamaşma bildirdi. Altıncı ayda ışık halkası her grupta tek hastada ve hafif düzeyde kaldı, kamaşma yalnızca bir hastada sürdü. On ikinci ayda iki grupta da memnun olmayan hasta yoktu. Gözlüksüz uzak görme her iki grupta 0,9 düzeyine ulaştı (tam görme 1,0), yakın görme J2 ve J1,66 düzeyindeydi.

Video

Ameliyat sonrası alışma süreci nasıl geçer? Video anlatımı

Aşağıdaki söyleşide Ağca ameliyat sonrası alışma sürecini ve hastaların ışık belirtilerinden ne ölçüde rahatsız olduğunu anlatmaktadır.

Videoda anlatılanlar. Videoda Ağca akıllı mercek sonrası alışma sürecini, bu sürecin ne kadar sürdüğünü ve hastaların uzak görmedeki ışık belirtilerinden ne ölçüde rahatsız olduğunu anlatmaktadır.

Akıllı mercek sonrası adaptasyon zor mudur? Genellikle kolay alışılıyor. Ağca aynı zorluk derecesini kimi hastanın hiç önemsemediğini, kimi hasta için ise önemli bir sorun olabildiğini anlatmaktadır.

Alışma ne kadar sürer? Ağca bu sürecin en fazla altı ay sürdüğünü söylemektedir. Hastaların bir bölümü daha ameliyattan çıkar çıkmaz memnun olur, küçük bir bölümü ise ne kadar beklerse beklesin alışamaz.

Yakın görme ne düzeyde olur? Ameliyatta bir sorun olmadıysa hasta okuma mesafesinde yakını gözlüksüz görür. Her mesafede aynı netlik beklenmez, bazı mesafelerde görme biraz daha zayıf olabilir.

Işık belirtileri kararı değiştiriyor mu? Neredeyse hiç değiştirmiyor. Trifokal mercek takılan hastaların yüzde doksan dokuz virgül ikisi, geri dönse aynı merceği yeniden taktıracağını söylemiştir. Bu oranın kaynağı FDA onay dosyasıdır. Ayrıntı için → geri dönebilse aynı kararı verir miydi.

Hasta ameliyat öncesinde neyi merak ediyor? Ağca hastaların asıl sorusunun ne kadar rahatsız olacakları olduğunu anlatmaktadır: yakının netleşeceğini bilirler, ışık kamaşmasının olacağını da bilirler, bilmek istedikleri bunun ne ölçüde olacağıdır.

Adaptasyon söyleşisinin tam metni

Söyleşinin yazıya dökümü (YouTube, 9 Eylül 2026, 1 dakika 25 saniye). Konuşma dilindeki dolgu sözcükler çıkarılmış, cümleler ve anlam korunmuştur.

Ağca: Akıllı lens ameliyatı sonrası adaptasyon zor mudur? Aynı zorluk derecesini kimileri hiç önemsemiyor, kimisi için benim hayatımda büyük problem oldu diyebiliyor. Genellikle kolay alışılıyor ve o süreç en fazla altı ay sürüyor. Nadiren hiç alışılmayabilir, gene nadiren baştan hiçbir dezavantaj hissedilmeyebilir.

Ağca: Bir grup yapar yapmaz doğrudan mutlu oluyor. Bir grup ne kadar beklerse beklesin alışamıyor. Bu iki grup az. Daha büyük bir grup birkaç ay içinde, en fazla altı ay içinde adapte oluyor ve iyi ki yaptırmışım diyor.

Ağca: Hastalar genellikle şunu merak ediyor: ben ne kadar rahatsız olacağım? Yakın görmenin netleşmesine tamam, mutlu olacağım diyor hasta, ama ne kadar mutlu olacağım? Uzak görmede ışık kamaşması olacak, ama ne kadar olacak?

Ağca: Yakın görme tarafında, ameliyatta bir problem olmadıysa hasta yakını gözlüksüz görür. Her mesafeden göremeyebilir, bazı mesafelerde biraz daha kötü olabilir, ama okuma mesafesinde yakını gözlük kullanmadan görür.

Ağca: Uzakta ne kadar rahatsız eder? Hastaların yüzde birinden azını, keşke bu ameliyatı olmasaydım diyecek kadar rahatsız eder. Yüzde doksan dokuzdan fazlasını ise, ışık kamaşmaları olacağını söylemiştiniz ama bunun bu kadar olacağını bilsem düşünmeden olurdum diyecek kadar rahatsız eder.

Şeffaf lens

Refraktif lens değişimi (şeffaf lens cerrahisi)

Gözün kendi merceği çıkarılır ve yerine yapay bir göz içi merceği yerleştirilir. Katarakt ameliyatının aynısıdır. tek farkı, çıkarılan merceğin henüz bulanıklaşmamış — yani şeffaf — olmasıdır. Refraktif lens değişimi de denir. Ağca bu konuyu bir kitap bölümünde ele almıştır (Ağca A, Kırmacı Kabakcı A. Refraktif Lens Değişimi. İçinde: Aydın O’Dwyer P, Aydın Akova Y (Ed). Temel Göz Hastalıkları. 4. baskı. Güneş Tıp Kitabevleri; 2024)⁶.

İşlemin nasıl yapıldığı burada tekrarlanmamaktadır. Katarakt ameliyatının nasıl yapıldığı ayrıntısıyla anlatılmıştır.

Bu ameliyatın presbiyopideki yeri şudur: kaybedilen şey merceğin esnekliğidir ve geri kazandırılamaz. Merceği değiştirmek, o esnekliği geri getirmez ama yerine çok odaklı bir optik koyar. Ayrıca kişi ileride katarakt olmaz — katarakt olacak mercek zaten çıkarılmıştır.

Ama iki durumda ameliyatın gerekçesi farklıdır: biri zorunluluk, diğeri tercih. Kataraktı olan bir hastada mercek zaten çıkarılacaktır. Başka seçenek yoktur. Orada tek soru, yerine hangi merceğin konulacağıdır.

Refraktif lens değişiminde ise durum farklıdır: görevini yapan, sağlıklı bir mercek çıkarılır. Ameliyat zorunlu değildir. Kişi gözlükle görmeye devam edebilir. Bu yüzden burada ameliyatın gerekçesi tıbbi değil, kişiseldir — gözlükten kurtulma isteği. Aynı cerrahi işlem, ama kararı vermek için daha güçlü bir gerekçe aranır.

Akıllı lens mi lazer mi?

Kırk yaşından önce sorun uzak görmedir ve karar kornea lazeri ile fakik göz içi merceği arasındadır. Akomodasyon (yakın görmeyi sağlayan mekanizma) sağlam olduğundan ya yakın gözlüğü ihtiyacı yoktur ya da böyle bir ihtiyaç varsa bile bu, kişinin miyopi, hipermetropi veya astigmatizmasından kaynaklanır. Dolayısıyla hastanın miyopi, hipermetropi ve astigmatizması sağlıklı yaşıtlarıyla aynı düzeye indiğinde (düzeldiğinde) yakın görmesi de sağlıklı yaşıtlarıyla aynı düzeye gelir (düzelir).

Kırklı yaşlarda ise akomodasyon bozulduğundan hastanın miyopi, hipermetropi ya da astigmatizması olmasa bile yavaş yavaş yakın gözlüğü ihtiyacı ortaya çıkar. Elli yaşındaki sağlıklı bir bireyin yakını normal düzeyde görebilmesi için yaklaşık 1,50 diyoptri, altmış yaşındaki bir bireyin ise yaklaşık 2,50 diyoptri yakın gözlüğüne ihtiyacı olur. Presbiyopi başladıktan sonra yakın görme de hesaba girer ve refraktif lens değişimi seçeneklere katılır. Göz içindeki mercekte başlangıç düzeyinde bulanıklaşma varsa karar katarakt ameliyatı çerçevesinde verilir. Üç yolun farkı aşağıdaki tabloda özetlenmiştir.

Lazer ameliyatı (PRK / No Touch, LASIK, KLEx / SMILE), fakik göz içi merceği ve refraktif lens değişiminin karşılaştırması
	Lazer ameliyatı (PRK / No Touch, LASIK, KLEx / SMILE)	Fakik göz içi merceği	Refraktif lens değişimi (akıllı lens)
Doğal mercek	Yerinde kalır	Yerinde kalır	Alınır (yapay mercekle değiştirilir)
Korneaya işlem	Hedef doku korneadır. Kornea yeniden şekillendirilir.	Hedef doku kornea değildir. İşlemin başında göze girmek için korneaya çok ufak bir kesi yapılmak zorundadır.	Hedef doku kornea değildir. İşlemin başında göze girmek için korneaya çok ufak bir kesi yapılmak zorundadır.
Uzak görme	Uzak görmeyi düzeltme amacı vardır.	Uzak görmeyi düzeltme amacı vardır.	Uzak görme iyiyse bozmama, kötüyse düzeltme amacı vardır.
Yakın görme	Yakın görmeyi düzeltme amacı yoktur.	Yakın görmeyi düzeltme amacı yoktur.	Yakın görmeyi düzeltme amacı vardır.
İleride katarakt	Olabilir	Olabilir	Olmaz (mercek zaten yapayı ile değişmiştir)
Göz içi ameliyat	Hayır	Evet	Evet
Geri alınabilirlik	Alınan doku geri gelmez	Mercek çıkarılabilir	Mercek değiştirilebilir, doğal mercek geri gelmez

Sınırlar

Kimlere uygulanır, kimlere uygulanmaz

Bu bölüm sayfanın en uzun kısmı olacak — çünkü uygun olmayan durumların listesi, uygun olanlardan uzundur.

Muayenede mutlaka bakılan iki şey

Rutin göz muayenesinde mecburi olmayan, fakat akıllı lens için her zaman yapılması gereken iki tetkik vardır: kornea topografisi ve makula OCT'si. Bunlar görülmeden hiçbir hastaya bu mercekler takılmamalıdır. Bunlar özel bir tetkik olarak değil, katarakt ve akıllı mercek değerlendirmesinin doğal parçası olarak görülmelidir. Korneanın haritası normal değilse ya da retinanın merkezinde bir sorun varsa, çok odaklı mercek görme kalitesini zaten düşük olan bir gözde daha da düşürür.

Uygun olmadığı durumlar

Göz yüzeyi sorunları ve pterjium. Görme kalitesini etkileyen her yüzey sorunu, çok odaklı mercekle birleştiğinde büyür.
Kornea düzensizliği. Topografide simetrik olmayan, düzensiz bir kornea.
Retinayı ilgilendiren hastalıklar. Epiretinal membran, makula deliği, diyabete bağlı değişiklikler.
Merceğin ya da gözbebeğinin ortalanmasında sorun. Psödoeksfoliasyon, zonül zayıflığı, düzensiz pupil.
Göz tembelliği ve patolojik miyopi.
Çocuklar. Çocukta çok odaklı mercek kullanımı tartışmalı değil, yanlıştır.
Miyoplarda, kataraktı yoksa. İstisnai durumlar dışında uygulamamaktadır. Yüksek miyopide ayrıca retina dekolmanı riski gündeme gelir.

Ağca, çok odaklı mercek kararını sınırlayan klinik durumları 2021'de Türk Oftalmoloji Derneği'nin Katarakt ve Refraktif Cerrahi Birimi adına, derneğin çevrim içi eğitim toplantısında anlatmıştır.

Bir de mesleğe bakılır. Görme keskinliğinin ve görme kalitesinin gözlük bağımsızlığından daha önemli olduğu işler vardır: pilotluk, profesyonel şoförlük, askerlik, cerrahlık, radyoloji. Bu gruplarda çoğu zaman çok odaklı mercek kullanılmamalıdır. Bu tıbbi bir kontrendikasyon değil, öncelik sorusudur — cevabı hastanın mesleki gereksinimlerinde ve mesleğine devam edebilmesi için gerekli kanuni düzenlemelerde bulunur.

Akıllı merceğin uygun olduğu durumlar

Katarakt varsa. Göz, kataraktın varlığı dışında her yönüyle sağlıklıysa ve hasta olası dezavantajları bilerek tercih ediyorsa.
Refraktif lens değişiminde: elli yaş üstü, hipermetrop ya da emetrop, yakın gözlüğü kullanan kişiler. Göz her açıdan sağlıklıysa ve hasta olası dezavantajları bilerek tercih ediyorsa. Hipermetropta uzak görme gözlüksüz tam ise acele edilmez. Hastanın yakın görmede ne kadar zorlandığına bakılır.

Akıllı merceğin uygun olduğu durumlar bunlarla sınırlı değildir. Üstelik bu durumlarda da her zaman uygun olduğu anlamına gelmez. Kesin karar muayene ile verilir.

Prof. Dr. Alper Ağca'nın ilk tercihi nedir?

Yaygın kanı, kataraktta güvenli olanın monofokal olduğu ve çok odaklı merceklerin bir "ekstra" sayılması gerektiğidir. Ağca buna katılmamaktadır ve nedeni şudur.

Göz her yönüyle sağlıklıysa, çok odaklı bir mercek denemek şu koşullarda ilk tercih haline gelir:

Hasta yakın gözlüğü kullanmak istemediğini söylüyorsa,
Işık halkalarını ve görme kalitesindeki düşüşü bilerek kabul ediyorsa,
Gerekirse ikinci bir ameliyatı — merceğin değiştirilmesini — göze alıyorsa,
ve cerrah mercek değişimini yapabilecek deneyimdeyse.

Çünkü bu koşullar sağlandığında karar geri döndürülebilir: hasta memnun olmazsa mercek çıkarılıp monofokal takılabilir. Değişim sorunsuz geçerse hasta bir şey kaybetmemiş olur. Doğrudan monofokal takmak ise bu şansı baştan kullanmamak demektir.

Buna bir de FDA verisi ekleniyor: trifokal mercek takılan hastaların yüzde doksan dokuzdan fazlası, geri dönseler aynı kararı yeniden vereceklerini söylüyor. Bu oran, monofokal mercek takılan hastalarınkinden daha yüksek ⁴.

Bunu bir garanti olarak okumayın. Mercek değişimi ikinci bir ameliyattır ve her ameliyat gibi kendi riskini taşır. Söylediği şudur: uygun seçilmiş bir hastada bu yol açıktır ve açık olduğu için denemek akla yatkındır. Kapalı olsaydı böyle düşünülmezdi.

Gözde başka bir hastalık varsa trifokal mercek takılır mı?

Katarakt ameliyatında gözde katarakt dışında herhangi bir hastalık bulunması trifokal mercek takılmasına genellikle engeldir ve bu gözlerde monofokal ya da EDOF mercek düşünülmelidir. Ancak takılan trifokal mercek çıkarılıp yerine monofokal mercek yıllar sonra bile, EDOF mercek ise genellikle ilk altı ay içinde takılabilir. Bu nedenle Ağca, bu gözlerde de doğrudan monofokal ya da EDOF mercek takmak yerine bazen önce trifokal merceğin denenebileceğini düşünmektedir. Ayrıntı için → takılan akıllı mercek geri alınabilir mi.

Kataraktı olmayan ve amacı yalnız gözlükten kurtulmak olan kişide, yani refraktif lens değişiminde, karar farklıdır. Ağca'ya göre gözde görme keskinliğini düşürebilecek ek bir göz hastalığı varsa trifokal mercek takılmamalıdır. İstisnai durumlar olabilir ve karar hastaya özel olarak verilmelidir. Ağca trifokal göz içi merceği cerrahisinin ipuçlarını 2026'da Medicana Ataköy Hastanesi'nin ev sahipliğinde düzenlenen Katarakt Cerrahisinde Yeni Ufuklar toplantısında anlatmıştır.

Video

Her katarakt hastasına trifokal mercek takılabilir mi? Video anlatımı

Aşağıdaki söyleşide Ağca trifokal merceğin hangi gözlerde uygun olmadığını ve kararın neden geri alınabilir olduğunu anlatmaktadır.

Videoda anlatılanlar. Videoda Ağca trifokal merceğin her katarakt hastasına uygun olup olmadığını, hangi durumlarda başka bir mercek tipini tercih ettiğini ve kararın neden geri alınabilir olduğunu anlatmaktadır.

Her katarakt hastasına trifokal mercek takılabilir mi? Ağca bu sorunun cevabının hem evet hem hayır olduğunu söylemektedir: gözde katarakt dışında ek bir problem yoksa teknik olarak takılabilir, ek hastalıkların çoğu ise engeldir.

Gözde başka bir hastalık varsa ne olur? Trifokal mercekten beklenen performans alınamaz. Ağca bu gözlerde hastanın, monofokal mercek takılsaydı görebileceği kadar göremeyebileceğini, bu nedenle başka mercek tiplerinin daha uygun olabileceğini anlatmaktadır.

Ameliyat öncesinde her şey kesin bilinebilir mi? Bilinemez. Bazı problemler ancak ameliyattan sonra anlaşılır. Ağca cevabın hem evet hem hayır olmasının birinci nedeninin bu olduğunu söylemektedir.

Trifokal mercek sonradan değiştirilebilir mi? Değiştirilebilir. İstenen performans alınamazsa mercek çıkarılıp yerine monofokal, yani standart mercek konabilir. Ağca bunun yıllar sonra bile mümkün olduğunu belirtmektedir. Ayrıntı için → akıllı mercek çıkarılabilir mi sorusu.

Şüphe varsa ne yapılıyor? Ağca kendi görüşünü şöyle özetlemektedir: hastanın kataraktı varsa ve gözlük kullanmak istemiyorsa, birtakım şüpheler olsa bile trifokal mercek ilk seçenek olarak denenebilir, çünkü karar geri alınabilir.

Trifokal mercek söyleşisinin tam metni

Söyleşinin yazıya dökümü (YouTube, 18 Temmuz 2026, 1 dakika 19 saniye). Konuşma dilindeki dolgu sözcükler çıkarılmış, cümleler ve anlam korunmuştur.

Ağca: Her katarakt hastasına trifokal mercek takılabilir mi, kimler için uygun değildir? Bu sorunun cevabı hem evet hem hayır.

Ağca: Teknik olarak, katarakt hastasının gözünde katarakt dışında hiçbir ilave problem olmadığından eminsek, ki tam emin olamayız ama öyle düşünüyorsak, trifokal mercek takabiliriz. Gözdeki ilave hastalıkların çoğu trifokal mercek takılmasına engeldir: trifokal mercekten istediğimiz performansı alamayız, hatta hasta, monofokal mercek takılsaydı görebileceği kadar göremeyebilir. Bu yüzden ameliyat sonrası en yüksek performansı almak için trifokal değil, diğer mercekler daha uygun olabiliyor.

Ağca: Niye hem evet hem hayır dedim? İki nedeni var. Birincisi, kesin emin olamayız: bazı problemler ancak ameliyattan sonra anlaşılıyor, hastamızın gözünde şu problem de varmış diyebiliyoruz.

Ağca: İkincisi, trifokal merceği taktık ve istediğimiz performansı alamadık diyelim. O merceği çıkarıp monofokal, yani standart mercekle değiştirmek her zaman mümkün, hatta yıllar sonra bile mümkün.

Ağca: Dolayısıyla benim şahsi görüşüm şu: hastanın kataraktı varsa ve gözlük kullanmak istemiyorsa, birtakım şüphelerimiz olsa bile trifokal mercekler ilk başta denenebilir. İstediğimiz performansı alamazsak değiştirmek mümkün.

Hesap

Mercek gücü hesabı

Doğru merceği seçmek, doğru merceği takmaktan önce gelir. Göze yerleştirilecek merceğin gücü, ameliyat öncesinde yapılan ölçümlerle (biyometri) hesaplanır. Bu hesabın formülleri yıllar içinde değişti ve gelişmeye devam ediyor. Yapay zeka temelli yöntemler de bu alana girdi. Ağca konuyu bir kitap bölümünde ele almıştır (Ağca A, Aydın FO. Current biometric formulations for modern intraocular lenses. İçinde: Küçüksümer Y (Ed). Current Status of Intraocular Lenses in Cataract Surgery. Türkiye Klinikleri; 2023, doi:10.5336/978-625-395-265-5_p7)⁷.

Neden önemli: çok odaklı bir mercekte hedeflenen numaraya ulaşılamazsa, gözlük bağımsızlığı da sağlanamaz. Numara kalırsa hem yakın hem uzak bulanıklaşır ve hastanın memnuniyeti monofokal takılmış olmasından daha düşük olur. Bu merceklerde hesabın payı, monofokale göre daha büyüktür.

Bunun sebebi ölçülmüştür. Tek odaklı mercek takılan bir gözde hedeften kalan hafif miyopi yalnızca bir sapma değildir, yakın görmeye katkı da sağlar. Çok odaklı merceklerde bu tampon yoktur. Elli bini aşkın gözü kapsayan bir çalışmada, hedeften bir diyoptri miyop kalan gözlerde yakın görme tek odaklı mercekte ortalama 0,26 logMAR iyileşirken çok odaklı mercekte bu kazanç 0,03 logMAR düzeyinde kalmıştır. Aynı çalışmada kalan numaranın memnuniyet üzerindeki etkisi çok odaklı merceklerde daha belirgin bulunmuş, her çeyrek diyoptri kalan miyopi için memnun olmayan hasta oranı yüzde yirmi beşin üzerinde artmıştır²⁰. Ağca bu nedenle mercek gücü hesabını akıllı lens kararının ayrılmaz parçası saymaktadır.

Yine de dürüst olmak gerekir: hiçbir hesap yöntemi refraktif kusur kalmayacağının garantisini vermez. Ölçüm yapmamıza rağmen bir kısım hastada bir miktar numara kalır. Ölçüm yapmasaydık çok daha fazla kalırdı.

Daha önce lazer ameliyatı olmuş gözlerde hesap ayrı bir konudur ve hata payı belirgin biçimde artar. Bu gözlerde standart ölçüm yöntemleri kornea gücünü olduğu gibi yansıtmaz. Bunu daha önce lazer ameliyatı olmuş gözler başlığında ayrıca anlatılmıştır — lazerle görme düzeltme yaptırmış ve yıllar sonra katarakt olan kişiler için önemli bir başlık.

Göz içi mercekler konusunda yayımladığı çalışmalar arasında şunlar sayılabilir:

Çok odaklı bir merceğin altı aylık görsel sonuçlarını bildiren çalışma ⁸.
Multifokal ve torik multifokal merceklerin karşılaştırıldığı çalışma ⁹.
Mor ışığı filtre eden asferik bir merceğin klinik sonuçları ¹⁰.
İki farklı göz içi merceğinin kontrast duyarlılığı ile arka kapsül bulanıklaşması açısından karşılaştırıldığı çalışma ¹¹.
Psödoeksfoliasyonda zonül zayıflığının ve kapsül germe halkasının mercek gücü hesabına etkisini gösteren çalışma ¹⁴.

Video

İki göze farklı tipte mercek takılır mı? Video anlatımı

Aşağıdaki söyleşide Ağca iki göze iki farklı mercek tipi takma yaklaşımını ve bu yolu kendi pratiğinde neden pek tercih etmediğini anlatmaktadır.

Videoda anlatılanlar. Videoda Ağca iki göze iki farklı tipte mercek takma yaklaşımını, yurt dışı yayınlarda mix and match diye geçen bu yolun neden çok tercih edilmediğini ve kendi pratiğinde neden pek uygulamadığını anlatmaktadır.

İki göze iki farklı tipte mercek takılabilir mi? Takılabiliyor. Ağca bunu uzun zamandır uygulayan bir grup olduğunu, doğru bulmayan bir grup da bulunduğunu, yurt dışı yayınlarda bu yaklaşımın mix and match adıyla geçtiğini anlatmaktadır.

Bu yaklaşımın mantığı nedir? Bir mercek grubunun avantajı ile öbür grubun avantajını bir arada kullanmak, birinin dezavantajını öbürünün avantajıyla dengelemek.

Beklenen denge her zaman kuruluyor mu? Kurulmayabiliyor. Ağca birinin dezavantajına öbürünün dezavantajının da eklenebildiğini, bu nedenle sonucu kestirmenin zorlaştığını söylemektedir.

Ağca bu yöntemi uyguluyor mu? Pek uygulamamaktadır. Yapılabilen yöntemlerden biri olduğunu, bazen iyi sonuç verdiğini, ama yaygın olmadığını ve hastaya göre seçilmesi gerektiğini belirtmektedir.

İki gözün birlikte görmesi neden önemli? Mercek kararı tek gözün ölçümüyle bitmez, hasta günlük hayatta iki gözü birden açıkken bakar. Ayrıntı için → mercek gücü hesabı.

İki göze farklı mercek söyleşisinin tam metni

Söyleşinin yazıya dökümü (YouTube, 20 Ağustos 2026, 1 dakika 4 saniye). Konuşma dilindeki dolgu sözcükler çıkarılmış, cümleler ve anlam korunmuştur.

Ağca: İki göze iki farklı tipte mercek takılır mı? Takılıyor. Avantajları var, dezavantajları var. Uzun zamandan beri bunu yapan bir grup var, yapmayı çok doğru bulmayan bir grup var. Yurt dışında da yapılıyor, mix and match diye geçiyor.

Ağca: Klasik ve spor takımları ya da parçaları kombinlemek gibi düşünebilirsiniz: her biri kendi tarzı, avantajı ve dezavantajı olan iki ayrı gruptan parçayı karıştırıp uyum içinde kullanmak. Yurt dışı yayınlarda bu şekilde geçiyor.

Ağca: Göz içi merceklerde de bir grup merceğin farklı tipte avantajları, öbür grubun farklı tipte avantajları var. Bunların ikisini bir arada kullanalım, birinin dezavantajını öbürünün avantajı dengelesin diye bir yaklaşım var.

Ağca: Fakat birinin avantajı öbürünün dezavantajını dengeleyeceğine, birinin dezavantajına öbürünün dezavantajı da eklenebiliyor bazen. Dolayısıyla nasıl sonuç alacağınızı kestirmek biraz daha zor oluyor. Bu yüzden çok tercih edilen bir yaklaşım değil.

Ağca: Bazen iyi sonuç veriyor, onu hastaya göre seçmek lazım. Ben pek yapmıyorum, ama yapılabilen yöntemlerden biri, yalnız çok yaygın değil.

Konuşma

Uygun bir gözde temel avantaj ve dezavantajlar

Hastanın ameliyattan beklentisi gerçekçi değilse, ameliyat sonrasında memnun kalmayacaktır. Bu nedenle ameliyat öncesinde bütün avantaj ve dezavantajların konuşulması, hastanın kapsamlı biçimde bilgilendirilmesi şarttır. Aşağıdakiler, komplikasyonsuz geçen bir ameliyatta ve merceğe uygun bir gözde beklenen temel başlıklardır.

Bu bir bilgilendirilmiş onam metni değildir. Onam, burada geçen ve geçmeyen çok daha fazla avantaj ve dezavantajı kapsar. Hepsini yazmak bu sayfanın kapsamını aşar. Buradakiler yalnızca görmeyle ilgili temel başlıklardır ve konuşma buradan başlayabilir. Devamı, sizin gözünüzün muayenesine ve ölçümlerine dayanarak konuşulur.

Temel avantaj: uzakta da yakında da gözlük kullanma ihtiyacınız büyük ölçüde ortadan kalkar.

Temel dezavantajlar:

Görme kaliteniz bir miktar etkilenecek. Çoğu kişide hissedilir boyutta olmuyor, ama olma ihtimali de var.
Işık çevresinde halkalar olacak. Zamanla azalacak ama tamamen geçmeyecek.
Her mesafeyi yüzde yüz net göremeyeceksiniz. Bazı mesafelerde bir miktar bulanıklık olacak.

Bu dezavantajların sizi ne kadar rahatsız edeceği önceden bilinemez. Bilinen, aynı ameliyatı olmuş kişilerin sonradan aynı kararı verip vermediğidir — bu oranlar yukarıdaki bölümde sayılarla verilmiştir. Rahatsızlığın sürdüğü durumda çok odaklı mercek çıkarılıp yerine tek odaklı mercek takılabilir. Gerekirse bu değişimi biz yapıyoruz.

Ve bir etik not. Bir hastaya bütün mercek seçeneklerini anlatmamak doğru değildir. Hastayı hissetmeyeceği ya da rahatsız olmayacağı bir dezavantajdan korumak adına gözlük kullanmak zorunda bırakmak — ve bu kararı dayatmak için ona bilgi vermemek — doğru değildir. Seçenekleri ve her birinin bedelini eksiksiz anlatmak hekimin işidir. Hangisinin seçileceğine ise hasta karar verir.

SSS

Sık sorulan sorular

Katarakt yoksa akıllı lens hangi hastalara uygundur?

Almanya Refraktif Cerrahi Komisyonu'nun 2024 tarihli Bewertung und Qualitätssicherung refraktiv-chirurgischer Eingriffe belgesi ile Hollanda Refraktif Cerrahi Derneği'nin Consensus Refractiechirurgie 2018 belgesi on sekiz yaş altını kontrendikasyon sayar. İngiltere Kraliyet Oftalmoloji Koleji'nin Refractive Lens Exchange hasta bilgilendirme metni elli yaş üstünü, Avrupa Katarakt ve Refraktif Cerrahi Derneği'nin ESCRS Recommendations for Refractive Surgery belgesi ise elli beş yaş üstünü eşik olarak önerir.

Ağca'nın uygulamasında kataraktı olmayan hipermetrop ve emetrop hastalarda alt sınır elli yaştır ve bu iki grup arasında fark gözetilmez. Kataraktı olmayan miyop hastalarda ise Ağca istisnai durumlar dışında akıllı mercek kullanmamaktadır. Uzun gözde retina dekolmanı riski arttığı için bu hastalarda refraksiyon bozukluğu lazerle ya da fakik göz içi merceğiyle düzeltilir.

Akıllı lens için yaş sınırı var mı?

Kataraktı olan hastada üst yaş sınırı yoktur. Alt sınır çocukluk çağıyla ilgilidir ve Ağca'nın uygulamasında 18–20 yaş civarındadır. Sebebi çocuk gözlerinde mercek numarasının formüllerle daha az doğru hesaplanması ve gözün büyümeye devam etmesidir. Dolayısıyla iki sorun vardır: bugün için ne gerektiği yeterli hassasiyetle hesaplanamaz ve bugün için tutturulsa bile ileride bozulur.

Akıllı lens ameliyatından sonra bulanık görme olur mu?

Akıllı mercek, tek odaklı merceğe kıyasla biraz daha bulanık görmeye yol açar, ancak bu genellikle fark edilir düzeyde değildir. Fark edilir düzeydeyse üç olasılık vardır: gözde ameliyata bağlı olan ya da olmayan ilave bir sorun bulunması, beynin yeni mercekle görmeye alışma süreci olan nöroadaptasyonun henüz tamamlanmamış olması, ya da o gözün akıllı merceğe uyum sağlayamayacak olması.

Her türlü ilave sorun, akıllı merceğin yarattığı görme kalitesindeki düşmenin artmasına ve dolayısıyla bulanıklığın fark edilecek, hissedilecek düzeye çıkmasına katkı sağlar. Sık karşılaşılan ilave sorunlar kalan gözlük numarası (miyopi, hipermetropi ya da astigmatizma), göz kuruluğu, merceğin arkasındaki kapsülün zamanla bulanıklaşması, merceğin yerinden hafifçe kayması ve retina hastalıklarıdır. Ne yapılabileceği şikayetler geçmezse ne yapılabilir başlığı altında anlatılmaktadır.

Akıllı lens ameliyatı sonrası şikayetleri nelerdir?

Öncelikle her katarakt ameliyatından sonra görülen yanma, batma, sulanma ve ışık hassasiyeti olur ve bunlar genellikle bir gün içinde geçer. Bunun ötesinde akıllı mercek, tek odaklı merceğe kıyasla görme kalitesinde ve kontrast duyarlılığında bir miktar düşmeye yol açar. Halkalanma ve yıldızlanma gibi disfotopsi şikayetleri de daha sık görülür. Bu etkiler genellikle ilk altı ay içinde rahatsız etmeyecek seviyeye iner.

Akıllı lens çıkarılabilir mi, değiştirilebilir mi?

Akıllı mercek hem çıkarılabilir hem değiştirilebilir, ancak zaman sınırları farklıdır. Yerine tek odaklı mercek koymak yıllar sonra bile mümkündür. Yerine başka bir akıllı mercek koymak ise kapsül içinde yapışıklıklar geliştikten sonra mümkün olmayabilir. İlk altı ay içinde genellikle istenen her tipte mercek takılabilir.

Akıllı lens sonrası şikayetler geçmezse ne yapılabilir?

Önce şikayetlere yol açabilecek başka sorunlar aranır. En sık nedeni gözde beklenenden fazla numara kalmasıdır ve bu numara lazerle düzeltilebilir. Ameliyatla ilgili bir sorun varsa düzeltilmeye çalışılır. Kayda değer numara kalmadıysa ve ameliyat teknik olarak hatasız yapıldıysa beklemek dışında bir seçenek yoktur. Beklendiği halde geçmiyorsa akıllı merceği çıkarmak dışında bir seçenek kalmaz.

Akıllı lens ameliyatından sonra iyileşme ne kadar sürer?

İyileşme süreci katarakt ameliyatıyla aynıdır, çünkü Akıllı lens ameliyatı teknik olarak katarakt ameliyatıdır. Görmenin ne zaman toparlandığı ve ödemin ne zaman çözüldüğü ameliyat sonrası iyileşme süreci başlığı altında anlatılmaktadır.

Akıllı lens ameliyatından sonra ağrı olur mu?

Ağrı beklentisi katarakt ameliyatıyla aynıdır, çünkü Akıllı lens ameliyatı teknik olarak katarakt ameliyatıdır. Hangi şikayetlerin beklendiği ve hangi ağrının beklenmediği ameliyat sonrası ağrı başlığı altında anlatılmaktadır.

Akıllı lens ameliyatından sonra ne zaman araç kullanılabilir?

Bu da katarakt ameliyatıyla aynıdır, çünkü Akıllı lens ameliyatı teknik olarak katarakt ameliyatıdır. Kararın süreye değil kornea ödeminin çözülmesine bağlı olduğu ameliyattan sonra araç kullanma başlığı altında anlatılmaktadır.

Akıllı lens ameliyatından sonra damla ne kadar kullanılır?

Damla kullanımı katarakt ameliyatıyla aynıdır, çünkü Akıllı lens ameliyatı teknik olarak katarakt ameliyatıdır. Kullanılan ilaçlar ve süreleri ameliyat sonrası kullanılan damlalar başlığı altında anlatılmaktadır.

Akıllı lens ameliyatından sonra su teması ne zaman serbesttir?

Su temasıyla ilgili ölçüt katarakt ameliyatıyla aynıdır, çünkü Akıllı lens ameliyatı teknik olarak katarakt ameliyatıdır. Yara yerinin sızdırmazlığına ve epitelin kapalı olmasına dayanan bu ölçüt su temasının hangi ölçüte göre değerlendirildiği başlığı altında anlatılmaktadır.

Akıllı lens taktırırsam hiç gözlük kullanmaz mıyım?

Amaç budur ve çoğu kişide büyük ölçüde sağlanır. Ancak "hiç" sözcüğü kullanılmamaktadır: bazı mesafelerde, düşük ışıkta ya da uzun süreli okumada gözlük gerekebilir. Ayrıca hedeflenen numaraya tam ulaşılamazsa gözlük bağımsızlığı da azalır.

Işık halkaları geçer mi?

Azalır, tamamen geçmez. Beynin uyum sağlaması aylar sürebilir ve şikayet çoğu kişide bu süre içinde belirgin biçimde hafifler. Ama "geçecek" demek doğru olmaz. Buna karşılık rahatsız edici boyutta olması son derece nadirdir. Ağca'nın yazarları arasında yer aldığı kendi serimizde birinci ayda her gruptan üç-dört hastada görülen ışık halkası, altıncı ayda tek hastada ve hafif düzeyde kaldı (Çelik U, Bozkurt E, Çelik B, Özgürhan EB, Ağca A, ve ark. Turkish Journal of Clinical and Experimental Ophthalmology 2014, TR Dizin 230483) ⁹.

Trifokal mi EDOF mu daha iyi?

Genel bir "daha iyi" yok. İkisi farklı şeyleri önceler.

Trifokal mercek hem orta mesafede hem de kırk santimetre civarındaki yakın mesafede gözlüksüz görme sağlar — telefonla mesajlaşmak ya da restoranda menü incelemek bu mesafededir. Bedeli, ışık halkası ve kamaşma gibi disfotopsi şikayetlerinin daha çok sayıda hastada görülmesidir. Buna karşılık trifokal mercek takılan hastaların %99,2'si geri dönse yine aynı merceği taktıracağını söylemiştir⁴.

EDOF mercekte disfotopsi daha az görülür. Buna karşılık bu merceklerin yakın için gözlüksüz idare etmeye yetecek görmeyi sağlamama ihtimali yüksektir: çoğu zaman bilgisayar ekranı gibi orta mesafede gözlüksüz görme sağlar, kırk santimetre civarında sürdürülen işler için yetmeyebilir. Yakın için gözlüğe hiç ya da nadiren ihtiyaç duyanların oranı parlak ışıkta %46,1, loş ışıkta %39,2 bildirilmiştir⁵. Bu oranın soru biçimi nedeniyle olduğundan yüksek görünebileceği yukarıda ayrıca anlatılmıştır.

Ağca, hastanın temel amacı yakın gözlüğünden kurtulmaksa trifokal merceği ön planda düşünmektedir. Disfotopsi yaşama ihtimalini en aza indirmek isteyen ve bunun için gerekirse yakın gözlüğü kullanmaya razı olan hastada ise EDOF merceği ön planda düşünmektedir. Ağca, trifokal ile EDOF karşılaştırmasını Türk Oftalmoloji Derneği'nin toplantılarında iki kez ele almıştır: 2018'de ulusal kongredeki yuvarlak masada EDOF tarafını üstlenmiş, 2024'te Mart Sempozyumu'nda trifokallerin sonunun gelip gelmediği sorusunu tartışmıştır.

Memnun kalmazsam mercek çıkarılabilir mi?

Uygun seçilmiş bir hastada ve sorunsuz geçmiş bir ilk ameliyattan sonra mercek değişimi mümkündür. Monofokal bir mercekle değiştirilir. Ancak bu ikinci bir ameliyattır ve kendi riskini taşır. Bu ihtimali baştan konuşmak, sonradan konuşmaya tercih edilir.

Katarakt olmadan da yaptırabilir miyim?

Evet. Buna refraktif lens değişimi ya da şeffaf lens cerrahisi deniyor. Ağca bunu elli yaş üstü, hipermetrop ya da emetrop ve yakın gözlüğü kullanan kişilerde uygulamaktadır. Miyoplarda, kataraktı yoksa istisnai durumlar dışında uygulamamaktadır. Karar eşiği katarakta göre daha yüksektir. Çünkü burada sağlıklı bir mercek çıkarılıyor.

Torik lens de akıllı lens mi?

Hayır. Torik mercek astigmatı düzeltir, presbiyopiyle ilgisi yoktur. Sıkça birlikte "premium" başlığı altında sunulurlar ama torik mercek bir ayrıcalık değil, astigmatı olan hastanın standart karşılığıdır. Ayrıntısı mercek gücü hesabı başlığındadır.

Daha önce lazer oldum, akıllı lens takılabilir mi?

Ağca bu gözlerde akıllı lensi ancak kornea topografisi normale çok yakınsa önermektedir. Lazer korneanın haritasını bir miktar düzensizleştirir. Tek başına sorun yaratmayan bu düzensizlik, çok odaklı bir mercekle birleştiğinde görme kalitesini düşürebilir. Ayrıca bu gözlerde mercek gücü hesabının hata payı da artar.

Akıllı lens fiyatları neden bu kadar geniş bir aralıkta?

Çünkü “akıllı lens” tek bir ürün değil, bir mercek ailesidir. Tek odaklı, torik, trifokal ve EDOF mercekler arasında maliyet farkı belirgindir. Aynı başlık altında verilen iki teklif, hangi merceğin kullanılacağı bilinmeden karşılaştırılamaz. Rakam yazılmamasının nedeni neden rakam yazılamıyor başlığı altında anlatılmaktadır.

Akıllı mercek fiyatları ile akıllı lens fiyatları aynı şey mi?

Aynı şeydir. “Akıllı mercek” ve “akıllı lens” halk arasında aynı ameliyat için kullanılan iki addır. İkisi de presbiyopiye yönelik göz içi merceklerini anlatır. Fiyat farkı adlandırmadan değil, kullanılan merceğin tipinden gelir.

Akıllı lens ameliyatını SGK karşılar mı?

Karşılamaz. Kataraktın tedavisinde tek odaklı mercek yeterli olduğu için, sık görülen uygulamada SGK ve tamamlayıcı sigortalar yalnız tek odaklı mercekleri kapsar. Akıllı lens gözlük ihtiyacını azaltmaya yöneliktir ve isteğe bağlıdır. Katarakt ameliyatının kendisi ise devlet hastanelerinde ve eğitim araştırma hastanelerinde SGK kapsamındadır.

Kaynakça

Bu sayfadaki rakamlar, ilaç ve cihaz otoritelerinin yayımladığı onay dosyalarından ve yazarları arasında Ağca'nın yer aldığı yayınlardan alınmıştır.

[1]Ribeiro F, Dick HB, Kohnen T, Findl O, Nuijts R, Cochener B, Fernández J. Evidence-based functional classification of simultaneous vision intraocular lenses: seeking a global consensus by the ESCRS Functional Vision Working Group. J Cataract Refract Surg. 2024;50(8):794-798. doi:10.1097/j.jcrs.0000000000001502
[2]Fernández J, Ribeiro F, Rocha-de-Lossada C, Rodríguez-Vallejo M. Functional classification of intraocular lenses based on defocus curves: a scoping review and cluster analysis. J Refract Surg. 2024;40(2):e108-e116. doi:10.3928/1081597X-20231212-01
[3]ISO 11979-7:2024. Ophthalmic implants — Intraocular lenses — Part 7: Clinical investigations of intraocular lenses for the correction of aphakia.
[4]U.S. Food and Drug Administration. Summary of Safety and Effectiveness Data: AcrySof IQ PanOptix Trifocal Intraocular Lens. PMA P040020/S087. (Tablo 20, 21 ve 22)
[5]U.S. Food and Drug Administration. Summary of Safety and Effectiveness Data: AcrySof IQ Vivity Extended Vision Intraocular Lens. PMA P930014/S126. (Tablo 21, 22 ve 32)
[6]Ağca A, Kırmacı Kabakcı A. Refraktif Lens Değişimi. İçinde: Aydın O'Dwyer P, Aydın Akova Y (Ed). Temel Göz Hastalıkları. 4. baskı. Ankara: Güneş Tıp Kitabevleri; 2024.
[7]Ağca A, Aydın FO. Current biometric formulations for modern intraocular lenses. İçinde: Küçüksümer Y (Ed). Current Status of Intraocular Lenses in Cataract Surgery. 1. baskı. Ankara: Türkiye Klinikleri; 2024. s.7-11. doi:10.5336/978-625-395-265-5_p7
[8]Ağca A, Ölçücü O, Yıldırım Y, Perente İ, Yılmaz İ, Fazıl K, Yaşa D, Demircan A, Demirok A. Evaluation of visual results of hydrophilic diffractive-refractive multifocal intraocular lenses. J Emmetropia. 2016;7(3):127-132.
[9]Çelik U, Bozkurt E, Çelik B, Özgürhan EB, Ağca A, Demirok A, Yılmaz ÖF. Lentis Mplus LS-313 MF30 multifokal ve Lentis Mplus torik LU-313 MF30T multifokal torik göz içi merceği yerleştirilen hastalarda erken dönem görsel sonuçların değerlendirilmesi. Turkish Journal of Clinical and Experimental Ophthalmology. 2014;9(4):238-242. TR Dizin 230483
[10]Yaşa D, Demircan A, Acar B, Torun M, Ölçücü O, Ürdem U, Ağca A, Demirok A. Clinical results of a violet-light filtering aspheric intraocular lens. İstanbul Med J. 2019;20(1):31-34. doi:10.4274/imj.galenos.2018.25993
[11]Kaya V, Öztürker ZK, Öztürker C, Yaşar Ö, Sivrikaya H, Ağca A, Yılmaz ÖF. ThinOptX vs AcrySof: comparison of visual and refractive results, contrast sensitivity, and the incidence of posterior capsule opacification. Eur J Ophthalmol. 2007;17(3):307-314. doi:10.1177/112067210701700305
[12]Masket S, Fram NR. Pseudophakic dysphotopsia: review of incidence, cause, and treatment of positive and negative dysphotopsia. Ophthalmology. 2021;128(11):e195-e205. doi:10.1016/j.ophtha.2020.08.009
[13]Pusnik A, Petrovski G, Lumi X. Dysphotopsias or unwanted visual phenomena after cataract surgery. Life (Basel). 2022;13(1):53. doi:10.3390/life13010053
[14]Kandemir Beşek N, Gümüş G, Öztürk Karabulut G, Nacaroğlu ŞA, Kırgız A, Kepez Yıldız B, Ağca A. Effect of capsular tension ring on refractive results in cases with pseudoexfoliation syndrome. Eur J Ophthalmol. 2022;32(1):263-267. doi:10.1177/1120672120965469
[15]The Royal College of Ophthalmologists. Refractive Lens Exchange — Patient Information, ref. 2024/PROF/498. RCOphth, 2024. rcophth.ac.uk
[16]European Society of Cataract and Refractive Surgeons. ESCRS Recommendations for Refractive Surgery. ESCRS, 2026 (taslak sürüm). escrs.org
[17]Kommission Refraktive Chirurgie (DOG/BVA). Bewertung und Qualitätssicherung refraktiv-chirurgischer Eingriffe. KRC, 2024. bva.dog
[18]Jacobs DS, Lee JK, Shen TT, Afshari NA, Bishop RJ, Keenan JD, Vitale S; American Academy of Ophthalmology PPP Refractive Management/Intervention Panel. Refractive Surgery Preferred Practice Pattern®. Ophthalmology. 2023;130(3):P61-P135. doi:10.1016/j.ophtha.2022.10.032
[19]Nederlands Gezelschap voor Refractiechirurgie. Consensus Refractiechirurgie. NGRC/NOG, 2018. oogheelkunde.org
[20]Schallhorn SC, Hettinger KA, Teenan D, Venter JA, Hannan SJ, Schallhorn JM. Effect of residual sphere on uncorrected visual acuity and satisfaction in patients with monofocal and multifocal intraocular lenses. J Cataract Refract Surg 2024;50(6):591-598. doi:10.1097/j.jcrs.0000000000001418
[21]Yeo TK, Pek DCK, Wong JXH. Visual performance and subjective outcomes with enhanced monofocal intraocular lens implantation targeted for emmetropia or modest monovision. Clin Ophthalmol 2025;19:2847-2857. doi:10.2147/OPTH.S533814
[22]Fernández J, Koch DD, Barrett GD, Andrade N, Ribeiro F; Functional Vision Working Group. Global consensus on the evidence-based functional classification of simultaneous vision IOLs. J Cataract Refract Surg. 2026;52(3):219-222. doi:10.1097/j.jcrs.0000000000001880

Randevu

Randevu ve değerlendirme

Hangi merceğin size uygun olduğu kornea topografiniz, makula OCT'niz, gözbebeği çapınız, numaranız ve günlük hayatınız birlikte değerlendirildikten sonra söylenebilir. Daha önce lazer ameliyatı olduysanız, o dönemden kalan ölçüm ve reçetelerinizi mutlaka getirin.

Adres satırı: Medicana Ataköy Hastanesi Göz Hastalıkları Kliniği · 1. Kısım Mah. Rauf Orbay Cd. No:2/1, 34158 Bakırköy / İstanbul

Randevu bilgileri 0542 184 36 42 Presbiyopi nedir?

Prof. Dr. Alper Ağca

Göz Hastalıkları Uzmanı — katarakt, refraktif cerrahi ve kornea · Medicana Ataköy, İstanbul

Göz içi mercek uygulamalarının sonuçlarını bildiren çalışmaların yazarları arasındadır: çok odaklı merceklerin görsel sonuçları, multifokal torik mercek karşılaştırması, mor ışığı filtre eden asferik mercek ve iki farklı göz içi merceğinin kontrast duyarlılık karşılaştırması.

Modern göz içi merceklerinde mercek gücü hesabı ve refraktif lens değişimi konularını iki ayrı kitap bölümünde ele almıştır.

Ağca, katarakt ve göz içi merceği cerrahisi alanlarında on yedi makalenin yazarları arasındadır. Bu makalelerin dokuzu PubMed'de listelidir (8 Eylül 2026).

Yayın profilleri: Google Scholar · Web of Science · PubMed · ORCID

Son güncelleme: 23 Eylül 2026 · Bu sayfa bilgilendirme amaçlıdır, tanı ve tedavi yerine geçmez.