Katarakt Ameliyatı Sonrasıİyileşme süreci, damla takvimi ve olası problemler

Sonrası

Katarakt ameliyatı sonrası: iyileşme ve riskler

---

Katarakt ameliyatı gün içinde tamamlanır ve hasta aynı gün evine gider. Ameliyattan sonra en çok sorulan üç konu görmenin ne zaman oturduğu, ne zaman gündelik hayata dönüldüğü ve damlaların ne kadar kullanıldığıdır.

Katarakt ameliyatı kaç günde iyileşir?

Göz, ameliyattan bir iki saat sonra açılır ve hasta gözü kapatılmadan taburcu edilir. Ertesi gün belirgin biçimde daha iyi görülür.

Görmenin ne kadar sürede oturacağı iki şeye bağlıdır: gözün ameliyat öncesindeki durumu ve ameliyatın nasıl geçtiği. Kataraktı geciktirilmeden ameliyat edilmiş ve ameliyatı sorunsuz tamamlanmış bir gözde ertesi gün tam görme keskinliğine (20/20) ulaşılması beklenir. Kataraktın uzun süre bekletildiği, göze başka bir hastalığın eşlik ettiği ya da ameliyatın zor geçtiği durumlarda bu süre uzar. Kataraktın sertliği burada belirleyicidir: çok sertleşmiş kataraktlarda görmenin toparlanması bazen ayları bulabilir.

Muayene edilmemiş bir göz için bu sürenin ne olacağı söylenemez. Sizin gözünüzde ne beklendiği ameliyat öncesi muayenede konuşulur.

Ne zaman normal hayata dönülür?

Kısıtlar kısadır ve ilk bir haftayı kapsar. İki başlıkta toplanır:

• Darbe ve temas — göze darbe gelmesinden ve fiziksel temastan kaçınılır. Ameliyatlı gözün üzerine ya da yüzüstü yatmamak ve gözü ovuşturmamak bu kapsamdadır.
• Gözün içine su — yüzünüzü suyla ya da başka bir şekilde temizlemek serbesttir, ancak gözün içine doğrudan su gelmesinden kaçınılır.

Kaçınılmasının nedeni suyun kendisi değildir. Ameliyatta steril su kullanılır ve içinde enfeksiyon etkeni bulunmayan su, yara yeri açıkken bile zarar vermez. Kaçınılan şey, temiz olup olmadığı bilinmeyen suyun göze girmesidir.

Havuz ve denize bir hafta kadar girilmesi önerilmez. Duş alırken gözün içine su kaçmayacak biçimde davranılmalıdır. Yalnız vücudunuzu yıkayıp yüzünüzü silerek temizleyebilir, saçınızı uygun bir düzenekle yıkatabilirsiniz. Bir deniz gözlüğü takarak başınız dahil duş almanız da mümkündür.

Bu iki kurala uyulduğu sürece ertesi gün gündelik hayata dönülür.

Eğilip kalkmak, ağır kaldırmak ve hareketli bir gün geçirmek gözün kendisine zarar vermez. Yine de ilk günlerde bunları sınırlamak akıllıca olur. Çünkü bu sırada göze farkında olmadan bir darbe gelebilir.

Spor da bu kapsamdadır. Makyaj için ise su temasıyla aynı ölçüt geçerlidir: kaçınılan şey, temiz olup olmadığı bilinmeyen bir maddenin göze girmesidir.

Ameliyattan sonra damla ne kadar kullanılır?

Ameliyat sonrasında üç tür ilaç kullanılır: antibiyotik, kortizonlu (steroid) damla ve steroid içermeyen iltihap önleyici damla (NSAİİ).

Şişe sayısı hekimden hekime değişir. İki etken madde tek şişede birleştirilmiş olabilir — antibiyotik ile steroidin aynı şişede bulunduğu hazırlar vardır. NSAİİ damlayı tercih etmeyen hekimler de vardır. Bu nedenle eve bir ila üç şişeyle çıkılır ve şişe sayısının az olması tedavinin eksik olduğu anlamına gelmez.

Kullanım sıklığı genellikle şöyledir: steroid ya da steroid-antibiyotik karışımı içeren damla ilk gün saat başı, akşam yatana kadar damlatılır. Ertesi günden itibaren damlalar günde dört kez uygulanır ve yaklaşık bir ay içinde azaltılarak kesilir.

Damlaların adı, sıklığı ve azaltma takvimi ameliyattan sonra size yazılı olarak verilir. Bu takvim kendi başına değiştirilmez.

Ameliyattan sonra batma ve kuruluk olur mu?

Olabilir ve seyrek değildir. Gözde batma, kum kaçmış gibi bir his, yanma ya da sulanma ortaya çıkabilir. Bu şikayetler genellikle geçicidir ve ilk haftalarda daha belirgindir.

Ne sıklıkta görüldüğü konusunda literatür tek bir rakamda birleşmiyor. Otuz altı çalışmanın birleştirildiği bir meta-analizde ameliyat sonrası kuru göz görülme oranı yüzde 37,4 olarak bildirilmiştir, ancak güven aralığı yüzde 22,6 ile 52,3 arasında oldukça geniştir ¹. Buna karşılık başka bir meta-analiz, birinci ayın sonunda kuru göz bulgularında genel olarak belirgin bir değişiklik bulmamıştır ². Ayrışmanın nedeni, çalışmaların kuru gözü farklı testlerle ve farklı eşiklerle tanımlamasıdır.

Pratikte önemli olan nokta şudur: ameliyat öncesinde göz kuruluğu şikayeti bulunan hastalarda bu dönem daha belirgin geçer. Bu nedenle göz yüzeyinin durumu ameliyat öncesi muayenenin bir parçasıdır. Şikayetiniz haftalar içinde gerilemiyorsa kontrolde söyleyiniz.

Katarakt ameliyatı sonrası problemler nelerdir?

Katarakt cerrahisi güvenli bir ameliyattır. Ama risksiz bir ameliyat yoktur. Başlıcaları:

• Arka kapsülün ameliyat sırasında açılması ve buna bağlı gelişebilecek durumlar
• Göz içi iltihabı (endoftalmi) — nadir ama ciddi
• Retina merkezinde ödem
• Retina dekolmanı — özellikle yüksek miyoplarda
• Göz tansiyonunda yükselme
• Hedeflenen numaraya tam ulaşılamaması
• Göz içi merceğinin yerinden kayması — nadir

Katarakt ameliyatı olanların yorumları?

Bu konuda en sık aranan şeylerden biri, ameliyat olmuş kişilerin yorumlarıdır. Bu sitede hasta yorumu yayımlanmamaktadır. Sağlık Hizmetlerinde Tanıtım ve Bilgilendirme Yönetmeliği hasta memnuniyeti içeriklerini yasaklar ve bu yasak, hastanın kendisi izin verse bile geçerlidir.

Bunun yerine bu sayfada, hangi sonucun ne sıklıkta görüldüğü hakemli yayınlara dayanılarak yazılmıştır: iyileşme süresi, damla takvimi ve riskler yukarıdaki bölümlerde kaynaklarıyla durmaktadır. Mercek seçimi ayrı bir konudur: yüzlerce hastaya “geri dönseniz aynı merceği taktırır mıydınız” sorusunun sorulduğu anket sonuçları akıllı lens sayfasında ayrıntısıyla verilmiştir.

Tek tek yorumlar o kişinin deneyimini anlatır, size ne olacağını söylemez. Çok sayıda hastada ölçülmüş sonuçlar ise sizin de benzer bir sonuç alma olasılığınız hakkında fikir verir.

Merceğin kendisi arka kapsül opaklaşmasını etkiler mi?

Etkiler. Ağca'nın yazarları arasında yer aldığı çalışmada bunu iki farklı mercekte, aynı hastanın iki gözünde karşılaştırdık (Kaya V, Öztürker ZK, Öztürker C, Yaşar Ö, Sivrikaya H, Ağca A, ve ark. Eur J Ophthalmol 2007, doi:10.1177/112067210701700305): 25 hastanın bir gözüne mikroinsizyonla yerleştirilen katlanabilir bir mercek, diğer gözüne yerleşik akrilik bir mercek rastgele atandı ve ortalama 12,8 ay izlendi ³. Son kontrolde katlanabilir mercek takılan gözlerde arka kapsül opaklaşması daha yüksek düzeydeydi, gözlüksüz ve gözlüklü görme daha düşüktü, kontrast duyarlılığı altıncı ve on ikinci ayda ince ayrıntıda geriydi. Kapsülde büzülme yalnızca o grupta ve üç gözde (%12) görüldü. Daha küçük kesiden girmek tek başına üstünlük getirmedi.

Ameliyattan sonra ne zaman yüz yıkanabilir, duş alınabilir?

Bu konuda kanıt yoktur ve bunu açıkça söylemek gerekir. Amerikan Oftalmoloji Akademisi ve İngiltere Ulusal Sağlık ve Bakım Mükemmeliyeti Enstitüsü, katarakt kılavuzlarında cerrahın hastayı faaliyet kısıtlamaları konusunda bilgilendirmesi gerektiğini yazar, ancak bu kısıtlamaların ne olduğunu belirtmez. Su temasının hangi gün güvenli hale geldiğini doğrudan ölçen bir insan çalışması da yayımlanmamıştır. Dolayısıyla bugünkü bilgilerle ne herhangi bir kurumun ne de herhangi bir hekimin size önereceği uygulama bir kanıta dayanır. Hastaların farklı yerlerde farklı süreler duymasının sebebi budur.

Konuya değinen tek kurum Avrupa Katarakt ve Refraktif Cerrahi Derneği'dir. Ameliyat sonrası bakım bölümünde hastanın gözünü ovmaması, en az bir hafta gözüne su kaçırmaması, ilk günlerde gözü zorlayan işlerden kaçınması ve yasal izin alınana kadar araç kullanmaması önerilir. Aynı belgede bu önerinin kanıt düzeyi dört basamaklı ölçekte en alt basamak olarak belirtilmiştir ⁴.

Ağca kararı takvimle değil iki ölçütle vermektedir: yara yerinin sızdırmaz olması ve kornea epitelinin kapalı olması.

Komplikasyonsuz bir katarakt ameliyatından yirmi dört saat sonraki ilk muayenede Seidel testi negatifse, yani yara yerinden dışarıya sıvı sızıntısı yoksa, ve epitel defekti de yoksa gözün içine su kaçırmadan ve göze bastırmadan yüz ıslatılıp silinebilir. Ameliyattan bir hafta sonra, göz kapalı tutularak, göze bastırılmadan ve ovalanmadan duş alınabilir.

Ağca bu iki ölçütü yeterli bulmaktadır. Karşılandıkları bir gözde aksini yapmak için mantıklı bir sebep ya da kanıt görmemektedir. Bu bir kılavuz zorunluluğu değil, kanıtın bulunmadığı bir konuda verilmiş kendi klinik kararıdır.

Ameliyattan sonra gözlük ne zaman verilir?

Bu sorunun iki ayrı cevabı vardır, çünkü iki ayrı soru sorulmaktadır.

Kesin numara ne zaman belli olur? Komplikasyonsuz bir katarakt ameliyatından sonra gözlük muayenesi birinci ayda tam olarak yapılabilir. Bu numara bir daha değişmeyeceği için nihai gözlük numarasını doğru belirlemek mümkündür. Avrupa Katarakt ve Refraktif Cerrahi Derneği de yeni gözlüğün dört ila altı hafta sonra reçete edilebileceğini bildirir ⁴.

Gözlük ne zaman kullanılmaya başlanabilir? Bunun cevabı hastaya göre değişir ve Ağca'nın uygulamasında karar hastayla birlikte verilir.

Dayanak şudur: doğru ya da yanlış numaralı gözlük kullanmanın göze bir zararı yoktur. Gözlük hastanın hayatını kolaylaştırmak için verilir.

Bu nedenle tek bir seçenek dayatılmaz. Yakın gözlüğü numarası iki buçuk diyoptri civarında olacak bir hastayı, gerçek numarasından yarım ila dörtte üç diyoptri sapmamak uğruna bir ay boyunca iki ila üç diyoptrilik bir bozukluğa mahkum etmek her durumda mantıklı değildir. Böyle bir hastaya yaklaşık numarada bir gözlük verilebilir, çünkü bu hiç gözlük kullanmamaktan iyi gösterir. Gerekirse bir ay sonra değiştirilir.

Buna karşılık hasta ilk bir ay idare edeceğini ve iki defa gözlük almak istemediğini söylüyorsa yakın gözlük numarası birinci ayda belirlenir.

Uzak gözlüğü ayrı bir konudur. Katarakt ameliyatında çoğu zaman hastanın uzakta gözlük kullanmayacağı bir hedef seçilir. Uzakta kalan numaranın hedeflenen numaradan ne kadar farklı olduğu komplikasyonsuz bir ameliyattan sonra en geç bir ayda netleşir. Buna karşılık ameliyat sonrası kornea ödemi gelişen sert ve zor olgular bir kenara bırakılırsa, hedeflenen numaradan önemli ölçüde sapılıp sapılmadığı hastaların neredeyse hepsinde ilk gün belli olur.

Ameliyattan sonra ağrı olur mu?

Komplikasyonsuz bir katarakt ameliyatından sonra ilk birkaç saat boyunca gözde batma, yanma, sulanma, bulanık görme, ışık hassasiyeti ve hafif kızarıklık beklenir. Bu şikayetlerin ertesi gün artık sizi rahatsız etmeyecek seviyeye düşmüş olması beklenir.

Rahatsız edici boyutta bir ağrı beklenmez. Ağrı varsa bu örneğin göz tansiyonunun yükseldiği anlamına gelebilir. Yani ağrı beklenen bir durum değildir ve gözünüzde şiddetli ağrı varsa hekiminizi haberdar etmeniz beklenir. Katarakt ameliyatı sonrası yükselen göz basıncı damla, hap ya da damardan serum içinde verilen ilaçlarla kolaylıkla kontrol altına alınabilir.

Ertesi gün ya da daha geç başlayan ağrı da göz tansiyonu ve göz içi iltihaplanma gibi durumlarda görülebilir. Aynı zamanda katarakt ameliyatının korkulan bir komplikasyonu olan göz içi enfeksiyonunun bulgusu olabileceğinden hekiminizi mutlaka bilgilendirmeniz gerekir.

Görmenin toparlanması neden bazı gözlerde daha uzun sürer?

Kataraktınız ameliyat öncesinde ileri aşamalara kadar beklediyse ve sertleştiyse, ameliyatınızda bir komplikasyon gelişmemiş olsa bile ameliyat sonrası kornea ödemi standart bir katarakt ameliyatına kıyasla daha fazla olur. Görmenin toparlanması bu nedenle haftalar ya da aylar alabilir.

Fuchs endotelyal distrofisi olan hastalarda da kornea endotelinin işlevi bozuk olduğu için ameliyat sonrası kornea ödemi normal hastalara göre daha fazla olabilir. Görme bu yüzden yavaş toparlanabilir, endotel işlevi tamamen bozulursa kornea nakli gerekebilir. Bu gözlerde cerrahi planın ve mercek seçiminin nasıl değiştiği katarakt ameliyatı sayfasında anlatılmaktadır.

Ameliyattan sonra ne zaman araç kullanabilirim?

Katarakt ameliyatından sonra bir miktar kornea ödemi olması beklenir. Bu ödem görmeyi bulandırır, ödem çözüldükçe görme düzelir.

Başlangıç ya da orta seviyede kataraktı olan, eşlik eden başka bir hastalığı ve ameliyatı zorlaştırıcı bir durumu bulunmayan bir hastada ertesi gün ödemin çok az olması ve görmenin 20/20 (%100) veya buna yakın olması sık rastlanan bir durumdur. Bu, kataraktı olmasaydı 20/20 görebilecek gözler için geçerlidir. Bu hasta grubunda kalan ödem de genellikle en geç bir hafta içinde çözülür.

Ameliyatın daha zor olduğu ileri katarakt olgularında görme ilk gün oldukça düşük olup 20/20 seviyesine gelmesi günler hatta haftalar sürebilir. Kornea ödeminin geçmesi nadiren bir ay kadar sürebilir.

Dolayısıyla katarakt ameliyatı olan hastaların önemli bir bölümü ertesi gün araç kullanabilecek durumda olur, bir kısmında ise bu süre uzar.

Ameliyattan sonra göz kapatılır mı?

Standart katarakt ameliyatı topikal anestezi ile, yani göz üzerine damlatılan damlanın sağladığı uyuşturmayla yapılır. Topikal anestezi sonrası gözün kapatılması konusundaki uygulama hekimden hekime ve merkezden merkeze değişir. Bazı hekimler gözü bir gün kapalı tutar, bazıları hiç kapatmayıp yalnız koruyucu bir kapak verir. Bu konuda da kanıta dayalı bir uygulama yoktur, tercih hekime bırakılır.

Ağca kendi hastalarında ameliyatın sonunda gözü kapatır ve hastayı iki saat boyunca gözü kapalı olarak odasında dinlendirir. İki saat sonra göz açılır, damlalar başlar ve hasta koruyucu kapak ya da gözlük olmadan gündelik hayatına döner, ancak hastadan yukarıdaki kısıtlamalara uyması istenir.

Göz topikal anestezi yerine göz arkasına enjeksiyonla, yani lokal anesteziyle uyuşturulduysa bir gün kapalı kalır ve ertesi gün açılır. Lokal anestezi yalnız göz yüzeyini değil göz kaslarını da uyuşturur. Ameliyat edilen göz ilacın etkisi geçene kadar hareket edemeyeceğinden, göz açık tutulursa çift görme olur. Bu nedenle hastanın rahat etmesi için göz ilacın etkisi geçene kadar kapalı tutulur. Günümüzde rutin katarakt ameliyatında kullanılan anestezi yöntemi bu değildir, ancak bazı durumlarda gerekli olabilmektedir.

Ameliyattan sonra seyahat edilebilir mi?

Uçak ya da başka bir araçla seyahatin kendisiyle ilgili bir kısıtlama yoktur. Ancak katarakt ameliyatının en korkulan komplikasyonlarından biri endoftalmi denilen göz içi enfeksiyonudur. Endoftalmi geliştiğinde teşhis konduktan sonra saatler içinde müdahale edilmesi çok önemlidir.

Endoftalmi ilk bir hafta on gün içinde herhangi bir zamanda bulgu verebilir. Bu nedenle bu süre boyunca, bir şikayetiniz olduğunda saatler içinde hastaneye ulaşabileceğiniz mesafede olmanız istenir.

Ameliyattan sonra ne zaman işe dönülebilir?

Bu soruya herkesi kapsayacak genel bir cevap verilemez, çünkü karar üç şeye birlikte bakılarak verilir: görme keskinliğinin ne olduğu, yukarıdaki kısıtlamalar ve işin ne olduğu. Bu üçünü bir arada değerlendirip karar veren hastanın kendisidir.

Bazı hastalarda ertesi gün işe dönmek mümkündür. Hastaların neredeyse tamamı için en geç bir hafta içinde mümkündür. Bazı hastalar içinse bu süre bir ayı ya da daha uzunu bulabilir.

SSS

Sık sorulan sorular

---

Katarakt ameliyatından sonra bulanık görme ne kadar sürer?

Ameliyattan sonra bir miktar kornea ödemi beklenir ve bu ödem görmeyi bulandırır. Sorunsuz bir ameliyatın ertesi günü ödem çok az olur, kalan ödem de genellikle en geç bir hafta içinde çözülür. İleri katarakt olgularında görme ilk gün oldukça düşük olup 20/20 seviyesine gelmesi günler hatta haftalar sürebilir. Bu süreler, kataraktı olmasaydı 20/20 görebilecek gözler için geçerlidir. Katarakt dışında eskiden beri var olan ya da sonradan gelişmiş bir sorun varsa görme, ameliyata bağlı ödem düzeldikten sonra bile 20/20 seviyesine çıkmaz. Katarakt ameliyatı yalnız kataraktın yol açtığı görme azlığını ortadan kaldırır. Hastanın az görmesinin tek sebebi katarakt ise görme, söylenen süreler sonunda düzelir.

Katarakt ameliyatından sonra ne zaman işe dönülebilir?

Herkesi kapsayacak genel bir cevap yoktur. Karar görme keskinliğine, ameliyat sonrası kısıtlamalara ve işin ne olduğuna birlikte bakılarak hasta tarafından verilir. Bazı hastalarda ertesi gün işe dönmek mümkündür, hastaların neredeyse tamamı için en geç bir hafta içinde mümkündür, bazılarında ise bu süre bir ayı bulabilir.

Katarakt ameliyatından sonra ne zaman araba kullanılabilir?

Ameliyattan sonra bir miktar kornea ödemi beklenir ve bu ödem görmeyi bulandırır. Sorunsuz bir ameliyatın ertesi günü ödem çok az olur ve görme 20/20 (%100) veya buna yakın olur, bu hastaların önemli bir bölümü ertesi gün araç kullanabilecek durumdadır. İleri katarakt olgularında bu süre günler hatta haftalar alabilir.

Katarakt ameliyatından sonra seyahat edilebilir mi?

Seyahatin kendisiyle ilgili bir kısıtlama yoktur. Ancak göz içi enfeksiyonu olan endoftalmi ilk bir hafta on gün içinde herhangi bir zamanda bulgu verebilir ve teşhis konduktan sonra saatler içinde müdahale edilmesi gerekir. Bu nedenle bu süre boyunca saatler içinde hastaneye ulaşabileceğiniz mesafede olmanız istenir.

Katarakt ameliyatından sonra gözlük ne zaman verilir?

Kesin numara birinci ayda belli olur ve bir daha değişmez. Ancak gözlüğe daha erken başlanabilir. Doğru ya da yanlış numaralı gözlük kullanmanın göze zararı yoktur, gözlük hayatı kolaylaştırmak için verilir. Yakında zorlanmak istemeyen hastaya yaklaşık numarada bir yakın gözlüğü verilip birinci ayda kesin numara belirlenebilir.

Katarakt ameliyatından sonra ağrı olur mu?

Rahatsız edici boyutta ağrı beklenmez. İlk birkaç saat batma, yanma, sulanma, ışık hassasiyeti ve hafif kızarıklık olur ve bunların ertesi gün rahatsız etmeyecek seviyeye düşmüş olması beklenir. Şiddetli ağrı göz tansiyonunun yükseldiğini gösterebilir. Ertesi gün ya da daha geç başlayan ağrı göz içi enfeksiyonunun bulgusu olabileceğinden hekiminizi bilgilendirmeniz gerekir.

Katarakt ameliyatından sonra ne zaman banyo yapılabilir?

Bu konuda kanıt yoktur, Amerikan Oftalmoloji Akademisi ve İngiltere Ulusal Sağlık ve Bakım Mükemmeliyeti Enstitüsü kılavuzları da büyük ölçüde sessizdir. Ağca kararı süreyle değil muayeneyle vermektedir. Yirmi dört saat sonraki ilk muayenede yara yerinden sızıntı yoksa ve epitel kapalıysa göze su kaçırmadan ve bastırmadan yüz yıkanabilir. Duş için bir hafta beklenir ve göz kapalı tutularak, bastırmadan ve ovalamadan alınır.

Katarakt tekrarlar mı?

Hayır. Çıkarılan mercek geri gelmez. Ancak merceğin arkasında bırakılan kapsül zamanla saydamlığını yitirebilir. Buna arka kapsül opaklaşması denir. YAG lazer kapsülotomi ile giderilir. Bu işlem ayaktan yapılır, üç dört dakika sürer ve genellikle bir kez uygulanır. Kesifleşmenin sıklığı merceğin malzemesine ve tasarımına göre değişir. Bunu Ağca'nın yazarları arasında yer aldığı karşılaştırmalı çalışmamızda ölçtük (Kaya V, Öztürker ZK, Öztürker C, Yaşar Ö, Sivrikaya H, Ağca A, ve ark. Eur J Ophthalmol 2007, doi:10.1177/112067210701700305) ³.

Katarakt ameliyatı sonrası yemek yapılır mı?

Yapılır. Yemek pişirirken oluşan buharın ve ısının ameliyatlı göze zararı yoktur. İlk günlerde kaçınılması istenen şey, gözün içine temizliği bilinmeyen su girmesidir. Duş, havuz ve deniz bu nedenle bir süre dışarıda bırakılır. Mutfak buharı bu tanıma girmez.

Katarakt ameliyatından sonra göze takılan mercek kayar mı?

Sağlıklı bir gözde, sorunsuz bir ameliyatla kapsül kesesinin içine yerleştirilen merceğin göze bir travma gelmedikçe kayması beklenmez. Kayma şu durumlarda görülür. Kapsül kesesini asan lifler (zonüller) zayıfsa mercek kesesiyle birlikte yerinden oynayabilir. Zonül zayıflığı bazı hastalıklarla ya da ameliyattan önce, ameliyat sırasında ya da sonra gelen bir travmayla gelişir. Merceğin bir bacağı fark edilmeden kopmuşsa ya da bacaklar kapsül kesesine düzgün yerleşmemişse kapsül ve zonüller sağlam olsa da mercek kayabilir. Kapsül kesesinin içine değil önüne yerleştirilen mercekler de zamanla kayabilir. Merceğin olması gereken konumdan ayrılıp hala göz bebeği alanında kalmasına subluksasyon, göz bebeği alanında görülemeyecek kadar kaymasına dislokasyon denir. Ne yapılacağı yerinden kaymış göz içi merceği bölümünde anlatılmıştır.

Katarakt ameliyatı sonrası mercek kayması belirtileri nelerdir?

Hasta merceğin kaydığını her zaman hissetmez. Kayma görmede azalma, görme kalitesinde düşme ve mercek takıldıktan sonra görülen istenmeyen ışık olaylarında (disfotopsi) artma ile fark edilir. Kayan mercek yeni bir konumda durmak yerine yer değiştirmeye devam ediyorsa bu şikayetler de değişkenlik gösterir.

Katarakt ameliyatından sonra gözde uçuşan siyah noktalar normal mi?

Katarakt ameliyatından sonra gözün önünde uçuşan siyah noktalar, çizgiler ya da lekeler her zaman olmasa da sık görülen bir bulgudur. Türkçede bu cisimleri anlatan yerleşik tek bir kelime yoktur, her hasta başka biçimde tarif eder, İngilizcede floaters denir. Katarakt ameliyatı olmamış kişilerde de sık görülen bu cisimler ameliyattan sonra artabilir. Kendileri zararsızdır ve görmeyi tamamen kapatacak boyuta ulaşmaz. Ancak çok nadiren uçuşan cisimler retinadaki, yani sinir tabakasındaki bir yırtıktan kaynaklanabilir. Bu yüzden çoğu zaman zararsız ve normal olsa da uçuşan cisimlerde artış fark edildiğinde bunun hekime bildirilmesi ve retina muayenesi gerekir.

Katarakt ameliyatından sonra gözde parlama, ışık halkası olur mu?

Olabilir. Işık kaynağının çevresinde halka, kamaşma, ani parlama ve yıldız biçiminde ışınlar görülmesine pozitif disfotopsi denir. Tek odaklı mercekte ölçülmüş oranlar: FDA onay dosyasının karşılaştırma kolunda (114 hasta) tek odaklı mercek takılanların altıncı ayda ışık halkasını şiddetli diye niteleyenleri %0,9, yıldızlanmayı %1,8, kamaşmayı %1,8, her biri için çok rahatsız olduğunu söyleyenler %0,9 idi ⁵. Görme alanının dış yanında yay biçiminde koyu bir gölge görülmesi ise negatif disfotopsidir, tek odaklı mercekten sonra da görülür: ilk haftalarda hastaların dörtte birine varan bölümünde bildirilir, birinci yılda %0,13 ile %3 aralığına iner ⁶. Çok odaklı mercekte ışık halkası ve yıldızlanma daha sık görülür, rakamları ve zaman içindeki seyri akıllı lens sayfasında anlatılmıştır.

Katarakt ameliyatından sonra gözde kanlanma, kızarıklık normal mi, ne kadar sürer?

Topikal anesteziyle (damla anestezisi) yapılan ameliyattan sonra ilk saatlerdeki hafif kızarıklık dışında kızarıklık ve kanlanma beklenmez. Lokal anestezide hemen her zaman anestezi yapılan bölgedeki küçük damarlardan sızan kan kızarıklık ve kanlanma yapar. Bu kanama zararsızdır ve iz bırakmadan geçer, süresi miktarına bağlıdır: az ise birkaç günde, çok ise bir ayda, ama her zaman ve tamamen geçer. Kızarıklık ve kanlanma çok nadiren göz içi iltihabının ya da göz içindeki veya göz dışındaki bir enfeksiyonun habercisi olabilir. Bu enfeksiyonlar veya iltihaplanmalar tehlikeli olabilir ve acil müdahale gerektirebilir. Bu yüzden ameliyat sonrası kızarıklık ve kanlanma çoğu zaman normal olsa da her zaman hekim muayenesini ve ciddi bir durum olmadığının teyidini gerektirir.

Katarakt ameliyatından sonra göz tansiyonu yükselir mi?

Yükselebilir, çoğunlukla geçicidir. Yükselme ameliyattan sonraki dört ile sekiz saat içinde görülür: 57 randomize çalışmanın meta-analizinde anlamlı artış yalnız dördüncü, altıncı ve sekizinci saatlerde ölçüldü, birinci günde fark yoktu ⁷. Sağlıklı gözlerde de ilk saatlerde yükselen tansiyon birinci günde büyük ölçüde, birinci haftada tamamen normale iner ⁸. Başlıca nedeni viskoelastik (ameliyatta kullanılan jel) kalıntısıdır. Kortizonlu damlaya bağlı yükselme haftalar sonra ortaya çıkar ve seyrektir: on altıncı ile kırk beşinci günler arasında 30 mmHg üstü ölçüm %0,6 ⁹. Çoğu zaman belirti vermez, çok yükselirse ağrı ve bulanık görme yapabilir ⁸. Tedavisi tansiyon düşürücü damla ya da haptır, gerekirse jel kalıntısı boşaltılır, kortizona bağlıysa damla kesilince geriler.